Who, Why, And How Was The Alemdar Newspaper Shut Down?
Öz
The turbulent political atmosphere of the Armistice Period (Mütareke Dönemi) permeated nearly every aspect of life. At the same time, the actions of the Istanbul Government and those of the occupying forces led to a weakening of administrative authority in the Ottoman Empire. Just as in the political arena, a confusion over authority was also experienced in public offices. The activities of Halil Nedim, who served twice as the head of the İstanbul Polis Müdüriyet-i Umumiyesi in 1919, constitute a striking example of this turmoil. Halil Nedim frequently exceeded his authority during these years, causing unrest among the press. One such indication of administrative weakness was his arbitrary forced shutdown of the Alemdar newspaper without proper authority. That Alemdar, which Halil Nedim had indefinitely shut down, was later allowed to resume publication by a decision of the Council of Ministers (Meclis-i Vükela), confirms the illegality of his actions. Interestingly, although the newspaper had been closed without this council’s approval, it was reopened by the same council's decision. This article examines the process behind the forced closure of Alemdar, a case that features notable aspects in the context of censorship history, also revealing the background of what transpired. It also investigates the motivations that led Halil Nedim to believe that he had the authority to shut down a newspaper without having the legal power to do so, while examining why this act was unlawful. In doing so, it demonstrates how the chaotic and unstable political structure of the Armistice Period created a power vacuum in which a single police official felt empowered to take such a bold initiative. The shutdown process of Alemdar, as analyzed by Halil Nedim, is examined through case studies, supported by the period’s print media, archival documents, and secondary sources.
Anahtar Kelimeler
Alemdar Gazetesi'ni Kim, Niçin ve Nasıl Kapattı?
Öz
Mütareke Döneminin karışık siyasi atmosferi hemen her alana sirayet etmiş, bir yandan İstanbul Hükümetinin diğer yandan işgal kuvvetlerinin uygulamaları yönetimde zafiyete sebep olmuştur. Siyasi arenada olduğu kadar kamu görevlerinde de bir bakıma yetki karmaşası yaşanmaktaydı. 1919’da iki kez İstanbul Polis Müdüriyet-i Umumiyesi görevinde bulunan Halil Nedim’in uygulamaları bu karmaşa içinde istisnai bir örnek oluşturmaktadır. Nitekim Halil Nedim, bu yıllarda birçok kez yetkilerini aşarak kararlar aldığından basında birtakım huzursuzluklara yol açmıştır. Polis müdürünün Alemdar gazetesini yetkilerini aşarak keyfi olarak kapatması yönetim alanındaki zafiyetin göstergelerindendir. Nitekim Halil Nedim’in süresiz kapattığı Alemdar’ın Meclis-i Vükela kararıyla yeninden neşre başlaması da kanuna aykırı hareket ettiğini doğrulamaktadır. Meclis-i Vükela kararı olmadan kapatılan gazete ilginç şekilde Meclis-i Vükela kararıyla yeniden neşre başlayabilmiştir. Çalışmada sansür tarihi açısından ilginç özellikleri barındıran Alemdar’ın kapatılma süreci ele alınarak gazetenin kapatılmasının arka planı ortaya konulmuştur. Yetkisi olmadığı hâlde bir gazeteyi kapatmaya kendini muktedir gören Halil Nedim’i bu yola sevk eden sebepler araştırılarak, kapatma hadisenin neden kanunsuz olduğu incelenmiş, böylelikle Mütareke Döneminin karışık ve karmaşık siyasi yapısındaki otorite boşluğunun bir polis memuruna inisiyatif alarak gazete kapattırma yetkisi verdiği görülmüştür. Halil Nedim tarafından Alemdar’ın kapatılma süreci, ağırlıklı olarak dönemin süreli yayınları, arşiv belgeleri ve ikincil kaynaklarla desteklenip vaka analizi yöntemiyle incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.
