Araştırma Makalesi

İstanbul’da Petrolün Tedariki, Muhafazası, Ticareti ve Kullanımı [1870–1914]

Sayı: 27 15 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

İstanbul’da Petrolün Tedariki, Muhafazası, Ticareti ve Kullanımı [1870–1914]

Öz

Bu çalışma, Osmanlı Devleti’nde petrolün tedariki, ticareti, depolanması ve kullanımına odaklanarak özellikle 1870’lerden I. Dünya Savaşı yıllarına kadar İstanbul’daki petrol faaliyetlerini incelemektedir. Osmanlı’da petrol, önceleri tersanelerde, yol yapımında ve izolasyon malzemesi olarak kullanılmış; ancak 1859’da Amerika’da modern tekniklerle üretimin artmasıyla, ulaşılabilir hale gelmiş ve kullanım alanları genişlemiştir. Araştırmada, İstanbul’a petrolü getiren uluslararası ve yerel tüccarlar tespit edilmiş, İstanbul’da petrolün depolandığı alanlar belirlenmiş, Çubuklu’da kurulan depolar ile Yedikule ve Kız Kulesi gibi noktalardaki geçici depolama faaliyetleri incelenmiştir. Ön plana çıkan tüccar ve şirketler hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiş ve bunların şehirde yoğunlaştığı mekanlar ortaya çıkartılmıştır. İstanbul’da petrolün sadece ticari bir meta olmaktan çıkıp, sokak aydınlatması ve günlük yaşamda enerji kaynağı olarak kullanımına vurgu yapılmış, Şehremaneti’nin satış ve güvenlik düzenlemeleri de değerlendirilmiştir. Petrolün şehirde perakende satışına da temas edilerek buna dair yaşanan sorunlara işaret edilmiştir. Bu araştırma, Osmanlı’da petrolün İstanbul’a getirilmesi sonucunda bir ihtiyaç maddesi haline gelerek şehrin günlük yaşamındaki yerini ortaya koyarken, aynı zamanda İstanbul’un modernleşme sürecinde enerji dönüşümünü anlamaya katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

Kaynakça

  1. T. C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA).
  2. BOA, Sadaret, Mukavelenameler (A.} DVN.MKL), 83/7.
  3. BOA, Sadaret, Mühimme Evrakı, (A.} MKT.MHM), 501/2; 631/18.
  4. BOA, Babıali Evrak Odası, (BEO), 2858/214306; 1353/101420; 1382/103650; 216/16153; 2868/215044; 3091/231775.; 369/27671; 3930/294700; 408/30548; 4161/312024; 698/52325; 732/54856; 883/66193.
  5. BOA, Cevdet, Bahriye, (C.BH), 15/716.
  6. BOA, Dahiliye Nezareti, İrade, (DH.İD), 152/15; 96/6.
  7. BOA, Dahiliye Nezareti Mektubi, (DH.MKT), 1423/100; 1423/59; 1424/105; 1424/50; 1425/56; 1547/31; 1603/26; 1713/97; 1739/98; 219/24.
  8. BOA, Dahiliye Nezareti, Muhaberat-ı Umumiye İrade, (DH.MUİ), 77-2/17.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yakınçağ Osmanlı Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

17 Şubat 2025

Kabul Tarihi

2 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 27

Kaynak Göster

APA
Okumuş, A. (2025). İstanbul’da Petrolün Tedariki, Muhafazası, Ticareti ve Kullanımı [1870–1914]. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 27, 31-70. https://doi.org/10.21021/osmed.1641374
AMA
1.Okumuş A. İstanbul’da Petrolün Tedariki, Muhafazası, Ticareti ve Kullanımı [1870–1914]. OSMED. 2025;(27):31-70. doi:10.21021/osmed.1641374
Chicago
Okumuş, Ali. 2025. “İstanbul’da Petrolün Tedariki, Muhafazası, Ticareti ve Kullanımı [1870–1914]”. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, sy 27: 31-70. https://doi.org/10.21021/osmed.1641374.
EndNote
Okumuş A (01 Aralık 2025) İstanbul’da Petrolün Tedariki, Muhafazası, Ticareti ve Kullanımı [1870–1914]. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi 27 31–70.
IEEE
[1]A. Okumuş, “İstanbul’da Petrolün Tedariki, Muhafazası, Ticareti ve Kullanımı [1870–1914]”, OSMED, sy 27, ss. 31–70, Ara. 2025, doi: 10.21021/osmed.1641374.
ISNAD
Okumuş, Ali. “İstanbul’da Petrolün Tedariki, Muhafazası, Ticareti ve Kullanımı [1870–1914]”. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 27 (01 Aralık 2025): 31-70. https://doi.org/10.21021/osmed.1641374.
JAMA
1.Okumuş A. İstanbul’da Petrolün Tedariki, Muhafazası, Ticareti ve Kullanımı [1870–1914]. OSMED. 2025;:31–70.
MLA
Okumuş, Ali. “İstanbul’da Petrolün Tedariki, Muhafazası, Ticareti ve Kullanımı [1870–1914]”. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, sy 27, Aralık 2025, ss. 31-70, doi:10.21021/osmed.1641374.
Vancouver
1.Ali Okumuş. İstanbul’da Petrolün Tedariki, Muhafazası, Ticareti ve Kullanımı [1870–1914]. OSMED. 01 Aralık 2025;(27):31-70. doi:10.21021/osmed.1641374

İndeksler / Indexes
 

SCOPUS, TÜBİTAK/ULAKBİM TR DİZİN [SBVT], ISAM, SOBIAD, İdealOnline ve Scilit tarafından dizinlenmektedir.


88x31.png     open-access-logo.png    images?q=tbn:ANd9GcQKurpqhgieBxqOS1hEggq2Nho1OntufBsOtD71QgIfZiIrXrJsN0NGOJ9XnBNFaDtuKA&usqp=CAU   COPE.jpg    ?url=http%3A%2F%2Fchronicle-brightspot.s3.amazonaws.com%2F08%2Fef%2F76a3b8edc13339e8299f84677342%2Fsherpa-romeo-long-logo.jpg     logo.png

Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi'nde yayımlanan makaleler, Creative Commons Atıf-Gayri ticari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır. Bilimsel araştırmaları kamuya ücretsiz sunmanın bilginin küresel paylaşımını artıracağı ilkesini benimseyen dergi, tüm içeriğine anında açık erişim sunmaktadır. Makalelerdeki fikir ve görüşlerin sorumluluğu yalnızca yazarlarına aittir ve Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi'nin görüşlerini yansıtmaz.