Pediatrik Onkoloji Hastalarının Bakım Verenlerine Uygulanan Psikososyal Girişimlerin Ruhsal Semptomlara Olan Etkisi: Sistematik Bir Derleme, Türkiye Örneklemi

Remziye Semerci; Tugba Pehlivan

doi:10.38108/ouhcd.1126887

TR EN

Pediatrik Onkoloji Hastalarının Bakım Verenlerine Uygulanan Psikososyal Girişimlerin Ruhsal Semptomlara Olan Etkisi: Sistematik Bir Derleme, Türkiye Örneklemi

Öz

Amaç: Bu çalışmada Türkiye’de pediatrik onkoloji hastalarının bakım verenlerine uygulanan psikososyal girişimlerin ruhsal semptomlara olan etkisini inceleyen araştırmaların incelenmesi hedeflenmiştir. Yöntem: Deneysel ve yarı deneysel araştırmalar PRISMA protokolü doğrultusunda dokuz veri tabanında; (Pubmed, Cochrane, MEDLINE, CINAHL, EMBASE, Google Akademik, Web of Science, Ulusal Tez Merkezi, ULAKBİM), Ocak 2010-2021 tarihleri arasında başlık ve özete göre tarandı. ‘Kanserli çocuk’ veya ‘pediatrik onkoloji, ‘psikososyal uygulamalar’, ‘hemşirelik’, ‘ruhsal semptomlar’, ‘bakım verenler’ veya ‘ebeveynler’ anahtar sözcükleri Türkçe ve İngilizce olarak kullanılarak veri tabanlarında arama yapıldı. Referans yönetimi için Endnote X9 kullanıldı. Araştırmaların kalite indeksi Joanna Briggs Enstitüsü’nün kontrol listeleri kullanılarak değerlendirildi. Bulgular: Derlemeye beş araştırma dahil edildi. Dahil edilen araştırmaların üçü doktora tezi, ikisi ise bireysel araştırmadır. Psikososyal girişim olarak teori temelli hemşirelik uygulaması, psikoeğitim programı, tedavi ve hastalığa uyuma yönelik eğitimlerin verildiği belirlendi. Psikososyal girişimlerin, bakım verenlerin hastalığa yönelik belirsizlik ve umutsuzluk algısı, kaygı düzeyi, bakım yükü, depresyon ve ruhsal sorunlarını azalttığı; yaşam doyumu ve stresle baş etme becerilerini arttırdığı belirlendi. Sonuç: Pediatrik onkoloji hastalarının bakım verenlerine uygulanan psikososyal girişimlerin bakım verenlerin ruhsal sorunlarını azaltma ve iyilik hallerini arttırmada olumlu etkiye sahip olduğu belirlendi. Bu müdahalelerin etkinliğini iyileştirmek ve potansiyel etkilerini yaygınlaştırmak amacıyla daha fazla çalışmaların yürütülmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Psikososyal girişim , pediatrik onkoloji , bakım verenler , hemşirelik , ruhsal semptomlar

The Effects of Psychosocial Interventions on the Caregivers of Pediatric Oncology Patients on Psychological Symptoms: A Systematic Review, Turkey Sample

Abstract

Objective: In this study, it was aimed to investigate the effects of psychosocial interventions applied to caregivers of pediatric oncology patients in Turkey on psychological symptoms. Method: Experimental and quasi-experimental studies were included in line with the PRISMA protocol, nine databases were (Pubmed, Cochrane, MEDLINE, CINAHL, EMBASE, Google Scholar, Web of Science, National Thesis Center, ULAKBİM), were searched by title and abstract from each databases of the date January 2010-2021. The databases were searched using the keywords 'child with cancer' or 'pediatric oncology', 'psychosocial intervention', 'nursing', ' psychological symptoms', 'caregivers' or 'parents' in Turkish and English. Endnote X9 was used for reference management. The quality index of the studies was assessed using the Joanna Briggs Institute's checklists. Results: Five studies were included in the systematic review. Three studies included were doctoral dissertations and two were individual studies. It was determined that the theory-based nursing practice, psychoeducation program, treatment and training on adaptation to the disease were given as a psychosocial intervention. Psychosocial interventions reduce caregivers' perception of uncertainty and hopelessness towards the disease, anxiety level, caregiver burden, depression and mental problems were decreased and life satisfaction and stress coping skills were increased. Conclusion: It was determined that psychosocial interventions applied to caregivers of pediatric oncology patients had a positive effect on reducing the psychological problems of caregivers and increasing their well-being. Further studies are recommended to further improve the effectiveness of these interventions and expand their potential impact.

