Research Article

Osmanlı Devleti’nin Son Dönemlerinde Ayn Salîb Çeşmesi ve Vakfı [1848-1911]

Number: 19 December 15, 2023
EN TR

Osmanlı Devleti’nin Son Dönemlerinde Ayn Salîb Çeşmesi ve Vakfı [1848-1911]

Öz

İnsanlığın en temel ihtiyaçlarından biri olan su, pek çok toplum için önemli bir yere sahiptir. İslâm dininin temizliğe ehemmiyet vermesi ve birçok ibadetin yerine getirilmesinin suya bağlı olması suyu Müslümanlar için de vazgeçilmez kılmıştır. Ayrıca İslâm dünyasında insanların su ihtiyacını karşılamak da önemli bir hayır hizmeti olarak kabul görmüştür. Bundan dolayı İslâm dünyasının birçok noktasında kuyu, sebil, çeşme gibi su tesisleri inşa edilmiştir. Vakıflarca desteklenen su tesislerinin önemli bir kısmı çeşmelerden oluşmaktaydı. Çeşme yapımı ve vakfı İslâm dünyasında önemli bir hayır olarak görülmüştür. Osmanlı Devleti’nde de devlet büyükleri, zengin eşraf ve maddi durumu iyi olanlar ülkenin birçok noktasında vakıflar kurup çeşmeler inşa ettirmiştir. Bu vakıf geleneği sayesinde Osmanlı Devleti’nin pek çok yerinde çeşmeler inşa edilmiş ve insanların su ihtiyacı bunlar aracılığıyla karşılanmıştır. Osmanlı Dönemi’nde Siirt’te de insanların su ihtiyacını karşılayan çeşmeler bulunmaktaydı. Bunlardan biri de Ayn Salîb Çeşmesi’ydi. Yapım tarihi kesin olarak bilinmeyen bu çeşme, Osmanlı Dönemi’nde vakıf sistemi içerisinde yer almış ve varlığını günümüze kadar sürdürmüştür. Çalışmada Ayn Salîb Çeşmesi ile çeşmeye ait vakfın mülkleri, görevlileri ve harcamaları üzerinde durulmuştur. Bu çalışmanın amacı Ayn Salîb Çeşmesi ve vakfının 1848-1911 yılları arasındaki bilgilerini evkaf defteri, şer’iyye sicili, salnâme, hatırat, araştırma eser gibi çeşitli kaynaklar ışığında ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. 1. Arşiv Kaynakları/Vesikaları
  2. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
  3. BOA, Evkaf Defterleri (EV.d), nr. 13011.
  4. BOA, Evkaf Defterleri (EV.d), nr. 34672.
  5. BOA, Evkaf Defterleri (EV.d), nr. 36067.
  6. BOA, Evkaf Defterleri (EV.d), nr. 36328.
  7. BOA, Meşihat Şer’iyye Sicili Defterleri (MŞH.ŞSC.d). 7582, Siird Şer’iyye Sicili, nr. 414.
  8. BOA, Meşihat Şer’iyye Sicili Defterleri (MŞH.ŞSC.d). 7584, Siird Şer’iyye Sicili, nr. 416.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Ottoman Culture and Art

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 15, 2023

Submission Date

July 11, 2023

Acceptance Date

September 19, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 19

Chicago
Ayhan, Recep. 2023. “Osmanlı Devleti’nin Son Dönemlerinde Ayn Salîb Çeşmesi Ve Vakfı [1848-1911]”. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, nos. 19: 1-23. https://doi.org/10.21021/osmed.1325752.

Cited By

Indexes

SCOPUS, TÜBİTAK/ULAKBİM TR DİZİN [SBVT]

INDEX COPERNİCUS [ICI], ISAM, SOBIAD and Scilit.


by.png

Unless otherwise stated, the articles published in our magazine are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) license. All authors and translators who submit texts for publication in the journal are expected to be the sole copyright holders of the submitted text or to have obtained the necessary permissions. By submitting texts to the journal, authors and translators implicitly accept that these texts will be licensed under CC BY 4.0 unless explicitly stated otherwise to the editors at the outset.