ETİK İLKELER

Dergimizin etik ilkeleri ve yayın politikası, Committee on Publication Ethics (COPE) ve Directory of Open Access Journals (DOAJ) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.

Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler
• İntihal: Başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek,
• Sahtecilik: Bilimsel araştırmalarda gerçekte var olmayan veya tahrif edilmiş verileri kullanmak,
• Çarpıtma: Araştırma kayıtları veya elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan cihaz veya materyalleri kullanılmış gibi göstermek, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
• Tekrar yayım: Mükerrer yayınlarını akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
• Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını, araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde ve uygun olmayan biçimde parçalara ayırıp birden fazla sayıda yayımlayarak bu yayınları akademik atama ve yükselmelerde ayrı yayınlar olarak sunmak,
• Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek veya olan kişileri dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini sonraki baskılarda eserden çıkartmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,

Diğer etik ihlal türleri şunlardır:
a) Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek,
b) Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tez veya çalışmaları, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanmak,
c) İncelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri eser sahibinin açık izni olmaksızın yayımlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak,
ç) Bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak,
d) Dayanaksız, yersiz ve kasıtlı olarak etik ihlal isnadında bulunmak,
e) Bilimsel bir çalışma kapsamında yapılan anket ve tutum araştırmalarında katılımcıların açık rızasını almadan ya da araştırma bir kurumda yapılacaksa ayrıca kurumun iznini almadan elde edilen verileri yayımlamak,
f) Araştırmacılar ve yetkililerce, yapılan bilimsel araştırma ile ilgili olarak muhtemel zararlı uygulamalar konusunda ilgilileri bilgilendirme ve uyarma yükümlüğüne uymamak,
g) Bilimsel çalışmalarda, diğer kişi ve kurumlardan temin edilen veri ve bilgileri, izin verildiği ölçüde ve şekilde kullanmamak, bu bilgilerin gizliliğine riayet etmemek ve korunmasını sağlamamak,
h) Akademik atama ve yükseltmelerde bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak.

Araştırma Etiği İlkeleri
• Araştırmaların planlanması, metodolojik kurgusunun oluşturulması, etik açıdan değerlendirilmesi ve uygulama süreçlerinin yürütülmesinde bilimsel dürüstlük, bütünlük, kalite ve şeffaflık temel ilkeler olarak benimsenmelidir. Araştırma sürecinin her aşaması kayıt altına alınmalı ve gerektiğinde denetime açık olmalıdır.
• Araştırma ekibi ile katılımcılar, çalışmanın amacı, kapsamı, yöntemi, veri toplama araçları, verilerin nasıl analiz edileceği ve elde edilen bulguların olası kullanım alanları hakkında açık ve anlaşılır şekilde bilgilendirilmelidir. Katılımcılara araştırmaya katılımın gerektirdiği yükümlülükler, olası riskler ve beklenen katkılar net biçimde açıklanmalıdır.
• Katılımcılardan elde edilen kişisel veriler gizli tutulmalı; kimlik bilgilerinin ifşa edilmesini önleyecek teknik ve idari tedbirler alınmalıdır. Anonimlik ve mahremiyet ilkeleri gözetilmeli; veri koruma mevzuatına (örneğin kişisel verilerin korunmasına ilişkin düzenlemelere) uygun hareket edilmelidir. Araştırma tasarımı, katılımcıların özerkliğini, insan onurunu ve temel haklarını koruyacak şekilde yapılandırılmalıdır.
• Araştırmaya katılım tamamen gönüllülük esasına dayanmalıdır. Katılımcılar herhangi bir baskı, yönlendirme ya da çıkar beklentisi altında bırakılmamalıdır. Katılımcılar istedikleri aşamada herhangi bir yaptırımla karşılaşmadan çalışmadan çekilme hakkına sahip olmalıdır.
• Araştırma sürecinde katılımcıların fiziksel, psikolojik, sosyal veya ekonomik açıdan zarar görmemesi için gerekli tüm önlemler alınmalıdır. Risk analizi yapılmalı ve olası zararlar en aza indirilecek şekilde araştırma planlanmalıdır. Çocuklar, kısıtlı bireyler veya zihinsel yeterliliği sınırlı kişiler söz konusu olduğunda, yasal temsilcilerinden izin alınmalı ve ilgili etik kurul onayları sağlanmalıdır.
• Araştırmacılar bilimsel bağımsızlıklarını korumalı ve çalışmanın tasarımını, analizini veya sonuçlarını etkileyebilecek her türlü çıkar çatışmasını açıkça beyan etmelidir. Finansal destek, sponsorluk veya kurumsal bağlantılar şeffaf biçimde belirtilmelidir.
• Araştırma herhangi bir kamu kurumu, özel kuruluş veya üniversite bünyesinde yürütülecekse, ilgili kurumdan resmi izin alınmalı ve gerekiyorsa etik kurul onayı temin edilmelidir. 