Keywords

Psychosocial intervention , pediatric oncology , caregivers , nursing , psychological symptoms

Kaynakça

Alparslan GB, Uçak H, Serttaş M, Akçay P. (2011). Lösemili çocuklar ve aileleri için boyama kitabının, ebeveyn kaygı düzeyi üzerine etkisi. Türkiye Klinikleri Tıp Bilimleri Dergisi, 31, 1401-1409. https://doi.org/10.5336/medsci.2010-20599
Ay Kaatsız MA, Öz F. (2020). Kanser tanısı alan çocuk hastaların annelerine verilen psikoeğitimin etkinliği. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 11, 129-140. https://doi.org/10.14744/phd.2020.85570
Ay MA, Akyar I. (2020). Psychosocial status of Turkish families of pediatric cancer patients. Journal of Transcultural Nursing, 31, 227-241. https://doi.org/10.1177/1043659619849481
Çevik Özdemir HN, Şenol S. (2021). Development of the caregiving burden scale for family caregivers of children with cancer. Western Journal of Nursing Research, 44, 328-337. https://doi.org/10.1177/01939459211041170
Cheng L, Wang L, He M, Feng S, Zhu Y, Rodgers C. (2018). Perspectives of children, family caregivers, and health professionals about pediatric oncology symptoms: A systematic review. Supportive Care in Cancer, 26, 2957-2971. https://doi.org/10.1007/s00520-018-4257-3
Choi EK, Yoon SJ, Kim JH, Park HJ, Kim JY, Yu ES. (2016). Depression and distress in caregivers of children with brain tumors undergoing treatment: Psychosocial factors as moderators. Psycho‐Oncology, 25, 544-550. https://doi.org/10.1002/pon.3962
Coyne E, Heynsbergh N, Dieperink K. (2020). Acknowledging cancer as a family disease: A systematic review of family care in the cancer setting. European Journal of Oncology Nursing, 49, 101841. https://doi.org/10.1016/j.ejon.2020.101841
Eche IJ, Yusufov M, Isibor DA, Wolfe J. (2021). A systematic review and meta‐analytic evaluation of psychosocial interventions in parents of children with cancer with an exploratory focus on minority outcomes. Pediatric Blood & Cancer, 68, e29328. https://doi.org/10.1002/pbc.29328
Erkul M. (2020). Kanser tanılı çocuk ve ebeveynlerine yönelik geliştirilen eğitim programının hasta uyumu, bilgi ve kaygı düzeylerine etkisi. Akdeniz Üniversitesi. Antalya.
Guan T, Qan’ir Y, Song L. (2021). Systematic review of illness uncertainty management interventions for cancer patients and their family caregivers. Supportive Care in Cancer, 29, 4623-4640. https://doi.org/10.1007/s00520-020-05931-x

