Ergenler için Özbilinçlilik Duygulanımları Testi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Öz
Özbilinçlilik duyguları kişiler arası ilişkiler sırasında deneyimlenen, düşünce ve davranışları düzenleyen, sosyal olarak istenmeyen davranışları engelleyen ve bireyleri ahlâka uygun davranışlarda bulunmaya teşvik eden duygulardır. Bu çalışmanın amacı Ergenler için Özbilinçlilik Duygulanımları Testi (EÖDT)’nin Türkçe uyarlamasını yapmak ve psikometrik özelliklerini incelemektir. Araştırmaya 10-18 yaş aralığında olan 547 sağlıklı gönüllü alınmıştır. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, Çocuk Depresyon Ölçeği (ÇDÖ), Çocuklar İçin Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri (ÇDSKE)`nin Sürekli Kaygı alt ölçeği (ÇDSKE-S) ve Ergenler için Özbilinçlilik Duygulanımları Testi (EÖDT) uygulanmıştır. Ölçeklerin toplanmasından sonra tekrar test uygulaması için gönüllü olan 29 ergene aynı takma isimleri kullanmaları istenerek EÖDT testi 15 gün sonra tekrar uygulanmıştır. Veriler Mann-Whitney U, Spearman’s Rho, Wilcoxon ve Cronbach’s alfa testleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Ergenler için Özbilinçlilik Duygulanımları Testi (EÖDT) alt ölçeklerinin iç tutarlılığının ve test-tekrar test güvenilirliğinin yüksek olduğu bulunmuştur. Testin yapı geçerliliğinde faktör boyutlarının utanç, suçluluk, dışsallaştırma-utanç, dışsallaştırma ve ayrılma olarak beş alt ölçekli yapıda olduğu görülmüştür. Bu çalışmayla EÖDT’nin kabul edilir psikometrik özelliklere sahip olup, Türkiye’de yürütülen araştırma ve klinik uygulamalarda kullanılabilir nitelikte olduğu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akbağ, M. ve Erden-İmamoğlu, S. (2010). Cinsiyet ve bağlanma stillerinin utanç, suçluluk ve yalnızlık duygularını yordama gücünün araştırılması, Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 10(2), 651-682.
- Andrews, B., Brewin, C.R., Rose, S. ve Kirk, M. (2000). Predicting PTSD symptoms in victims of violent crime: The role of shame, anger, and childhood abuse. J Abnorm Psychol, 109, 69–73.
- Angold, A., ve Rutter, M. (1992). Effects of age and pubertal status on depression in a large clinical sample. Development and Psychopathology, 4(1), 5-28.
- Averill, P. M., Diefenbach, G. J., Stanley, M. A., Breckenridge, J. K., ve Lusby, B. (2002). Assessment of shame and guilt in a psychiatric sample: A comparison of two measures. Personality and Individual Differences, 32(8), 1365-1376.
- Bandura, A. (1973) Agression: A social learning analysis. Englewood Chiffs, NJ: Prentice Hall.
- Baumeister, R.F. ve Leary, M.R. (1995). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological Bulletin, 117, 497-529
- Beer, J. S., Heerey, E. A., Keltner, D., Scabini, D. ve Knight, R. T. (2003). The regulatory function of self-conscious emotion: Insights from patients with orbitofrontal damage. Journal of Psychology and Social Psychology, 85, 594-604.
- Bennett, D. S., Sullivan, M. W. ve Lewis, M. (2010). Neglected children, shame-proneness, and depressive symptoms. Child Maltreat, 15, 305–314.
- Bennett, D. S., Sullivan, M. W., ve Lewis, M. (2005). Young children’s adjustment as a function of maltreatment, shame, and anger. Child Maltreatment, 10(4), 311–323.
- Bowlby, J. (1969/1982). Attachment and loss, Vol. 1: Attachment. London: Hogarth Press.