İnhaler Tedavi Kullanan Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Olan Hastalarda Ağız Sağlığının Değerlendirilmesi

Objective: Inhaler therapies used in the treatment of Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) can affect the oral health of patients. The aim of this study was to evaluate the relationship between inhaler treatments and oral health in patients diagnosed with COPD, both descriptively and observationally. Methods: The study was conducted with 118 patients diagnosed with COPD and receiving inpatient inhaler treatment between January and July 2024. Data was collected through face-to-face interviews and observations, using a “Patient Information Form” and “Oral Assessment Guide (OAG)”. Data analysis utilized Kruskal-Wallis H, Mann-Whitney U, and One-way ANOVA tests, as well as regression analysis. Results: 61.9% of the participating patients were male, with an average inhaler usage duration of 13.7±5.6 days. 61% of the patients ensured oral hygiene by rinsing their mouths once a day, and 51.7% changed their inhaler device every 7 days or more. 57.6% of the patients stated that they did not receive training before using the inhaler, and 85.6% of the patients stated that they rinsed their mouth only with water after using the inhaler. Patients with comorbidities, experiencing dry mouth after inhaler use, and changes in taste had significantly higher OAG scores (p<0.05). Furthermore, a significant relationship was found between age and OAG score (R=0.484, Adjusted R2=0.214). Conclusion: Oral health is negatively affected in elderly patients with comorbodities, experiencing dry mouth and taste changes after inhaler use. Evaluating oral health before and after inhaler use during COPD treatment is essential and can positively impact the treatment process. Keywords: Oral health, nursing, inhalation therapy, COPD

Amaç: Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) tedavisinde kullanılan inhaler tedaviler hastalarda ağız sağlığını etkileyebilmektedir. Bu araştırmanın amacı, KOAH tanısı alan hastalarda inhaler tedavilerin ağız sağlığı ile ilişkisini gözlemsel tanımlayıcı olarak değerlendirmektir. Yöntem: Araştırma, Şubat-Temmuz 2024 tarihleri arasında KOAH tanısı almış ve yatarak inhaler tedavi alan 118 hasta ile yapıldı. Veriler yüz yüze görüşmeler ve gözlemlerle, “Hasta Bilgi Formu” ve “Ağız Değerlendirme Rehberi (ADR)” kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde Kruskal-Wallis H, Mann-Whitney U ve One-way ANOVA testleri, regresyon analizi kullanıldı. Bulgular: Katılan hastaların %61.9'u erkekti ve ortalama inhaler kullanım süresi 13.7±5.6 gündü. Hastaların %61'i günde bir kez ağzını çalkalama ile ağız temizliğini sağladı ve %51.7'si inhaler aparatını 7 gün ve üzerinde değiştirdi. Hastaların %57.6’sı inhaler kullanımı öncesi eğitim almadığı ve inhaler kullanım sonrasında %85.6’sı ağzını sadece su ile çalkaladığını ifade etti. Komorbid hastalığı olan, inhaler sonrası ağız kuruluğu yaşayan ve tat almada değişiklik yaşayan hastalarda ADR puanı anlamlı derecede yüksekti (p<0.05). Ayrıca yaş ile ADR puanı arasında anlamlı ilişki bulundu (R=0.484, Adjusted R2=0.214). Sonuç: Yaşlı, komorbid hastalığı olan, inhaler sonrası ağız kuruluğu ve tat değişikliği yaşayan hastalarda ağız sağlığı olumsuz etkilenmektedir. KOAH tedavi sürecinde inhaler kullanımı öncesinde ve sonrasında ağız sağlığının değerlendirilmesi önemlidir ve tedaviyi olumlu yönde etkileyebilir.