Determining the Precedence Order of the Factors Influencing Nurses’ Stress Level Using Multi Criteria Decision Making Techniques

Güler Önder; Meryem Aybas; Emrah Önder

doi:10.17541/oeybd.93303

EN TR

Determining the Precedence Order of the Factors Influencing Nurses’ Stress Level Using Multi Criteria Decision Making Techniques

Öz

Stres yönetimi çalışanlar ve kurumlar için önemli bir başarı faktörüdür. Bu çalışmanın amacı hemşirelerde stres faktörlerinin öncelik sırasının Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) tekniği kullanarak belirlenmesidir. Bu amaçla bir üniversite hastanesinin farklı bölümlerinde çalışan 32 hemşireden Saaty’nin 1-9 ölçeğini kullanarak iş yerinde stres yaratan faktörleri ikili karşılaştırmaları istenmiştir. Analitik Hiyerarşi Prosesi tekniği kullanılarak “Ölüm-ölüm süreci”, “Hekimlerle çatışma”, “Yetersiz Hazırlık”, “Destek Eksikliği”, “Diğer Hemşirelerle Çatışma”, “İş Yükü” ve “Uygulanan Tedavideki Belirsizlik” isimleri ile gösterilen 7 stres kategorisi ve bu ana faktörlere bağlı 34 alt faktörün önem dereceleri bulunmuştur. Bulgular “İş Yükü” (0,205) ve “Uygulanan Tedavideki Belirsizlik” (0,170) ana faktörlerinin en büyük öneme sahip olduğunu göstermektedir. Aynı zamanda alt faktörler global ağırlıklarına göre sıralandığında ilk üç sırayı “Tıbben acil bir durumda hekimin orda olmaması” (0,0773), “Birimin ihtiyaçlarını karşılayacak kadar personelin olmaması, personel yetersizliği” (0,0573) ve “Yazışma-sekretarya gibi hemşirelikle ilgili olmayan çok fazla işle uğraşmak” (0,0507) alt faktörleri oluşturmaktadır. Bu çalışmanın sonuçlarından yararlanarak çalışmanın gerçekleştiği hastane yöneticileri konu ile ilgili önlemler alabilirler ve hemşirelerle ilgi li stres yönetim planları oluşturabilirler.

Anahtar Kelimeler

Stres Faktörleri, Hemşire, Analitik Hiyerarşi Prosesi, Çok Kriterli Karar Verme.

Kaynakça

AbuAlRub, R. F. (2004). Job stress, job performance, and social support among hospital nurses. Journal of Nursing Scholarship, 36 (1), 73-78.
Budak, G. ve Budak, G. (2004). İşletme yönetimi. İzmir: Hayat Yayıncılık.
Cheng, E. W. L. & Li, H. (2006). Job performance evaluation for construction companies: An analytic network process approach. Journal of Construction Engineering and Management, August, 827-835.
Dewe, P. (1993). Coping and the intensity of nursing stressors. Journal of Community & Applied Social Psychology, 3, 299-311.
Ebrinç, S., Açıkel, C., Başoğlu, C., Çetin, M. ve Çeliköz, B. (2002). Yanık merkezi hemşirelerinde anksiyete, depresyon, iş doyumu, tükenme ve stresle başa çıkma: Karşılaştırmalı bir çalışma. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 3, 162168
Foxall, M. J., Zimmerman, L., Standley, R. & Captain, B. B. (1990). A comparison of frequency and sources of nursing job stress perceived by intensive care, hospice and medical-surgical nurses. Journal of Advanced Nursing, 15, 577-5
Gelsema, T. I., Van Der Doef, M., Maes, S., Janssen M., Akerboom S. & Verhoeven C. (2006). A longitudinal study of job stress in the nursing profession: causes and consequences. Journal of Nursing Management, 14, 289–299.
Garrosa E., Moreno-Jime´nez, B., Liang, Y. & Gonza´lez J. L. (2008). The relationship between socio-demographic variables, job stressors, burnout, and hardy personality in nurses: An exploratory study. International Journal of Nursing Studies, 45, 418–427.
Gray-Toft P. & Anderson J. G. (1981). The nursing stress scale; development of an instrument. Journal of Behavioral Assessment, 3, 11-23.
Ishizaka, A. & Nemery, P. (2013). Multi-criteria decision analysis: Methods and software. New Delhi: John Wiley & Sons, Ltd.