Jantien Vrijmoet-Wiersma C, van Klink JM, Kolk AM, Koopman HM, Ball LM, Maarten Egeler R. (2008). Assessment of parental psychological stress in pediatric cancer: A review. Journal of Pediatric Psychology, 33, 694-706. https://doi.org/10.1093/jpepsy/jsn007
Jones B, Currin-Mcculloch J, Pelletier W, Sardi-Brown V, Brown P, Wiener L. (2018). Psychosocial standards of care for children with cancer and their families: A national survey of pediatric oncology social workers. Social Work In Health Care, 57, 221-249. https://doi.org/10.1080/00981389.2018.1441212
Kazak AE. (2006). Pediatric Psychosocial Preventative Health Model (PPPHM): Research, practice, and collaboration in pediatric family systems medicine. Families, Systems, & Health, 24, 381. https://doi.org/10.1037/1091-7527.24.4.381
Kazak AE, Hwang WT, Chen FF, Askins MA, Carlson O, Argueta-Ortiz F, Barakat LP. (2018). Screening for family psychosocial risk in pediatric cancer: Validation of the Psychosocial Assessment Tool (PAT) Version 3. Journal of Pediatric Psychology, 43, 737-748. https://doi.org/10.1093/jpepsy/jsy012
Kazak AE, Noll RB. (2015). The integration of psychology in pediatric oncology research and practice: Collaboration to improve care and outcomes for children and families. American Psychologist, 70, 146-158. https://doi.org/10.1037/a0035695
Kearney JA, Salley CG, Muriel AC. (2015). Standards of psychosocial care for parents of children with cancer. Pediatric Blood & Cancer, 62, S632-S683. https://doi.org/10.1002/pbc.25761
Kim DH, Im YJ. (2015). The influence of family management style on psychosocial problems of childhood cancer survivors in Korea. European Journal of Oncology Nursing, 19, 107-112. https://doi.org/10.1016/j.ejon.2014.10.010
Koumarianou A, Symeonidi AE, Kattamis A, Linardatou K, Chrousos GP, Darviri C. (2021). A review of psychosocial interventions targeting families of children with cancer. Palliative & Supportive Care, 19, 103-118. https://doi.org/10.1017/S1478951520000449
Mahmoud S, Elaziz NAA. (2015). Effect of psycho-educational training program for parent's having child with leukemia on their experience and psychological wellbeing. Journal of Education and Practice, 6, 13-29.
Mohammadi F, Rakhshan M, Houshangian M, Kyle H. (2020). Evaluation of psychometric properties of the caregiver burden inventory in parents of iranian children suffering from cancer. Nursing and Midwifery Studies, 9, 102-109. https://doi.org/10.4103/nms.nms_22_19
Moher D, Liberati A, Tetzlaff J, Altman DG. (2009). Preferred reporting items for systematic reviews and meta-analyses: the PRISMA statement. Annals of Internal Medicine, 151, 264-269. https://doi.org/10.1136/bmj.b2535
Nahcivan N, Seçginli S. (2017). How are the methodological quality of quantitative studies included in systematic review. Turkiye Klinikleri Halk Sağlığı Hemşireliği Özel Dergisi, 3, 10-19.
Ozdemir Koyu H, Tas Arslan F. (2021). The effect of physical and psychosocial symptoms on caregiver burden of parents of children with cancer. European Journal of Cancer Care, 30, e13513. https://doi.org/10.1111/ecc.13513
Özkan S. (2020). Hastalıklarda belirsizlik teorisi temelli yapılan hemşirelik girişimlerinin kanserli çocuklara bakım verenlerin belirsizlik, umutsuzluk, baş etme ve uyumlarına etkisi. Selçuk Üniversitesi. Konya.
Page MJ, McKenzie JE, Bossuyt PM, Boutron I, Hoffmann TC, Mulrow CD ve ark. The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ 2021, 372, 71. https://doi.org/10.1136/bmj.n71
Price J, Kassam-Adams N, Alderfer MA, Christofferson J. Kazak AE. (2016). Systematic review: A reevaluation and update of the integrative (trajectory) model of pediatric medical traumatic stress. Journal of Pediatric Psychology, 41, 86-97. https://doi.org/10.1093/jpepsy/jsv074
Safarabadi-Farahani A, Maarefvand M, Biglarian A, Khubchandani J. (2016). Effectiveness of a brief psychosocial intervention on quality of life of primary caregivers of iranian children with cancer: A randomized controlled trial. Journal of Pediatric Nursing, 31, 262-270. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2016.01.002
Schepers SA, Sint Nicolaas SM, Maurice‐Stam H, Haverman L, Verhaak CM, Grootenhuis M. A. (2018). Parental distress 6 months after a pediatric cancer diagnosis in relation to family psychosocial risk at diagnosis. Cancer, 124, 381-390. https://doi.org/10.1002/cncr.31023
Steele AC, Mullins, LL, Mullins AJ, Muriel AC. (2015). Psychosocial interventions and therapeutic support as a standard of care in pediatric oncology. Pediatric Blood & Cancer, 62, 585-618. https://doi.org/10.1002/pbc.25701
Tamayo GJ, Broxson A, Munsell M, Cohen MZ. (2010). Caring for the caregiver. Oncology Nursing Forum, 37, 50-57. https://doi.org/10.1188/10.ONF.E50-E57
Tan XWI, Mordiffi SZ, Lopez V, Leong K. (2021). Psychological distress in parents of children with cancer: A descriptive correlational study. Asia-Pacific Journal of Oncology Nursing, 8, 94. https://doi.org/10.4103/apjon.apjon_46_20
Tufanaru C, Munn Z, Aromataris E, Campbell J, Hopp L. (2020). Chapter 3: Systematic reviews of effectiveness. In: Aromataris E, Munn Z (Editors). JBI Manual for Evidence Synthesis. JBI, Available from https://synthesismanual.jbi.global
Varol E. (2018). Kanser hastası olan çocukların bakım vericilerine evde yapılan eğitiminn bakım yükü depresyon ve yaşam doyumuna etkisi Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
Walco GA, Conte PM, Labay LE, Engel R, Zeltzer LK. (2005). Procedural distress in children with cancer: self-report, behavioral observations, and physiological parameters. The Clinical Journal of Pain, 21, 484-490. https://doi.org/10.1097/01.ajp.0000146166.15529.8b
Zucchetti G, Ambrogio G, Bertolotti M, Besenzon L, Borghino F, Candela F, Galletto C, Fagioli F. (2020). Effects of a high-intensity psychosocial intervention among child–parent units in pediatric oncology. Tumori Journal, 106, 362-368. https://doi.org/10.1177/0300891620926226

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hemşirelik , Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği , Ruh Sağlığı Hemşireliği

Bölüm

Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

Yazarlar

Remziye Semerci ^*
0000-0003-1999-9179
Türkiye

Tugba Pehlivan
0000-0003-1406-5123
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

