Araştırma Makalesi

Osmanlı Devleti’nin Son Dönemlerinde Ayn Salîb Çeşmesi ve Vakfı [1848-1911]

Sayı: 19 15 Aralık 2023
PDF İndir
EN TR

Osmanlı Devleti’nin Son Dönemlerinde Ayn Salîb Çeşmesi ve Vakfı [1848-1911]

Öz

İnsanlığın en temel ihtiyaçlarından biri olan su, pek çok toplum için önemli bir yere sahiptir. İslâm dininin temizliğe ehemmiyet vermesi ve birçok ibadetin yerine getirilmesinin suya bağlı olması suyu Müslümanlar için de vazgeçilmez kılmıştır. Ayrıca İslâm dünyasında insanların su ihtiyacını karşılamak da önemli bir hayır hizmeti olarak kabul görmüştür. Bundan dolayı İslâm dünyasının birçok noktasında kuyu, sebil, çeşme gibi su tesisleri inşa edilmiştir. Vakıflarca desteklenen su tesislerinin önemli bir kısmı çeşmelerden oluşmaktaydı. Çeşme yapımı ve vakfı İslâm dünyasında önemli bir hayır olarak görülmüştür. Osmanlı Devleti’nde de devlet büyükleri, zengin eşraf ve maddi durumu iyi olanlar ülkenin birçok noktasında vakıflar kurup çeşmeler inşa ettirmiştir. Bu vakıf geleneği sayesinde Osmanlı Devleti’nin pek çok yerinde çeşmeler inşa edilmiş ve insanların su ihtiyacı bunlar aracılığıyla karşılanmıştır. Osmanlı Dönemi’nde Siirt’te de insanların su ihtiyacını karşılayan çeşmeler bulunmaktaydı. Bunlardan biri de Ayn Salîb Çeşmesi’ydi. Yapım tarihi kesin olarak bilinmeyen bu çeşme, Osmanlı Dönemi’nde vakıf sistemi içerisinde yer almış ve varlığını günümüze kadar sürdürmüştür. Çalışmada Ayn Salîb Çeşmesi ile çeşmeye ait vakfın mülkleri, görevlileri ve harcamaları üzerinde durulmuştur. Bu çalışmanın amacı Ayn Salîb Çeşmesi ve vakfının 1848-1911 yılları arasındaki bilgilerini evkaf defteri, şer’iyye sicili, salnâme, hatırat, araştırma eser gibi çeşitli kaynaklar ışığında ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Arşiv Kaynakları/Vesikaları
  2. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
  3. BOA, Evkaf Defterleri (EV.d), nr. 13011.
  4. BOA, Evkaf Defterleri (EV.d), nr. 34672.
  5. BOA, Evkaf Defterleri (EV.d), nr. 36067.
  6. BOA, Evkaf Defterleri (EV.d), nr. 36328.
  7. BOA, Meşihat Şer’iyye Sicili Defterleri (MŞH.ŞSC.d). 7582, Siird Şer’iyye Sicili, nr. 414.
  8. BOA, Meşihat Şer’iyye Sicili Defterleri (MŞH.ŞSC.d). 7584, Siird Şer’iyye Sicili, nr. 416.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Osmanlı Kültür ve Sanatı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

11 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

19 Eylül 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 19

Kaynak Göster

Chicago
Ayhan, Recep. 2023. “Osmanlı Devleti’nin Son Dönemlerinde Ayn Salîb Çeşmesi ve Vakfı [1848-1911]”. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, sy 19: 1-23. https://doi.org/10.21021/osmed.1325752.

Cited By

İndeksler / Indexes
 

SCOPUS, TÜBİTAK/ULAKBİM TR DİZİN [SBVT]

INDEX COPERNİCUS [ICI], ISAM, SOBIAD, İdealOnline ve Scilit tarafından dizinlenmektedir.


Dergimizde yayımlanan makaleler, aksi belirtilmediği sürece, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) ile lisanslanır. Dergiye yayımlanmak üzere metin yollayan tüm yazar ve çevirmenlerin, gönderdikleri metnin yegâne telif sahibi olmaları ya da gerekli izinleri almış olmaları beklenir. Dergiye metin yollayan yazar ve çevirmenler bu metinlerin CC BY 4.0 kapsamında lisanslanacağını, aksini sayı editörlerine en başında açıkça beyan etmedikleri müddetçe, peşinen kabul etmiş sayılırlar.