Lee, S., Kim, W., Kim Y. M. & Oh, K. J. (2012). Using AHP to determine intangible priority factors for technology transfer adoption. Expert Systems with Applications, 39, 6388-6395.
Lee, M., Holzemer, W. L. & Faucett J. (2007). Psychometric evaluation of the nursing stress scale (NSS) among Chinese nurses in Taiwan. Journal of Nursing Measurement, 15 (2).
Leveck, M. & Jones, C. (1996). The nursing practice environment, staff retention, and quality of care. Research in Nursing and Health, 19, 331-343.
Liberatore, M. J. & Nydick, R. L. (1997). Group decision making in higher education using the analytic hierarchy process. Research In Higher Education, 38 (5), 593-614.
McVicar, A. (2003). Workplace stress in nursing: A literature review. Journal of Advanced Nursing, 44 (6), 633–642. Motowido, S. J., Packard, S. J. & Manning M. R. (1986). Occupational stress its causes and consequences for job performance. Journal of Applied Psychology, 7 (4), 618-629.
Payne, N. (2000). Occupational stressors and coping as determinants of burnout in female hospice nurses. Journal of Advanced Nursing, 33 (3), 396-405.
Saaty, T. L. (1990). How to make decision: The analytic hierarchy process. European Journal of Operational Research, 48, 9-26.
Saaty, T. L. (2008). Decision making with the analytic hierarchy process. Int. J. Services Sciences, 1 (1), 83-98.
Saaty, T. L. & Sağır, M. (2005). The encyclicon: A dictionary of decisions with dependence and feedback based on the analytic neywork process. Pittsburgh: RWS Publications.
Saaty, T. L. & Vargas, L. G. (2001). Models, methods, concepts & Applications of the analytic hierarchy process. International Series in Operations Research & Management Science, Kluwer Academic Publishers.
Stordeur S., D’Hoore W. & Vandenberghe C. (2001). Leadership, organisational stress and emotional exhaustion among hospital nursing staff”. Journal of Advanced Nursing, 35, 533–542.
Şahin A. (1999). Sağlık çalışanlarının psikolojik sağlığı ve etkileyen faktörler. Sağlık Çalışanlarının Sağlığı 1. Ulusal Kongresi, 80.
Thirumalaivasan, D., Karmegan, M. (2001). Aquifer vulnerability assesment using analitic hierarchy process and GIS for upper palar watershed. 22nd Asian Conference on Remote Sensing, Singapore, 1-6.
Tzeng, G. H. & Huang, J. J. (2011). Multi attribute decision making: Methods and applications. CRC Press.
Yoo, K. E. & Choi, Y. C. (2006). Analytic hierarchy process approach for identifying relative importance of factors to improve passenger security checks at airports. Journal of Air Transport Management, 12, 135–142.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Güler Önder Bu kişi benim

Meryem Aybas Bu kişi benim

Emrah Önder Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

1 Mart 2014

Gönderilme Tarihi

17 Haziran 2014

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2014 Cilt: 1 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.17541/oeybd.93303

IZ

https://izlik.org/JA75GK22EG

APA

Önder, G., Aybas, M., & Önder, E. (2014). Determining the Precedence Order of the Factors Influencing Nurses’ Stress Level Using Multi Criteria Decision Making Techniques. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 1(1). https://doi.org/10.17541/oeybd.93303

AMA

1.Önder G, Aybas M, Önder E. Determining the Precedence Order of the Factors Influencing Nurses’ Stress Level Using Multi Criteria Decision Making Techniques. OEYBD. 2014;1(1). doi:10.17541/oeybd.93303

Chicago

Önder, Güler, Meryem Aybas, ve Emrah Önder. 2014. “Determining the Precedence Order of the Factors Influencing Nurses’ Stress Level Using Multi Criteria Decision Making Techniques”. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi 1 (1). https://doi.org/10.17541/oeybd.93303.

EndNote

Önder G, Aybas M, Önder E (01 Mart 2014) Determining the Precedence Order of the Factors Influencing Nurses’ Stress Level Using Multi Criteria Decision Making Techniques. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi 1 1

IEEE

[1]G. Önder, M. Aybas, ve E. Önder, “Determining the Precedence Order of the Factors Influencing Nurses’ Stress Level Using Multi Criteria Decision Making Techniques”, OEYBD, c. 1, sy 1, Mar. 2014, doi: 10.17541/oeybd.93303.

ISNAD

Önder, Güler - Aybas, Meryem - Önder, Emrah. “Determining the Precedence Order of the Factors Influencing Nurses’ Stress Level Using Multi Criteria Decision Making Techniques”. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi 1/1 (01 Mart 2014). https://doi.org/10.17541/oeybd.93303.

JAMA

1.Önder G, Aybas M, Önder E. Determining the Precedence Order of the Factors Influencing Nurses’ Stress Level Using Multi Criteria Decision Making Techniques. OEYBD. 2014;1. doi:10.17541/oeybd.93303.

MLA

Önder, Güler, vd. “Determining the Precedence Order of the Factors Influencing Nurses’ Stress Level Using Multi Criteria Decision Making Techniques”. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, c. 1, sy 1, Mart 2014, doi:10.17541/oeybd.93303.

Vancouver

1.Güler Önder, Meryem Aybas, Emrah Önder. Determining the Precedence Order of the Factors Influencing Nurses’ Stress Level Using Multi Criteria Decision Making Techniques. OEYBD. 01 Mart 2014;1(1). doi:10.17541/oeybd.93303