Araştırma Makalesi

Sağlık Hizmetlerine Erişim Engellerinin Zaman İçindeki Değişimi ve Tedavi Edilebilir Ölüm Oranları Üzerindeki Etkisi: Avrupa Birliği Ülkeleri Üzerine Bir Panel Veri Yaklaşımı

Cilt: 47 Sayı: 5 4 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

Sağlık Hizmetlerine Erişim Engellerinin Zaman İçindeki Değişimi ve Tedavi Edilebilir Ölüm Oranları Üzerindeki Etkisi: Avrupa Birliği Ülkeleri Üzerine Bir Panel Veri Yaklaşımı

Öz

Karşılanamayan sağlık hizmetleri çoğu zaman bireylerin hem sağlık statüsünü düşürmekte hem de sağlık ihtiyacının giderilmemesi sebebi ile ölümle sonuçlanabilmektedir. Mevcut çalışmanın amacı karşılanamayan sağlık hizmetlerinin tedavi edilebilir ölümler üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Bu çalışma Avrupa Birliği üyesi 27 ülkenin 2011-2021 yılları arasındaki verisi ile yürütülmüş bir boylamsal çalışmadır. Çalışmadaki veriler Eurostat web sitesinde yayınlanan karşılanamayan sağlık ihtiyaçlarına yönelik bireysel beyan raporundan çekilmiştir. Tedavi edilebilir ölümler, bağımlı değişken, pahalılık, bekleme süresi ve uzaklık ise bağımsız değişken olarak modele dahil edilmiştir. Analizler Jamovi Sürüm 2.4 ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular zaman biriminin dahil edilmeden kurulan modele göre pahalılık ve bekleme süresinin tedavi edilebilir nedenlerden kaynaklanan ölümleri istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde etkilemekte, buna karşın uzaklığın istatistiksel olarak anlamlı bir etki göstermediği görülmektedir. Zaman biriminin dahil edilmesi ile birlikte sadece bekleme süresinin tedavi edilebilir ölümleri anlamlı pozitif yönde etkilediği buna karşın diğer değişkenlerin anlamlı bir etkiye sahip olmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte zaman değişkeninin de 2011 yılı ile kıyas edildiğinde tüm diğer yıllarda tedavi edilebilir ölümleri pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Bu çalışma, sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan engellerin, tedavi edilebilir ölümler üzerindeki etkisini inceleyerek, sağlık sistemindeki kritik sorunlara ışık tutmaktadır. Analiz sonuçları, özellikle uzun bekleme sürelerinin, tedavi edilebilir ölümler üzerinde anlamlı ve istikrarlı bir etkisi olduğunu göstermektedir. Bu durum, sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan gecikmelerin, zamanında müdahale gerektiren hastalıkların tedavisini olumsuz etkilediği ve ölüm riskini artırdığı yönündeki literatürle tutarlılık göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yok

Proje Numarası

Yok

Etik Beyan

Bu çalışma ikinci verilerden hazırlandığı için etik kurul onayına gerek duyulmamıştır. Araştırma süresince etik kurallara riayet edilmiştir.

Teşekkür

Yok

Kaynakça

  1. 1. World Health Assembly. Sustainable Health Financing, Universal Coverage and Social Health Insurance. https://iris.who.int/handle/10665/20383 Erişim 12.07.2025.
  2. 2. World Health Organization. Universal health coverage (UHC). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/universal-health-coverage-(uhc) Erişim 12.07.2025.
  3. 3. Nolte E, McKee M. Does Healthcare Save Lives? Avoidable Mortality Revisited. London: Published by The Nuffield Trust, 2004: 138.
  4. 4. MacKenbach JP. Socioeconomic Inequalities in Health in the Netherlands: Impact of a Five-Year Research Programme. BMJ: British Medical Journal, (1994). 309(6967), 1487–91.
  5. 5. OECD. Health at a Glance 2017: OECD Indicators. Paris: OECD Publishing.
  6. 6. Bayefsky AF. Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. In: Bayefsky A, editor. The UN Human Rights Treaty System in the 21 Century. Brill | Nijhoff, (2000). 451–458.
  7. 7. Stuart K, Soulsby E. Reducing global health inequalities. Part 1. J R Soc Med. (2011).104(8), 321–6.
  8. 8. Bucciardini R, Zetterquist P, Rotko T, Putatti V, Mattioli B, De Castro P, et al. Addressing health inequalities in Europe: key messages from the Joint Action Health Equity Europe (JAHEE). Arch Public Health, (2023). 81-89.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlığın Sosyal Belirleyicileri, Sağlıkta Hakkaniyet

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

4 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

28 Nisan 2025

Kabul Tarihi

21 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 47 Sayı: 5

Kaynak Göster

APA
Çapar, H. (2025). Sağlık Hizmetlerine Erişim Engellerinin Zaman İçindeki Değişimi ve Tedavi Edilebilir Ölüm Oranları Üzerindeki Etkisi: Avrupa Birliği Ülkeleri Üzerine Bir Panel Veri Yaklaşımı. Osmangazi Tıp Dergisi, 47(5), 784-795. https://doi.org/10.20515/otd.1686165
AMA
1.Çapar H. Sağlık Hizmetlerine Erişim Engellerinin Zaman İçindeki Değişimi ve Tedavi Edilebilir Ölüm Oranları Üzerindeki Etkisi: Avrupa Birliği Ülkeleri Üzerine Bir Panel Veri Yaklaşımı. Osmangazi Tıp Dergisi. 2025;47(5):784-795. doi:10.20515/otd.1686165
Chicago
Çapar, Haşim. 2025. “Sağlık Hizmetlerine Erişim Engellerinin Zaman İçindeki Değişimi ve Tedavi Edilebilir Ölüm Oranları Üzerindeki Etkisi: Avrupa Birliği Ülkeleri Üzerine Bir Panel Veri Yaklaşımı”. Osmangazi Tıp Dergisi 47 (5): 784-95. https://doi.org/10.20515/otd.1686165.
EndNote
Çapar H (01 Eylül 2025) Sağlık Hizmetlerine Erişim Engellerinin Zaman İçindeki Değişimi ve Tedavi Edilebilir Ölüm Oranları Üzerindeki Etkisi: Avrupa Birliği Ülkeleri Üzerine Bir Panel Veri Yaklaşımı. Osmangazi Tıp Dergisi 47 5 784–795.
IEEE
[1]H. Çapar, “Sağlık Hizmetlerine Erişim Engellerinin Zaman İçindeki Değişimi ve Tedavi Edilebilir Ölüm Oranları Üzerindeki Etkisi: Avrupa Birliği Ülkeleri Üzerine Bir Panel Veri Yaklaşımı”, Osmangazi Tıp Dergisi, c. 47, sy 5, ss. 784–795, Eyl. 2025, doi: 10.20515/otd.1686165.
ISNAD
Çapar, Haşim. “Sağlık Hizmetlerine Erişim Engellerinin Zaman İçindeki Değişimi ve Tedavi Edilebilir Ölüm Oranları Üzerindeki Etkisi: Avrupa Birliği Ülkeleri Üzerine Bir Panel Veri Yaklaşımı”. Osmangazi Tıp Dergisi 47/5 (01 Eylül 2025): 784-795. https://doi.org/10.20515/otd.1686165.
JAMA
1.Çapar H. Sağlık Hizmetlerine Erişim Engellerinin Zaman İçindeki Değişimi ve Tedavi Edilebilir Ölüm Oranları Üzerindeki Etkisi: Avrupa Birliği Ülkeleri Üzerine Bir Panel Veri Yaklaşımı. Osmangazi Tıp Dergisi. 2025;47:784–795.
MLA
Çapar, Haşim. “Sağlık Hizmetlerine Erişim Engellerinin Zaman İçindeki Değişimi ve Tedavi Edilebilir Ölüm Oranları Üzerindeki Etkisi: Avrupa Birliği Ülkeleri Üzerine Bir Panel Veri Yaklaşımı”. Osmangazi Tıp Dergisi, c. 47, sy 5, Eylül 2025, ss. 784-95, doi:10.20515/otd.1686165.
Vancouver
1.Haşim Çapar. Sağlık Hizmetlerine Erişim Engellerinin Zaman İçindeki Değişimi ve Tedavi Edilebilir Ölüm Oranları Üzerindeki Etkisi: Avrupa Birliği Ülkeleri Üzerine Bir Panel Veri Yaklaşımı. Osmangazi Tıp Dergisi. 01 Eylül 2025;47(5):784-95. doi:10.20515/otd.1686165


13299        13308       13306       13305    13307  1330126978