1 Eylül 2023

Yayımlanma Tarihi

1 Eylül 2023

Gönderilme Tarihi

6 Haziran 2022

Kabul Tarihi

10 Aralık 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 6 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.38108/ouhcd.1126887

IZ

https://izlik.org/JA83BE89YF

APA

Semerci, R., & Pehlivan, T. (2023). Pediatrik Onkoloji Hastalarının Bakım Verenlerine Uygulanan Psikososyal Girişimlerin Ruhsal Semptomlara Olan Etkisi: Sistematik Bir Derleme, Türkiye Örneklemi. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 6(2), 487-496. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1126887

AMA

1.Semerci R, Pehlivan T. Pediatrik Onkoloji Hastalarının Bakım Verenlerine Uygulanan Psikososyal Girişimlerin Ruhsal Semptomlara Olan Etkisi: Sistematik Bir Derleme, Türkiye Örneklemi. Ordu University J Nurs Stud. 2023;6(2):487-496. doi:10.38108/ouhcd.1126887

Chicago

Semerci, Remziye, ve Tugba Pehlivan. 2023. “Pediatrik Onkoloji Hastalarının Bakım Verenlerine Uygulanan Psikososyal Girişimlerin Ruhsal Semptomlara Olan Etkisi: Sistematik Bir Derleme, Türkiye Örneklemi”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 6 (2): 487-96. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1126887.

EndNote

Semerci R, Pehlivan T (01 Eylül 2023) Pediatrik Onkoloji Hastalarının Bakım Verenlerine Uygulanan Psikososyal Girişimlerin Ruhsal Semptomlara Olan Etkisi: Sistematik Bir Derleme, Türkiye Örneklemi. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 6 2 487–496.

IEEE

[1]R. Semerci ve T. Pehlivan, “Pediatrik Onkoloji Hastalarının Bakım Verenlerine Uygulanan Psikososyal Girişimlerin Ruhsal Semptomlara Olan Etkisi: Sistematik Bir Derleme, Türkiye Örneklemi”, Ordu University J Nurs Stud, c. 6, sy 2, ss. 487–496, Eyl. 2023, doi: 10.38108/ouhcd.1126887.

ISNAD

Semerci, Remziye - Pehlivan, Tugba. “Pediatrik Onkoloji Hastalarının Bakım Verenlerine Uygulanan Psikososyal Girişimlerin Ruhsal Semptomlara Olan Etkisi: Sistematik Bir Derleme, Türkiye Örneklemi”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 6/2 (01 Eylül 2023): 487-496. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1126887.

JAMA

1.Semerci R, Pehlivan T. Pediatrik Onkoloji Hastalarının Bakım Verenlerine Uygulanan Psikososyal Girişimlerin Ruhsal Semptomlara Olan Etkisi: Sistematik Bir Derleme, Türkiye Örneklemi. Ordu University J Nurs Stud. 2023;6:487–496.

MLA

Semerci, Remziye, ve Tugba Pehlivan. “Pediatrik Onkoloji Hastalarının Bakım Verenlerine Uygulanan Psikososyal Girişimlerin Ruhsal Semptomlara Olan Etkisi: Sistematik Bir Derleme, Türkiye Örneklemi”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, c. 6, sy 2, Eylül 2023, ss. 487-96, doi:10.38108/ouhcd.1126887.

Vancouver

1.Remziye Semerci, Tugba Pehlivan. Pediatrik Onkoloji Hastalarının Bakım Verenlerine Uygulanan Psikososyal Girişimlerin Ruhsal Semptomlara Olan Etkisi: Sistematik Bir Derleme, Türkiye Örneklemi. Ordu University J Nurs Stud. 01 Eylül 2023;6(2):487-96. doi:10.38108/ouhcd.1126887

Cited By

Impact of burnout and spiritual well-being on caregiver burden in parents of children with cancer

Journal of Pediatric Nursing

https://doi.org/10.1016/j.pedn.2025.06.016

Kanserli Çocuğa Sahip Annelerin Baş Etme Stratejileri ile Öz Yeterlilik Düzeyleri Arasındaki İlişki

Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.47115/jshs.1768453

Pediatrik Onkoloji Hastalarının Bakım Verenlerine Uygulanan Psikososyal Girişimlerin Ruhsal Semptomlara Olan Etkisi: Sistematik Bir Derleme, Türkiye Örneklemi

Öz

Anahtar Kelimeler

The Effects of Psychosocial Interventions on the Caregivers of Pediatric Oncology Patients on Psychological Symptoms: A Systematic Review, Turkey Sample

Abstract

Keywords

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Impact of burnout and spiritual well-being on caregiver burden in parents of children with cancer

Kanserli Çocuğa Sahip Annelerin Baş Etme Stratejileri ile Öz Yeterlilik Düzeyleri Arasındaki İlişki