Sağlık Araştırmalarında Matematik Model Kullanımı
Öz
Sağlık araştırmalarında matematik modellerin uygulanması yeni olmamakla beraber son yıllarda oldukça yaygınlaşmıştır. Bu artışın nedeni olarak veriyle hesaplama gücündeki artış kadar sağlık maliyetlerinin artması, kaynakların azalması bununla beraber artan yaşam süresi nedeniyle rastlanan kompleks sağlık sorunları da gösterilebilir. Bu çalışma, matematik modellerin sağlık alanındaki uygulamalarını incelemeyi amaçlamakta olup özellikle klinik uygulamaları ve hastalık modellerine önem vermiştir. Bulaşıcı hastalıklar ve kronik hastalıkların modellenmesi bunlara bağlı olarak tedavi ve korunma yöntemlerinin arasından en etkin ve maliyet etkili olanların belirlenmesi önemli bir alandır. Kızamık, grip, kanser ve HIV gibi birçok hastalık ve halk sağlığı sorunu matematik modeller yardımıyla incelenip var olan kaynakların etkin kullanımını sağlayacak karar destek çalışmaları mevcuttur. Bu çalışmada, bu çalışmaların geniş bir özeti kullanılan matematik modelleme yöntemlerinin sınıflandırılmasıyla verilmiştir. Hastalık model yöntemleri olarak Markov modeller, kompartıman modelleri ve ajan temelli benzetim modelleri metot olarak özetlenmiş ve yapılan önemli çalışmalardan bazıları ve Türkiye’de yapılan uygulamalar incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Kaynakça
- 1. Denton B, Verter V. Health care O.R. OR MS Today. 2010. http://www.lionhrtpub.com/ab/wpgen.shtml. Accessed March 9, 2020.
- 2. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği. Türkiye Sağlık Sektörüne Genel Bakış.; 2017. https://www.tobb.org.tr/saglik/20171229-tss-genel-bakis-tr.pdf. Accessed March 9, 2020.
- 3. Fries BE. Bibliography of Operations Research in Health-Care Systems. Oper Res. 1976;24(5):801-814. doi:10.1287/opre.24.5.801
- 4. Pierskalla WP, Brailer DJ. Applications of operations research in health care delivery. Handbooks Oper Res Manag Sci. 1994;6(C):469-505. doi:10.1016/S0927-0507(05)80094-5
- 5. Brandeau, Margaret L., Sainfort, Francois, Pierskalla WP. Operations Research and Health Care: A Handbook of Methods and Applications.; 2004. doi:10.1057/jos.2009.8
- 6. Rais A, Vianaa A. Operations research in healthcare: A survey. Int Trans Oper Res. 2011;18(1):1-31. doi:10.1111/j.1475-3995.2010.00767.x
- 7. Fakhimi M, Probert J. Operations research within UK healthcare: A review. J Enterp Inf Manag. 2013;26(1):21-49. doi:10.1108/17410391311289532
- 8. Caro JJ, Briggs AH, Siebert U, Kuntz KM. Modeling good research practices-overview: A report of the ISPOR-SMDM modeling good research practices task force-1. Med Decis Mak. 2012;32(5):667-677. doi:10.1177/0272989X12454577
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Kurumları Yönetimi
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Emine Yaylalı
*
0000-0002-6707-9521
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2020
Gönderilme Tarihi
24 Temmuz 2020
Kabul Tarihi
7 Eylül 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 5 Sayı: 3