Modern çağın tükenmişliği: Dijital bağımlılık, fiziksel ve psikolojik yorgunluğun mental iyi oluş üzerine etkisi

Süheyb Okur

doi:10.26466/opusjsr.1833561

EN TR

Burnout of the modern age: The effect of digital addiction, physical, and psychological fatigue on mental well-being

Abstract

The main purpose of this research is to examine the effect of digital fatigue on the mental well-being of university students. Designed in a correlational research model, the study sample consisted of 508 undergraduate students from a Faculty of Theology aged 18-35. Data were collected using the Digital Fatigue Scale (DFS) and the Warwick-Edinburgh Mental Well-being Scale (WEMWBS) and analyzed via correlation, t-test, ANOVA, and multiple linear regression. Findings showed a significant negative relationship between digital fatigue and mental well-being. Specifically, physical/mental fatigue exhibited the strongest negative correlation. Regression analysis revealed that physical/mental fatigue and psychosomatic problems were the strongest negative predictors of well-being. Gender-based analyses revealed that female students reported higher well-being, whereas males had higher digital addiction levels. A paradoxical finding emerged: the 31-35 age group exhibited the highest levels of both digital fatigue and mental well-being, suggesting a complex relationship shaped by life stages. In conclusion, physical and somatic manifestations of digital fatigue are the most critical factors reducing mental well-being among students.

Keywords

Digital Fatigue , Mental Well-being , Digital Addiction , Physical and Mental Fatigue , Technostress

Modern çağın tükenmişliği: Dijital bağımlılık, fiziksel ve psikolojik yorgunluğun mental iyi oluş üzerine etkisi

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, dijital yorgunluğun üniversite öğrencilerinin mental iyi oluşu üzerindeki etkisini incelemektir. İlişkisel tarama modelinde desenlenen çalışmanın örneklemini, bir İlahiyat Fakültesi'nde öğrenim gören 18-35 yaş aralığındaki 508 lisans öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler, Dijital Yorgunluk Ölçeği (DYÖ) ve Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği (WEMWBS) kullanılarak toplanmış; korelasyon, t-testi, ANOVA ve çoklu doğrusal regresyon teknikleri ile analiz edilmiştir. Bulgular, dijital yorgunluk ile mental iyi oluş arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olduğunu göstermiştir. Özellikle fiziksel/zihinsel yorgunluk boyutu, en güçlü negatif ilişkiyi sergilemiştir. Regresyon analizi, fiziksel/zihinsel yorgunluk ve psikosomatik sorunların, iyi oluşun en güçlü negatif yordayıcıları olduğunu ortaya koymuştur. Cinsiyete dayalı analizler, kadın öğrencilerin daha yüksek iyi oluş bildirdiğini, erkek öğrencilerin ise daha yüksek dijital bağımlılık düzeylerine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Paradoksal bir bulgu olarak, 31-35 yaş grubu hem dijital yorgunluk hem de mental iyi oluş açısından en yüksek düzeyleri sergilemiş; bu durum yaşam evreleriyle şekillenen karmaşık bir ilişkiye işaret etmiştir. Sonuç olarak, dijital yorgunluğun fiziksel ve somatik yansımalarının, öğrencilerde mental iyi oluşu azaltan en kritik faktörler olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Dijital Yorgunluk , Mental İyi Oluş , Dijital Bağımlılık , Fiziksel/Zihinsel yorgunluk , Tekno-stres

