Ergenlerde Yorgunluk Üzerine Etkili Faktörlerin Yapısal Eşitlik Modeli ile İncelenmesi
Öz
Araştırma ergenlerde yorgunluk üzerine etkili etmenlerin incelenmesi amacı ile tanımlayıcı olarak plan-lanmış ve yapılmıştır. Araştırmaya 1031 ergen katılmıştır. Araştırma verileri üniversiteye hazırlık için dershanelere devam eden öğrencilerden toplanmıştır. Veri toplamada “Kişisel bilgi formu”, “Chalder Yorgunluk Ölçeği” ve “Epworth Uykululuk Ölçeği” kullanılmıştır. Elde edilen veriler öncelikle SPSS 23 programında kayıp veri, uç değerler açısından kontrol edilmiş, normallik ve homojenite sınaması yapılmıştır. Araştırma modelinin sınanması ise yapısal eşitlik modellemesi (YEM) ile yapılmıştır. Er-genlerin yorgunluklarını etkileyen etmenleri tahminleyen gözden geçirilmiş model ve uyum iyiliği değerleri χ2 = 286.66, χ2/df = 4.70, NFI = 0.86, TLI = 0.86, CFI = 0.89, GFI = 0.96, AGFI = 0.94, RMSEA = 0.06, RMR = 0.70 olarak belirlenmiştir. Kardeş sayısı (t = -2,693; p < 0,05), ve ergenlerin uykululuk durumunun (t = 7.550; p < 0.001) yorgunluk üzerinde anlamlı etkisinin olduğu bulunmuş-tur. Yaşın, anne eğitim düzeyinin ve baba eğitim düzeyinin yorgunluk üzerinde etkisiz olduğu tespit edilmiştir (p > 0.05). Ergenlerin yorgunlukları üzerinde en önemli etkenin uykululuk durumu olduğu belirlenmiştir. Bu sonuç doğrultusunda çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aaronson, L.S., Pallikkathayil, L. and Crighton, F. (2003) A qualitative investigation of fatigue among healthy working adults. Western Journal of Nursing Research, 25(4), 419-33.
- Adın, R.M. (2019). Chalder Yorgunluk Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması ve genç yetişkin bireylerde psikometrik özelliklerinin incelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
- Agargün, M. Y., Çilli, A. S., Kara, H., Bilici, M., Telcioğlu, M. ve Semiz, Ü. B. (1999). Epworth uykululuk ölçeğinin geçerliği ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 10(4), 261-267.
- Çayakar, A. (2019). Halsizlik ve yorgunluğa klinik yaklaşım. Aegean Journal of Medical Sciences, 3, 168-178.
- Chalder, T., Berelowitz, G., Pawlikowska, T., Watts, L., Wessely, S. and Wright, D. (1993). Development of a fatigue scale. Journal of Psychosomatic Research, 37(2), 147-153.
- Fatigoni, S., Fumi, G. and Roila, F. (2015). Cancer-related fatigue. Recenti Progressi in Medicina, 106(1), 28-31.
- Finsterer, J. and Mahjoub, S.Z. (2014). Fatigue in healthy and diseased individuals. American Journal of Hospice and Palliative Medicine, 31(5), 562-75.
- Keskin, N. ve Tamam, L. (2018). Uyku bozuklukları: Sınıflama ve tedavi. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 27(2), 241-260.
- Lee, Y.C., Chien, K.L. and Chen, H.H. (2007). Lifestyle risk factors associated with fatigue in graduate students. Journal of the Formosan Medical Association, 106(7), 565-572.
- Loge, J.H., Ekeberg, O. and Kaasa, S. (1998). Fatigue in the general Norwegian population: Normative data and associations. Journal of Psychosomatic Research, 45(1), 53-65.