Araştırma Makalesi

Ohrili Eyüp Sabri Akgöl’ün Birinci Dünya Savaşı’nda Esareti ve Osmanlı Devleti Tarafından Geri Getirilme Çabaları

Sayı: 27 15 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Ohrili Eyüp Sabri Akgöl’ün Birinci Dünya Savaşı’nda Esareti ve Osmanlı Devleti Tarafından Geri Getirilme Çabaları

Öz

Osmanlı Devleti, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin bir oldubittisiyle Birinci Dünya Savaşı’na girmiş ve henüz savaşın başında ilk esirlerini vermeye başlamıştır. Savaş süresince İtilaf Devleti ile ilişkisini kesmemiş ve esirlerin yurda döndürülüş çalışmaları için aracı devletler ve kurumlarla diplomatik ilişkilerini yürütmüştür. Bu esirler arasında genel olarak İttihat ve Terakki, özel olarak Talat Paşa için önemli bir kişi vardır. Osmanlı Devleti henüz savaşa girmeden İttihat Terakki tarafından görevli olarak Arnavutluk’a giderken Fransızlar tarafından tutuklanan Eyüp Sabri Bey Malta’ya gönderilmiş ve savaş süresince adada İngilizlerce esir tutulmuştur. İttihat Terakki’nin özellikle Talat Paşa’nın Eyüp Sabri Bey’i esir değişimde İngilizlere ön şart olarak ileri sürmesi, iki devlet arasında esir değişimi görüşmelerini zora sokmuştur. Bir başka deyişle esir değişiminin şahsileştirilmesi, esir değişiminin başarısızlıkla sonuçlanmasına neden olmuştur. Sabri Bey’in Talat Paşa ve İttihat ve Terakki için önemli bir şahsiyet olduğunu anlayan İngiltere, Eyüp Sabri Bey’i esir değişiminde pazarlık aracı olarak kullanmıştır. Sabri Bey, kendisinin serbest kalması için uğraşan Talat Paşa’nın ve İttihat ve Terakki’nin kurbanı olmuş ve dört yıl Malta’da esir olarak yaşamak zorunda kalmıştır. Özgürlüğüne kavuşması ancak savaş sonunda mümkün olabilmiştir. Bu çalışmada İttihat ve Terakki’nin önde gelen kişilerinden olup aynı zamanda Talat Paşa’nın arkadaşı Eyüp Sabri Bey’in, esaretten yurda döndürülüş çabaları incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

Kaynakça

  1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi (BOA)
  2. BOA, Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti 5. Şube (DH.EUM.5.ŞB), 65/41; 84/29; 85/72; 85/88.
  3. BOA, İrade Dosya Usulü (İ.DUİT), 35/8.
  4. BOA, Hariciye Nezareti Siyasi Siyasi Kısım Evrakı (HR.SYS), 2189/5; 2191/1; 2195/2; 2211/88; 2238/6; 2238/81; 2240/1; 2241/1; 2241/2; 2241/3; 2241/4; 2241/5; 2241/6; 2242/4; 2245/2; 2245/27; 2245/8; 2978/27.
  5. BOA, Hariciye Nezareti İstişare Odası (HR.HMŞ.İŞO), 43/17; 43/19.
  6. BOA, Hariciye Nezareti Tercüme Odası Evrakı (HR.TO), 547/80.
  7. The National Archive of Britain (TNA)
  8. TNA, Admiralty Record Office (ADM), 116/1565.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Avrupa Siyasi Tarihi , Yakınçağ Osmanlı Tarihi , Osmanlı Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

9 Mart 2025

Kabul Tarihi

4 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 27

Kaynak Göster

Chicago
Tüfekçi, Vedat. 2025. “Ohrili Eyüp Sabri Akgöl’ün Birinci Dünya Savaşı’nda Esareti ve Osmanlı Devleti Tarafından Geri Getirilme Çabaları”. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, sy 27: 133-60. https://doi.org/10.21021/osmed.1654218.

İndeksler / Indexes
 

SCOPUS, TÜBİTAK/ULAKBİM TR DİZİN [SBVT]

INDEX COPERNİCUS [ICI], ISAM, SOBIAD, İdealOnline ve Scilit tarafından dizinlenmektedir.


by.png

Dergimizde yayımlanan makaleler, aksi belirtilmediği sürece, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) ile lisanslanır. Dergiye yayımlanmak üzere metin yollayan tüm yazar ve çevirmenlerin, gönderdikleri metnin yegâne telif sahibi olmaları ya da gerekli izinleri almış olmaları beklenir. Dergiye metin yollayan yazar ve çevirmenler bu metinlerin CC BY 4.0 kapsamında lisanslanacağını, aksini sayı editörlerine en başında açıkça beyan etmedikleri müddetçe, peşinen kabul etmiş sayılırlar.