Etik Kurul İzni
Dergimiz, etik kurul izni gerektiren tüm bilim dallarındaki çalışmalarda, ilgili etik kurul kararı alınmış olmasını şart koşmaktadır. Bu kapsamda, etik kurul izniyle ilgili bilgiler (kurul adı, tarih ve karar numarası) makale metninde açıkça belirtilmelidir.
Ulakbim TR Dizin’in 2020 yılından itibaren uygulamaya koyduğu düzenlemeler doğrultusunda, etik kurul izni bulunmayan çalışmalar dergimizde değerlendirmeye alınmamaktadır.

Etik Kurul İzni Gerektiren Araştırmalar
Dergimizde, etik kurul izni gerektiren araştırmalar aşağıdaki çalışmaları kapsamaktadır:
• Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırma,
• Kişisel Verilerin Korunması Kanunu çerçevesinde retrospektif çalışmalar.
Bu tür çalışmaların değerlendirmeye alınabilmesi için ilgili etik kurul izinlerinin alınmış olması ve bu izinlerin makale metninde açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

Dergi Sahibi ve Yayıncı ile İlişkiler
Editör ve yayıncı arasındaki ilişki editöryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır. Editör ile yayıncı arasında yapılan yazılı sözleşme gereği, editörün alacağı tüm kararlar yayıncı ve dergi sahibinden bağımsızdır.

Düzeltme, Geri Çekme, Endişe İfadesi
Editörler, yayınlanan makalede, bulguları, yorumları ve sonuçları etkilemeyen küçük hatalar tespit edilirse düzeltme yayınlamayı düşünebilirler. Editörler, bulguları ve sonuçları geçersiz kılan büyük hatalar/ihlaller söz konusu olduğunda, makaleyi geri çekmeyi düşünmelidir. Düzeltme, geri çekme veya endişe ifadesi ile ilgili olarak COPE İlkelerini (1,2,3,4,5,6) dikkate alınır.

Çıkar çatışmaları
Dergimiz; yazar(lar), hakemler ve diğer editörler arasındaki çıkar çatışmalarını göz önünde bulundurarak, çalışmaların yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde tamamlamasını garanti eder. Dergimiz, olası çıkar çatışmalarına ilişkin COPE ilkeleri (1,2) doğrultusunda hareket eder.

Yazar Değişikliği
Yalnızca makale kabul edilmeden önce işleme alınır. Yazarlar, makalelerini göndermeden önce yazarların listesini ve sırasını dikkatlice gözden geçirmeleri ve orijinal gönderim sırasında kesin yazar listesini sağlamaları gerekir. Dergimiz, ilgili değişikliklere ilişkin COPE ilkeleri (1,2,3,4,5) doğrultusunda hareket eder.

Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması
Dergimiz, yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür.

Katılımcıların Kişisel Verilerinin Korunması
Dergimize gönderilen tüm kişisel veriler, yasal düzenlemelere ve etik kurallara uygun bir şekilde korunmaktadır.

Şikayetler
Dergimizde, etik dışı bir durum tespit edilmesi hâlinde, otam.ankara@gmail.com ve otam@ankara.edu.tr  adreslerine bildirilmelidir. Dergimiz, şikayetlerle ilgili COPE İlkelerinde (1,2) belirtilen prosedürü takip eder.

