Hemşirelik Öğrencilerinde Stresin ve Stresle Baş Etme Davranışlarının Enfeksiyon Kontrol ve Yaşamsal Bulgular Konularındaki Bilgi ve Beceri Düzeylerine Etkisi

Yıl 2026, Cilt: 9 Sayı: 1, 117 - 127, 13.01.2026

Aysun Acun , Sultan Kayan

https://doi.org/10.38108/ouhcd.1473202

Öz

Amaç: Bu araştırmada, hemşirelik öğrencilerinde stresin ve stresle baş etme davranışlarının enfeksiyon kontrol ve yaşamsal bulgular konularındaki bilgi ve beceri düzeylerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte yapılan araştırma, 2023-2024 eğitim öğretim bahar yarıyılı başında 128 hemşirelik öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veriler, sosyodemografik özellikler, enfeksiyon kontrolü ve yaşamsal bulgulara ilişkin bilgi ve beceri formları ile stres düzeyini ölçen ölçekler kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın yapılabilmesi için gerekli etik kurul ve kurum izni alınmasının ardından her öğrenci için beş dakika süren beceri sınavı yapılmış, sınav öncesi stres ve stresle baş etme düzeyleri incelenmiştir. Veri analizinde, sıralı değişkenler aritmetik ortalama ve standart sapma, minimum, maksimum, yüzde, Mann-Whitney U testi ve Kruskal Wallis Testi kullanılmıştır.
Bulgular: Enfeksiyon kontrolü türünde sınava giren öğrencilerin başarı ortalamalarının yüksek, stres düzeyleri daha düşük ve stresle baş etme düzeyleri daha anlamlı bulunmuştur (p=0.034). Öğrencilerin sınavdaki uygulama türü ile sınav stres puanları arasındaki ilişki incelendiğinde; yaşamsal bulgular konusunda sınava giren öğrencilerin akademik stres, uygulama stresi ve toplam stres puanının anlamlı derecede yüksek olduğu görülmüştür (p=0.007, p=0.04, p=0.004).
Sonuç: Araştırmada, bilgi ve beceri düzeyinde enfeksiyon kontrolü uygulamasına giren öğrencilerin yaşamsal bulgular uygulamasına giren öğrencilere göre daha başarılı oldukları görülmüştür (p=0.003).

Anahtar Kelimeler

Enfeksiyon kontrolü , hemşirelik öğrencileri , sınav stresi , yaşamsal bulgular

The Effect of Stress and Stress Coping Behaviors on Nursing Students'Knowledge and Skill Levels on Infection Control and Vital Signs

Öz

Objective: This study aimed to assess the impact of stress and stress coping behaviors on the knowledge and skill levels of nursing students in infection control and vital signs.
Methods: The descriptive and cross-sectional study was conducted with 128 nursing students at the beginning of the 2023-2024 spring semester. Data were collected using sociodemographic characteristics, knowledge and skill forms regarding infection control and vital signs, and scales measuring stress levels. After obtaining the necessary ethics committee approval and institutional permission to conduct the study, a five-minute skill exam was administered to each student, and pre-exam stress and stress coping levels were examined. In data analysis, ordinal variables, arithmetic mean and standard deviation, minimum, maximum, percentage, Mann-Whitney U test and Kruskal Wallis Test were used.
Results: The mean success scores of the students who took the infection control type exam were higher, their stress levels were lower, and their coping skills were found to be more significant (p = 0.034). When the relationship between the type of practice in the exam and the exam stress scores of the students was examined, it was seen that the academic stress, practice stress and total stress scores of the students who took the exam on vital signs were significantly higher (p=0.007, p=0.04, p=0.004).
Conclusion: In the study, it was observed that students who performed the infection control application at the knowledge and skill level were more successful than students who entered the vital signs application (p=0.003).

