Öğretmenler ile Lise ve Üniversite Öğrencilerindeki Narsisizm Kişilik Özellikleri Benlik Saygısı ve Duygu Gereksinimi Arasındaki İlişkiler
Öz
Narsisizm; kendini diğer insanlardan üstün görme, insanlar tarafından saygı ve hayranlık duyulma beklentisine girme ile nitelendirilen bir kişilik özelliğidir. Bazı psikologlar, narsisizmin abartılı ya da aşırı şişirilmiş yüksek bir benlik saygısı ile ilişki olduğunu öne sürmektedirler. Bu bakış açısıyla benlik saygısı narsistik kişilik özelliğini artırmaktadır. Benlik saygısı, bireylerin kendilerini ne kadar değerli hissettiklerini ifade eder. Kişilik, psikolojinin önemli alanlarından biridir ve örgütlenmiş duygusal, bilişsel, toplumsal özellikler bütünü olarak ele alınmaktadır. Kişiliğe ilişkin çok farklı yaklaşımlar öne sürülmüştür ancak en fazla kullanılan, Beş Faktör Kişilik Kuramı olarak kabul görmektedir. Bu yaklaşım bağlamında kişilik, beş faktör altında toplanabilmektedir: Dışa dönüklük, sorumluluk, uyumluluk, deneyime açıklık ve duygusal denge. Hem kişilik özellikleri hem de benlik saygısı narsisizm üzerinde etkilidir. Bazı araştırmalar narsisizm eğilimlerinin yaşa bağlı olarak değiştiğini bir başka ifade ile farklı gelişim dönemlerinde yükselip azaldığını ortaya koymaktadır. Alanyazın ışığında bu araştırmanın temel amacı; kişilik özelliklerinden dışa dönüklük, uyumluluk, duygusal denge, sorumluluk ve deneyime açıklık kişilik boyutlarıyla duygulara yaklaşma ve duygulardan kaçınma ile benlik saygısının lise ve üniversite öğrencileri ile öğretmenlerde narsisizmi yordayıp yordamadığını ve gruplar arası farklılık olup olmadığını araştırmaktır. Bu amaçla çoklu regresyon modeli oluşturulmuş ve varyans analizi yapılmıştır. Araştırma grubu toplam olarak 826 öğretmen, lise ve üniversite öğrencisinden oluşmaktadır (%61.3 kadın, %38.7 erkek). Regresyon analizinde deneyime açıklık, uyumluluk, duygusal denge ve benlik saygısının narsisizmi anlamlı olarak yordadığı saptanmıştır. Varyans analizi sonucuna göre ise narsisizm puan ortalamalarında gruplar arası anlamlı farklılık bulunmuştur. Yapılan t testi sonucuna göre üniversite grubunda narsisizm puan ortalamaları kadınlar ve erkekler arasında farka işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akhtar, S. (1989). Narcissistic personality disorder: Descriptive fea-tures and differential diagnosis. Psychiatric Clinics of North America. 12(3), 505-29.
- Akhtar, S. ve Thomson, J. A. (1982). Overview: Narcissistic personality disorder. The American journal of psychiatry 139(1),12-20.
- Akıncı, İ. (2015). The relationship between the types of narcissism and psychological well-being: The roles of emotions and difficulties in emotion regulation. Middle East Technical University, The Department of Psychology, (Master’s Thesis), Ankara.
- Ames, D. R., Rose, P., ve Anderson, C. P. (2006). The NPI-16 as a short measure of narcissism. Journal of Research in Personality, 40(4), 440-450.
- Anlı, İ., ve Bahadır, G. (2007). Kendilik psikolojisine göre narsisistik ve sınır kişilik bozukluğu. Psikoloji Çalışmaları Dergisi, 27, 1-12.
- Apple, Gnambs ve Maio (2012). A short measure of the need for affect. Journal of Personality Assessment 1(1), 1- 9.
- Arnett, J. J. (1998). Learning to stand alone: The contemporary American transition to adulthood in cultural and historical context. Human development, 41(5-6), 295-315.
- Arnett, R. C. (1997). Communication and community in an age of diversity. Communication ethics in an age of diversity, (edit:Josina M. Makau and Ronald C. Arnett)27-47. Universitiy of İllinois press: Chicago
- Aslan, S. (2008). Kişilik, huy ve psikopatoloji. Rewiews, Cases and Hy-potheses in Psychiatry RCHP, 2(1-2), 7-18.
- Atak, H. (2011). Kimlik gelişimi ve kimlik biçimlenmesi: Kuramsal bir değerlendirme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 3(1), 163-213.