PAYDAŞLARIN SORUMLULUKLARI

Editörlerin Sorumlulukları
• Dergiye gönderilen tüm başvuruları bilimsel nitelik, özgünlük ve dergi kapsamına uygunluk açısından tarafsız şekilde değerlendirir.
• Değerlendirme sürecinin çift kör hakemlik ilkesine uygun olarak yürütülmesini sağlar.
• Hakem seçiminde uzmanlık alanı, tarafsızlık ve olası çıkar çatışmalarını dikkate alır.
• Yazar, hakem ve editörler arasındaki tüm bilgilerin gizliliğini korur.
• Etik ihlal şüphesi bulunan çalışmalarda COPE ilkeleri doğrultusunda gerekli işlemleri yürütür.
• Yayın kararlarını yalnızca akademik ve etik ölçütlere dayanarak verir.
• Değerlendirme sürecinin zamanında ve düzenli ilerlemesini sağlar.

Yazarların Sorumlulukları
• Gönderilen çalışmanın özgün olduğunu ve başka bir yerde yayımlanmamış veya değerlendirme sürecinde olmadığını beyan eder.
• Araştırmanın bilimsel ve etik kurallara uygun olarak yürütülmesini sağlar.
• Etik kurul izni gerektiren araştırmalarda gerekli onayları alır ve makalede belirtir.
• Kaynak gösterme kurallarına uygun hareket eder; intihal, veri uydurma ve veri tahrifinden kaçınır.
• Çalışmaya bilimsel katkı sağlayan kişileri yazar olarak gösterir.
• Olası çıkar çatışmaları ile varsa finansal destek bilgilerini açıklar.
• Değerlendirme sürecinde editör ve hakemlerin düzeltme taleplerine zamanında ve gerekçeli olarak yanıt verir.

Hakemlerin Sorumlulukları
• Değerlendirmeleri tarafsız, yapıcı ve bilimsel ölçütlere uygun şekilde gerçekleştirir.
• Değerlendirme sürecindeki tüm bilgi ve belgelerin gizliliğini korur.
• Uzmanlık alanı dışında kalan veya çıkar çatışması bulunan çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmez.
• Görüşlerini açık, gerekçeli ve geliştirici önerilerle destekler.
• Etik ihlal, intihal veya bilimsel usulsüzlük şüphesi tespit ettiğinde editörü bilgilendirir.
• Değerlendirmelerini belirlenen süre içinde tamamlamaya özen gösterir.
• Kimliklerini ortaya çıkarabilecek ifadelerden kaçınarak çift kör hakemlik ilkesine uygun hareket eder.

YAYIN POLİTİKASI

A- Makale Değerlendirme Süreci

Dergimizde, makale değerlendirme süreci; ön inceleme, hakem değerlendirmesi, revizyon ve yayın olmak üzere dört temel aşamadan oluşmaktadır.

1. Ön İnceleme
Gönderilen çalışmalar, öncelikle editör tarafından derginin yayın politikalarına, akademik yazım ilkelerine ve Chicago Atıf Sistemi’ne uygunluk açısından değerlendirilir. Bu aşamada, İntihal.net yazılımı aracılığıyla benzerlik taraması yapılır. Benzerlik oranının %20’nin altında olması beklenir; bu sınırı aşan çalışmalar, gerekçesi belirtilerek yazara iade edilir. Dergimiz, benzerlik oranı düşük olsa dahi etik ihlal şüphesi bulunan çalışmaları değerlendirme dışı bırakma hakkını saklı tutar.

Dergimize gönderilen veya yayımlanan bir makalede intihal tespit edilmesi durumunda dergimiz COPE ilkeleri (1,2) doğrultusunda hareket eder. 

NOT: Editör, hakem veya Yayın Kurulu üyeleri arasında çıkar çatışması bulunan çalışmalarda ilgili kişiler değerlendirme ve karar sürecine katılmaz. Böyle durumlarda süreç başka bir editör veya yetkilendirilmiş editör tarafından yürütülür.