Kaynakça

Appel, M., Marker, C., & Gnambs, T. (2020). Are social media ruining our lives? A review of meta-analytic evidence. Review of General Psychology, 24(1), 60–74. https://doi.org/10.1177/-1089268019880891
Bodur, H. E., & Korkmaz, S. (2017). İlahiyat öğrencilerinde sosyal medya kullanımı ve dindarlık ilişkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 30, 329-351.
Carr, N. (2010). The shallows: What the internet is doing to our brains. W. W. Norton & Company.
Cevherli, K., & Şentepe, A. (2016). İlahiyat fakültesi öğrencilerinin sosyal medya kullanım alışkanlıkları. Gençliğin Gelişimi ve Problemleri Karşısında Din Görevlileri (7. Uluslararası Din Görevlileri Sempozyumu Bildirileri), 123-143.
Diener, E. (1984). Subjective well-being. Psychological Bulletin, 95(3), 542–575. https://doi.org/10.-1037/0033-2909.95.3.542
Elhai, J. D., Dvorak, R. D., Levine, J. C., & Hall, B. J. (2017). Problematic smartphone use: A conceptual overview and systematic review of relations with anxiety and depression psychopathology. Journal of Affective Disorders, 207, 251–259. https://doi.org/10.1016/j.jad.2016.08.030
Fauville, G., Luo, M., Queiroz, A. C. M., Bailenson, J. N., & Hancock, J. (2021). Nonverbal mechanisms predict zoom fatigue and explain why women experience higher levels than men. Social Science Research Network, 1–18. https://doi.org/10.2139/ssrn.3820035
Gahramanlı, F., & Şahin, C. (2024). Sosyal medya bağımlılığının psikolojik iyi oluşu negatif yönde yordadığına dair. The Journal of International Educational Sciences, 11(39), 198–229.
George, D., & Mallery, P. (2019). IBM SPSS Statistics 26 step by step: A simple guide and reference (16th ed.). Routledge.
Ha, Y., & Hwang, W. J. (2014). Gender differences in internet addiction associated with psychological health indicators among adolescents using a national web-based survey. International Journal of Mental Health and Addiction, 12(5), 660–669. https://doi.org/10.1007/s11469-014-9500-7