Anahtar Kelimeler

Exam stress , infection control , nursing students , vital signs

Kaynakça

• Alshehry AS, Cruz JP, Bashtawi MA, Almutairi KO, Tumala RB. (2021). Nursing students’ knowledge, competence and attitudes towards vital signs monitoring during clinical practice. Journal of Clinical Nursing, 30(5-6), 664-675.
• American Psychological Association (APA). (2011). Glossary of Psychological Terms; 2011, Erişim Tarihi: 24.04.2024, http://www.apa.org/research/action/ glossary.aspx
• Arnold EC, Boggs KU. (2019) Interpersonal Relationships E-Book: Professional Communication Skills For Nurses. 1st Edition, Elsevier Health Sciences, Elsevier, p. 50-100.
• Aslan H, Akyüz HÖ, Güneş Ş, Sema ACAT, Yeşilmen M, Caner R. (2021). Hemşirelik bölümü öğrencilerinin sınav stresi düzeylerinin belirlenmesi: Bitlis eren üniversitesi örneği. The Journal of Social Sciences, 52(52), 184-189.
• Birimoğlu CO, Deveci E. (2020). Sağlık yüksekokulu hemşirelik bölümü öğrencilerinin stres durumları ve stresle baş etme yöntemleri. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 23(2), 205-211.
• Brodersen L, Lorenz R. (2020). Perceived stress, physiological stress reactivity, and exit exam performance in a prelicensure bachelor of science nursing program. International Journal of Nursing Education Scholarship, 17(1), 20190121.
• Burnard P, Haji HTBPD, Rahim A, Hayes D, Edwards D. (2017). A descriptive study of Bruneian student nurses’ perceptions of stress. Nurse Education Today, 27(7), 808–818.
• Chang SO, Sohng KY, Kim K, Won J, Chaung SK, Choi MJ. (2023). How nursing students learn infection control education through undergraduate nursing programs: a phenomenographic research study. BMC Nursing, 22(1), 297.
• Çevik K, Midilli TS, Ergin E. (2019). Parenteral ilaç uygulamaları konusunda hemşirelik öğrencilerinin bilgi ve beceri düzeylerinin sınav kaygısı ile ilişkisi. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(1), 31-38.
• Ergin E, Çevik K, Çetin SP. (2018). Hemşirelik öğrencilerinin eğitimlerine ilişkin algıladığı stres ve stresle baş etme davranışlarının incelenmesi. Journal of Education & Research in Nursing/Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 15(1), 16-22.
• Gallego-Gómez JI, Balanza S, Leal-Llopis J, García-Méndez JA, Oliva-Pérez J, Doménech-Tortosa J, et al. (2020). Effectiveness of music therapy and progressive muscle relaxation in reducing stress before exams and improving academic performance in Nursing students: A randomized trial. Nurse Education Today, 84, 104217.
• Hahn H, Kropp P, Kirschstein T, Rücker G, Müller-Hilke B. (2017). Test anxiety in medical school is unrelated to academic performance but correlates with an effort/reward imbalance. PLoS One. 12(2):e0171220.
• Hester L, Reed B, Bohannan W, Box M, Wells M, O'Neal B. (2021). Using an educational mobile application to teach students to take vital signs. Nurse Education Today, 107, 105154.
• Karaca A, Yıldırım N, Ankaralı H, Açıkgöz F, Akkuş D. (2015). Hemşirelik öğrencileri için algılanan stres, biyo-psiko-sosyal cevap ve stresle baş etme davranışları ölçeklerinin Türkçe'ye uyarlanması. Psikiyatri Hemşireleri Derneği, 6(1), 15-25.
• Kaur G, Chernomas WM, Scanlan JM. (2020). Nursing students’ perceptions of and experiences coping with stress in clinical practice. International Journal of Nursing Education Scholarship, 17(1), 20200005.
• Kim E, Kim SS, Kim S. (2021). Effects of infection control education for nursing students using standardized patients vs. peer role-play. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(1), 107.
• Korkut S, Ülker T, Çidem A, Şahin S. (2021). The effect of progressive muscle relaxation and nature sounds on blood pressure measurement skills, anxiety levels, and vital signs in nursing students. Perspectives in Psychiatric Care, 57(4), 1782-1790.
• Kulakaç N, Aydın Sayılan A. (2023). Cerrahi hastalıkları hemşireliği dersini alan öğrencilerin sınav kaygısı ve stresle başa çıkma tarzları arasındaki ilişkinin belirlenmesi: ilişki arayıcı bir çalışma. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 15(4), 914-921.
• Lee E, Park JH. (2023). Effect of acupressure on pre-exam anxiety in nursing students. Alternative Therapies in Health & Medicine, 29(5), 158-163.
• Manansingh S, Tatum SL, Morote ES. (2019). Effects of relaxation techniques on nursing students' academic stress and test anxiety. Journal of Nursing Education, 58(9), 534-537.
• Oğuz H, Kuyucuoğlu Y. (2023). Covid-19 pandemi sürecinde hemşirelik öğrencilerinin klinik uygulamalardaki algıladıkları stres düzeyleri ve stresle baş etme davranışlarının belirlenmesi. Scıentıfıc And Academıc Research, 2(1), 50-62.
• Parreira P, Santos-Costa P, Pardal J, Neves T, Bernardes RA, Serambeque B, et al. (2022). Nursing students’ perceptions on healthcare-associated infection control and prevention teaching and learning experience in Portugal. Journal of Personalized Medicine, 12(2), 180.
• Pulido-Martos M, Augusto-Landa JM, Lopez-Zafra E. (2012). Sources of stress in nursing students: a systematic review of quantitative studies. International Nursing Review, 59(1), 15–25.
• Rahiman F, Chikte U, Hughes GD. (2018). Nursing students' knowledge, attitude and practices of infection prevention and control guidelines at a tertiary institution in the Western Cape: a cross sectional study. Nurse Education Today, 69, 20-25.
• Sheskin DJ. (2003). Handbook of parametric and nonparametric statistical procedures. 3rd Edition, New York, Chapman and Hall/CRC, p. 200-400.
• Son HK, So WY, Kim M. (2019). Effects of aromatherapy combined with music therapy on anxiety, stress, and fundamental nursing skills in nursing students: a randomized controlled trial. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(21), 4185-4195.
• Terzi B, Geçim GYD, Topuz İ. (2019). Hemşirelik birinci sınıf öğrencilerinin beceri uygulama sınavındaki sınav kaygısı ve problem çözme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(4), 289-296.
• Vasli P, Shahsavari A, Estebsari F, AsadiParvar-Masouleh H. (2021). The predictors of nursing students' clinical competency in pre-internship objective structured clinical examination: the roles of exam anxiety and academic success. Nurse Education Today, 107, 105148.
• Yıldırım AK, Molu B. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin COVID-19 pandemi sürecinde sağlık bilişleri ile depresyon anksiyete stres düzeyleri arasındaki ilişkisi. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(2), 241-249.
• Yılmaz M, Yaman Z, Erdoğan S. (2017). Öğrenci hemşirelerde stres yaratan durumlar ve baş etme yöntemleri. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(2), 88-99.
• Zengin M, Taş R. (2022). Hemşirelik öğrencilerinin algıladıkları sosyal destek düzeyleri ile stres ve stresle baş etme davranışları arasındaki ilişki. Balıkesir Medical Journal, 7(1), 15-24.