2. Hakem Değerlendirme Süreci
Ön inceleme kriterlerini karşılayan çalışmalar için çift taraflı kör hakemlik süreci başlatılır. Makale, alanında uzman iki bağımsız hakeme gönderilir. Değerlendirme süreci boyunca hem yazar hem de hakem kimlikleri gizli tutulur; süreç, etik ilkelere ve gizlilik esaslarına uygun şekilde yürütülür. Hakem değerlendirmeleri genel olarak çalışmaların özgünlük, kullanılan yöntem, etik kurallara uygunluk, bulguların ve sonuçların tutarlı bir şekilde sunumu ve literatür açısından incelenmesine dayanmaktadır.
Her iki hakemin olumlu raporu doğrultusunda çalışma yayıma kabul edilir.
Hakemlerden birinin olumsuz görüş bildirmesi hâlinde, makale üçüncü bir hakeme yönlendirilerek karar verilir.

3. Revizyon Süreci
Hakemler tarafından revizyon istenmesi durumunda yazarlar, önerilen düzeltmeleri çalışmada farklı renkte (örneğin kırmızı) işaretleyerek sunmalıdır. Yapılan değişiklikler öncelikle editör tarafından, ardından ilgili hakemler tarafından tekrar incelenir. Dergimizin, biçim ve üslup bütünlüğünü sağlamak amacıyla yazılarda yazım kuralları ve biçim açısından küçük değişiklikler yapma hakkına sahiptir.
Hakem süreci tamamlanan çalışmalar, derginin dil editörleri tarafından da gözden geçirilir.
Dil ve yazım açısından gerekli görülen durumlarda yazarlardan ek düzeltme istenir. Yapılan dilsel revizyonlar, tekrar kontrol edilerek onaylanır.

4. Yayın Süreci
Tüm bilimsel, teknik ve dilsel süreçleri tamamlanan makaleler, dizgi ve mizanpaj işlemleri sonrasında yayına hazır hâle getirilir. Onaylanan çalışmalar, takip eden ilk sayıda yayımlanır.

NOT: Dergimize gönderilen tüm çalışmaların kabulü veya reddine ilişkin nihai karar, Baş Editör tarafından alınmaktadır. 

B-Telif Hakkı ve Açık Erişim Politikası

OTAM Dergisi, açık erişimli bir dergidir. Bilginin yayılması ilkesinden hareketle arşiv dâhil tüm makalelere ücretsiz erişim sağlamaktadır. Dergimizde yayımlanan çalışmaların telif hakları yazarlarda olup, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) lisansı altında açık erişim olarak yayımlanmaktadır. Detaylı bilgi için tıklayınız. 📄 OTAM Dergisi - Telif Hakkı Bildirim Metni

C-Arşiv Politikası 

Dergimizde yayınlanan makaleler DSpace ve LOCKSS’ta dijital olarak arşivlenir. Ayrıca yayımlanan makaleler, yazarı tarafından çalıştığı üniversitenin kurumsal arşivinde, konulu arşivlerde veya diğer her türlü arşivde ambargo süresi olmaksızın erişime açılabilir. Böylece bu yayına herkes ücretsiz olarak hemen ulaşabilir. Dergimizde yayınlanan makalelere https://dergipark.org.tr/tr/pub/otam/archive sayfasından ücretsiz bir şekilde ulaşılabilir.

Dergide Yayımlanan Versiyon
Yayım Türü: Açık Erişim
DSpace: https://dspace.ankara.edu.tr/communities/fe4f83a2-e6a7-4bc4-95ff-4c68c4fd5687/search 
LOCKSS: https://dergipark.org.tr/tr/pub/otam/lockss-manifest 
RSS: https://dergipark.org.tr/tr/pub/otam/rss 
Ambargo Süresi: Ambargo süresi yoktur.
Açık Erişim Lisansı: CC BY 4.0
Telif Hakkı Sahibi: Yazar(lar) telif hakkını korur.
Arşiv Yeri: Kurumsal Arşiv, Crossref, Dergi Web Sitesi, Kurumsal Site, Yazarın Kişisel Web Sitesi, Halka Açık ve/veya Ticari Konu Tabanlı Arşivler.
Politika Koşulları: Atıf ve alıntı standartlarına uyularak dergiye atıf yapılmalıdır. DOI ile yayıncı sürümüne bağlanmalıdır.