Huta, V., & Waterman, A. S. (2014). Eudaimonia and its distinction from hedonia: Developing a classification and terminology for understanding conceptual and operational definitions. Journal of Happiness Studies: An Interdisciplinary Forum on Subjective Well-Being, 15(6), 1425–1456. https://doi.org/10.1007/s10902-013-9485-0
Keldal, G. (2015). Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği’nin Türkçe formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 3(1), 103–115.
Kemp, S. (2024). Digital 2024: Global overview report. DataReportal. https://datareportal.com/reports/digital-2024-global-overview-report
Keyes, C. L. M. (2002). The mental health continuum: From languishing to flourishing in life. Journal of Health and Social Behavior, 43(2), 207–222.
Kim, J., Moon, K., Lee, J., Jeong, Y., Lee, S., & Ko, Y. (2022). Online learning performance and engagement during the COVID-19 pandemic: Application of the dual-continua model of mental health. Frontiers in Psychology, 13, 1–13. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.932777
Koca, H. K., & Mücahit, M. (2023). İlahiyat fakültesi öğrencilerinin sosyal medya kullanımındaki mahremiyet algısı. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 57, 7-32. https://doi.org/10.21054/deuifd.1208161
Kuşcalı, A. (2019). İslami ilimler fakültesi öğrencilerinin sosyal medya kullanım motivasyonlarının incelenmesi. Simetrik İletişim Araştırmaları Dergisi, 1(2), 100-110.
Lissak, G. (2018). Adverse physiological and psychological effects of screen time on children and adolescents: Literature review and case study. Environmental Research, 164, 149–157. https://doi.org/10.1016/j.envres.2018.01.015
Lyubomirsky, S., King, L., & Diener, E. (2005). The benefits of frequent positive affect: Does happiness lead to success? Psychological Bulletin, 131(6), 803–855. https://doi.org/10.1037/00-33-2909.131.6.803
Nurani, G. A. (2022). Online learning impacts on academic burnout: A literature review. Journal Of Digital Learning and Education, 2(3), 150–158. https://doi.org/10.52562/jdle.v2i3.433
Ophir, E., Nass, C., & Wagner, A. D. (2009). Cognitive control in media multitaskers. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 106(37), 15583–15587. https://doi.org/10.1073/pnas.090362-0106
Pelucio, L., Simões, P., Dourado, M. C. N., Quagliato, L. A., & Nardi, A. E. (2022). Depression and anxiety among online learning students during the COVID-19 pandemic: A cross-sectional survey in Rio de Janeiro, Brazil. BMC Psychology, 10(1), 192. https://doi.org/10.1186/s40359-022-00897-3
Penado, A. M., Rodicio-García, M. L., de Deus, M. P. R., & González, M. J. M. (2021). Technostress in Spanish university teachers during the COVID-19 pandemic. Frontiers in Psychology, 12, 1–11. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.617650
Primack, B. A., Shensa, A., Sidani, J. E., Whaite, E. O., Lin, L. Y., Rosen, D., Colditz, J. B., Radovic, A., & Miller, E. (2017). Social media use and perceived social isolation among young adults in the U.S. American Journal of Preventive Medicine, 53(1), 1–8. https://doi.org/10.1016/j.amepre.2017.01.010
Przybylski, A. K., Murayama, K., DeHaan, C. R., & Gladwell, V. (2013). Motivational, emotional, and behavioral correlates of fear of missing out. Computers in Human Behavior, 29(4), 1841–1848. https://doi.org/10.1016/j.chb.20-13.02.014
Ragu-Nathan, T. S., Tarafdar, M., Ragu-Nathan, B. S., & Tu, Q. (2008). The consequences of technostress for end users in organizations: Conceptual development and empirical validation. Information Systems Research, 19(4), 417–433. https://doi.org/10.1287/isre.1070.0165
Rosenfield, M. (2016). Computer vision syndrome (a.k.a. digital eye strain). Optometry in Practice, 17(1), 1–10.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2001). On happiness and human potentials: A review of research on hedonic and eudaimonic well-being. Annual Review of Psychology, 52, 141–166. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.52.1.141
Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 1069–1081. https://-doi.org/10.1037/0022-3514.57.6.1069
Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A visionary new understanding of happiness and well-being. Free Press.
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2007). Using multivariate statistics (5th ed.). Pearson.
Tarafdar, M., Tu, Q., Ragu-Nathan, B. S., & Ragu-Nathan, T. S. (2007). The impact of technostress on role stress and productivity. Journal of Management Information Systems, 24(1), 301–328. https://doi.org/10.2753/MIS0742-1222240-109
Tennant, R., Hiller, L., Fishwick, R., Platt, S., Joseph, S., Weich, S., Parkinson, J., Secker, J., & Stewart-Brown, S. (2007). The Warwick-Edinburgh Mental Well-being Scale (WEMWBS): Development and UK validation. Health and Quality of Life Outcomes, 5, Article 63. https://-doi.org/10.1186/1477-7525-5-63
Tutar, H., & Mutlu, H. K. (2024). Dijital Yorgunluk Ölçeği (DİYÖ): Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (67), 56–74. https://doi.org/10.47998/ikad.1426571
Twenge, J. M. (2019). The sad state of happiness in the United States and the role of digital media. In J. F. Helliwell, R. Layard, & J. D. Sachs (Eds.), World happiness report 2019 (pp. 86–99). Sustainable Development Solutions Network.
Vardar, O. (2022). Dijital bağımlılığın ve dijital oyunların toplumsal cinsiyet perspektifi ile incelenmesi | A gender perspective on digital addiction and digital games. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 5(1), 159–177. https://doi.org/10.33708/ktc.1065470
Ward, A. F., Duke, K., Gneezy, A., & Bos, M. W. (2017). Brain drain: The mere presence of one’s own smartphone reduces available cognitive capacity. Journal of the Association for Consumer Research, 2(2), 140–154. https://doi.org/-10.1086/691462
Wolf, M. (2018). Reader, come home: The reading brain in a digital world. Harper.
World Health Organization. (2022, June 17). Mental health: Strengthening our response. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-strengthening-our-response
Yavuz, S. (2020). Sosyal medya kullanım amaçları üzerine bir araştırma: ilahiyat fakültesi öğrencileri örneği. Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17(17), 99-132.
Yoon, S., Kleinman, M., Mertz, J., & Brannick, M. (2019). Is social network site usage related to depression? A meta-analysis of Facebook-depression relations. Journal of Affective Disorders, 248, 65–72. https://doi.org/10.1016/j.jad.2019.01.-026

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Duyusal Süreçler, Algı ve Performans

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Süheyb Okur ^*
0000-0002-0242-5921
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

23 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

1 Aralık 2025

Kabul Tarihi

22 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 23 Sayı: 2026

DOI

https://doi.org/10.26466/opusjsr.1833561

IZ

https://izlik.org/JA98UB75GJ

APA

Okur, S. (2026). Modern çağın tükenmişliği: Dijital bağımlılık, fiziksel ve psikolojik yorgunluğun mental iyi oluş üzerine etkisi. OPUS Journal of Society Research, 23(2026), 1-11. https://doi.org/10.26466/opusjsr.1833561

Burnout of the modern age: The effect of digital addiction, physical, and psychological fatigue on mental well-being

Abstract

Keywords

Modern çağın tükenmişliği: Dijital bağımlılık, fiziksel ve psikolojik yorgunluğun mental iyi oluş üzerine etkisi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster