Derleme

Beyin Damar Sağlığı: İnme ve Ötesi

Cilt: 47 Sayı: Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı 22 Ağustos 2025
PDF İndir
EN TR

Beyin Damar Sağlığı: İnme ve Ötesi

Öz

İnme, dünya çapında ölüm ve kalıcı sakatlığın önde gelen nedenlerinden biridir; ancak serebrovasküler hastalık akut olayla sınırlı değildir ve küçük damar hastalığı, sessiz enfarktlar ile mikrokanamalar uzun dönem bilişsel ve işlevsel sonuçları belirler. Bu derleme, beyin damar sağlığını "inme ve ötesi" sürekliliğinde, yaşam seyri perspektifiyle ele alarak epidemiyoloji ve hastalık yükünü, akut iskemik inmede hastane öncesi triyajdan endovasküler reperfüzyona uzanan bakımı, organize inme ünitesi ve erken rehabilitasyonu, mekanizmaya dayalı ikincil korunmayı ve vasküler bilişsel bozulmayla ilişkili küçük damar hastalığını bütüncül bir çerçevede özetlemektedir. 2015-2025 dönemine ait kılavuzlar, randomize çalışmalar ve büyük kohortlar temelli bulgular, en yüksek getirili stratejilerin ısrarlı hipertansiyon kontrolü, tütünün bırakılması, statin temelli yoğun lipid düşürme, atriyal fibrilasyon taraması ve uygun antikoagülasyon ile semptomatik karotiste zamanında cerrahi ve intrakranyal aterosklerozda agresif medikal tedavi olduğunu göstermektedir. Akut dönemde hızlı ve doğru görüntüleme eşliğinde uygun hastada intravenöz tromboliz ve mekanik trombektomi olarak beyin damar sağlığı, birincil korunma, hiperakut tedavi, organize ünite bakımı, erken rehabilitasyon ve yaşam boyu ikincil korunmayı birbirine bağlayan entegre bir modelle yönetilmelidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. GBD 2019 Stroke Collaborators. Global, regional, and national burden of stroke and its risk factors, 1990–2019: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019. Lancet Neurol. 2021;20(10):795–820.
  2. 2. Feigin VL, et al. World Stroke Organization Global Stroke Fact Sheet 2022. Int J Stroke. 2022;17(1):18–29.
  3. 3. Powers WJ, et al. 2019 update to the 2018 guidelines for the early management of acute ischemic stroke. Stroke. 2019;50:
  4. 4. Kleindorfer DO, et al. 2021 Guideline for the prevention of stroke in patients with stroke and transient ischemic attack. Stroke. 2021;52(7):e364–e467.
  5. 5. Nogueira RG, et al. Thrombectomy 6 to 24 hours after stroke with a mismatch between deficit and infarct (DAWN). N Engl J Med. 2018;378(1):11–21.
  6. 6. Albers GW, et al. Thrombectomy for stroke at 6 to 16 hours with selection by perfusion imaging (DEFUSE 3). N Engl J Med. 2018;378(8):708–718.
  7. 7. Yoshimura S, et al. Endovascular therapy for acute stroke with a large ischemic region (RESCUE-Japan LIMIT). N Engl J Med. 2022;386:
  8. 8. Sarraj A, et al. Trial of endovascular thrombectomy for large ischemic strokes (SELECT2). N Engl J Med. 2023;388(14):1259–1271.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Başlıca Küresel Hastalık Yükleri

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

22 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

12 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

19 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 47 Sayı: Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı

Kaynak Göster

APA
Aykaç, Ö. (2025). Beyin Damar Sağlığı: İnme ve Ötesi. Osmangazi Tıp Dergisi, 47(Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı), 79-86. https://doi.org/10.20515/otd.1762967
AMA
1.Aykaç Ö. Beyin Damar Sağlığı: İnme ve Ötesi. Osmangazi Tıp Dergisi. 2025;47(Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı):79-86. doi:10.20515/otd.1762967
Chicago
Aykaç, Özlem. 2025. “Beyin Damar Sağlığı: İnme ve Ötesi”. Osmangazi Tıp Dergisi 47 (Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı): 79-86. https://doi.org/10.20515/otd.1762967.
EndNote
Aykaç Ö (01 Ağustos 2025) Beyin Damar Sağlığı: İnme ve Ötesi. Osmangazi Tıp Dergisi 47 Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı 79–86.
IEEE
[1]Ö. Aykaç, “Beyin Damar Sağlığı: İnme ve Ötesi”, Osmangazi Tıp Dergisi, c. 47, sy Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı, ss. 79–86, Ağu. 2025, doi: 10.20515/otd.1762967.
ISNAD
Aykaç, Özlem. “Beyin Damar Sağlığı: İnme ve Ötesi”. Osmangazi Tıp Dergisi 47/Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı (01 Ağustos 2025): 79-86. https://doi.org/10.20515/otd.1762967.
JAMA
1.Aykaç Ö. Beyin Damar Sağlığı: İnme ve Ötesi. Osmangazi Tıp Dergisi. 2025;47:79–86.
MLA
Aykaç, Özlem. “Beyin Damar Sağlığı: İnme ve Ötesi”. Osmangazi Tıp Dergisi, c. 47, sy Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı, Ağustos 2025, ss. 79-86, doi:10.20515/otd.1762967.
Vancouver
1.Özlem Aykaç. Beyin Damar Sağlığı: İnme ve Ötesi. Osmangazi Tıp Dergisi. 01 Ağustos 2025;47(Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı):79-86. doi:10.20515/otd.1762967


13299        13308       13306       13305    13307  1330126978