Hakem Süreci Sonunda Kabul Edilen Versiyon
Ambargo Süresi: Yok
Arşiv Yeri: Dergi Web Sitesi, Kurumsal Site, Yazarın Kişisel Web Sitesi.
Telif Hakkı Sahibi: Yazar(lar) telif hakkını korur.

Dergiye Gönderilen İlk Metin
Ambargo Süresi: Yok
Arşiv Yeri: Dergi Web Sitesi, Kurumsal Site, Yazarın Kişisel Web Sitesi.

D- Özel Sayı Politikası

Yayın Kurulu tarafından alınacak karar ile yılda bir kez özel sayı yayınlayabilir. Özel sayıda yayınlanacak makaleler için yayın ve değerlendirme ilkeleri planlı sayılarda uygulandığı şekliyle uygulanır.

E- Yapay Zekâ Kullanım Politikası

Yapay zekâ destekli uygulamalar; metin geliştirme, dil kontrolü, çeviri, özetleme ve araştırma süreçlerinin planlanması gibi çeşitli aşamalarda araştırmacılara yardımcı olabilmektedir. Bununla birlikte, bu araçlar yanlış, eksik veya önyargılı içerikler üretebileceğinden, yapay zekâ tarafından oluşturulan veya düzenlenen tüm içeriklerin doğruluğu, güvenilirliği ve etik uygunluğu kullanıcıların sorumluluğundadır. Dergimiz, bilimsel dürüstlük, şeffaflık ve yayın etiği ilkeleri doğrultusunda aşağıdaki esasları benimsemektedir.

Editörlerin Sorumlulukları
• Editörler, değerlendirme sürecine ait makaleleri, hakem raporlarını ve gizlilik kapsamında bulunan hiçbir belgeyi genel kullanıma açık yapay zekâ araçlarına aktaramaz.
• Yapay zekâ uygulamaları yalnızca dil düzenleme, yazım denetimi ve editoryal süreçleri destekleyici amaçlarla kullanılabilir.
• Makalenin değerlendirilmesi, hakeme gönderilmesi, kabulü veya reddine ilişkin tüm kararlar editörlerin bilimsel ve etik sorumluluğundadır.

Yazarların Sorumlulukları
• Üretken yapay zekâ sistemleri yazar veya ortak yazar olarak gösterilemez ve yazarlık hakkı talep edemez.
• Makalenin hazırlanması sırasında yapay zekâ araçlarından yararlanılmışsa, kullanılan uygulama ve kullanım amacı uygun bölümde açıkça beyan edilmelidir.
• Gizlilik içeren veriler, kişisel bilgiler ve yayımlanmamış araştırma verileri genel kullanıma açık yapay zekâ sistemleriyle paylaşılmamalıdır.
• Yapay zekâ desteğiyle oluşturulan veya düzenlenen tüm içeriklerin doğruluğu, özgünlüğü, kaynak kullanımı ve etik uygunluğu tamamen yazarların sorumluluğundadır.

Hakemlerin Sorumlulukları
• Hakemler, değerlendirmek üzere kendilerine gönderilen makaleleri, ek dosyaları veya değerlendirme sürecine ilişkin bilgileri genel kullanıma açık yapay zekâ platformlarına yükleyemez ve paylaşamaz.
• Yapay zekâ araçlarından yararlanılması hâlinde, elde edilen öneriler doğrulanmadan hakem değerlendirmesinde kullanılmamalıdır.
• Hakem raporlarının bilimsel niteliği, tarafsızlığı ve etik sorumluluğu tamamen hakemlere aittir.

F- Ücret Politikası

Dergimizde makale gönderimi, değerlendirme ve yayın süreçleri tamamen ücretsizdir. Gönderilen veya yayımlanmak üzere kabul edilen makaleler için herhangi bir ücret talep edilmemektedir. Yayın politikamız gereği, sponsorluk ve reklam kabul edilmemekte olup, dergimizin tüm giderleri Ankara Üniversitesi tarafından karşılanmaktadır.