“Rol Stres Kaynakları ve İş Tatmini Arasındaki İlişkide Amirin Algılanan Sosyal Desteğinin Etkisi”

Öz

Anahtar Kelimeler

• -

ROL STRES KAYNAKLARI VE İŞ TATMİNİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE AMİRİN ALGILANAN SOSYAL DESTEĞİNİN ETKİSİ

Öz

İş Stresi, organizasyonların işleyişine olan negatif etkileri nedeniyle bilimsel araştırmalarda defalarca konu edilmiş bir konudur ( Beehr & Newman, 1978; Bhagat, 1994; Cooper et. al.,2001). Yapılan araştırmalar, rol çatışması ve rol belirsizliği ile iş tatmini arasında olumsuz bir ilişki olduğunu göstermiştir (Fisher & Gitelson, 1983; Jackson & Schuler, 1985). Amirin sosyal destek verdiğinin algılanması durumunda bu ilişkinin zayıflayabileceği görülmüştür (Cummings, 1990; Orpen, 1982; Muchinsky, 1997; Jex, 1998 ). Bu araştırmada Türkiye’nin kültürel özellikleri de gözönünde bulundurularak, rol çatışması ve rol belirsizliği ile iş tatmini arasındaki ilişki araştırılmış, bu ilişkide amirin algılanan sosyal desteğinin etkisine bakılmıştır. İş tatmininin özerklik boyutu ile rol belirsizliği arasında olumlu bir ilişki olduğu, ayrıca iş ve insan kaynaklı rol çatışması ile yönetim kaynaklı iş tatmini arasında olumsuz bir ilişki olduğu görülmüştür. Amirin sosyal desteğinin dostluk boyutunun; iş tatmininin çalışma koşulları boyutu ile rol çatışmasının işle ilgili boyutu arasındaki ilişkiyi manidar bir şekilde etkilediği gözlemlenmiştir

Anahtar Kelimeler

• Rol Çatışması, Rol Belirsizliği, İş tatmini, Sosyal Destek

Kaynakça

1. Agho, Augustine., Charles Mueller & James Price. "Determinants of employee job satisfaction: an empirical test of a causal model", Human Relations. 46, 1993, 1007-27.
2. Ayman,Roya.& Martin Chemers, ‘‘Relationship of supervisory behavior ratings to work group effectiveness and subordinate satisfaction among Iranian managers’’, Journal of Applied Psychology. 68:2, May 1983, 338-431
3. Beehr Terry, Psychological stress in the workplace. London: Routledge, 1995.
4. Beehr Terry & John Newman . ‘‘Job Stress, Employee Health and Effectiveness.: A Facet Analysis Model and Literature Review’’, Personnel Psychology. 31, 1978, 665.
5. Berry Lilly, Psychology at Work. San Francisco: McGraw Hill, 1997.
6. Bhagat Rabi, Organizational Stress and Coping in Seven National Contexts: A cross cultural Investigation. Job Stress in Changing Work Force.Washington DC:APA,1994.
7. Bond Micheal & Kwang Hwang. ‘‘The social psychology of the Chinese people.’’,in: Micheal Bond (Ed.) ,The psychology of the Chinese people. Hong Kong: Oxford University Press,1986, ss.213-266.
8. Caplan, Robert et al., Job demands and worker health: Main effects and of occupational differences. Washington, DC:U.S. Government Printing Office,1975.

9. Ceylan Adnan & Hüseyin Ulutürk . ‘‘Rol Belirsizliği, Rol Çatışması, İş Tatmini ve Performans arasındaki İlişkiler ’’,Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı Doğuş Üniversitesi Dergisi. 7 :1, 2006, 48-58.
10. Cohen, Sheldon, & Thomas Wills. ‘‘ Stress, social support, and the buffering hypothesis’’, Psychological Bulletin. 98, September 1985, 310-357.
11. Cooper Cary, Philip Dewe & Micheal P. Driscoll, Organizational Stress: A review and critigue of theory, research and applications, Thousand Oaks, CA: Sage Publications, 2001
12. Cummins Robert C. ‘‘Job Stress and the Buffering Effect of Supervisory Support’’, Group & Organization Management, 15: 1, 1990, 92-104.
13. Edwards Jeffrey R.‘‘ A Cybernetic Theory of Stress, Coping, and Well-Being inOrganizations’’, Academy of Management Journal.17:2 ,1992, 238–74.
14. Ekinci Hasan & Süleyman Ekici . ‘‘ İşletmelerde örgütsel stress yönetimi stratejisi olarak sosyal desteğin rolüne ilişkin görgül bir çalışma’’, CumhuriyetÜniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 27:1, Mayıs 2003,99-120.
15. Farris,George.H.,& Anthony D. Butterfield. ‘‘ Control theory in Brazilian organizations’’. Administrative Science Quarterly, 17, 1972, 574-585.
16. Fisher, Cynthia & Richard Gitelson. ‘‘A meta-analysis of role conflict and ambiguity’’, Journal of Applied Psychology, 68:2, May 1983, 320-333.
17. Fisher, Richard T. ‘‘Role Stress, Type A behavior pattern,and external auditor job satisfaction and performance’’, Behavioral Research in Accounting,13, 2001, 43.
18. Gore Susan, Perspectives on social support and research on stress moderating processes. New York. Hartworth.1987
19. Grandey A.A. ‘‘The effects of emotional labor: Employee attitudes, stress and performance ’’, Unpublished Doctoral Dissertation. Colarado State University. Greenhaus, Jeffrey & Saroj Parasuraman. “Work-Family Conflict, Social Support, and Well- Being”, in: Davidson, Marilyn. and Ronald Burke, (Eds), Women in Management: Current Research Issues. London, 1994. ss. 213-229.
20. Hamner, Clay W. & Henry Tosi, (1974). ‘‘Relationship of role conflict and role ambiguity to job involvement measures’’, Journal of Applied Psychology. 59:4, 1974, 497-499.
21. Hofstede, Geert, Culture’s Consequences: International Differences in Work-Related Values, Sage: Newbury Park, CA, 1980.
22. House , James.Work stress and social support , Reading M.A.Addison Wesley, 1981
23. House, Robert & John Rizzo, ‘‘Role conflict and role ambiguity as critical variables in a model of behavior’’, Organizational Behavior and Human Performance, 7:3, April 1972, 467-505.
24. Jackson, Susan E. & Randall.S Schuler, ‘‘A meta analysis and conceptual critique of research on role ambiguity and role conflict in work settings’’, Organizational Behavior and Human Decision Processes, 36:1, August 1985, 16-78.
25. Jex, Steve.M, Stress and Job Performance. US.Sage Publications,1998.
26. Kahn, Robert, Donald Wolfe, Robert Quinn, Jack Snoeck. & Robert Rosenthal, R., (1964),
27. Organizational Stress: Studies in Conflict and Ambiguity. New York: John Wiley, 1964.
28. Luthans, Fred, Organizational Behavior, Sixth Edition, New York: McGraw-Hill. İnc,1992.
29. Muchinsky, Paul , Psychology Applied to Work. California. International Thomson Publishing, Orpen Christopher. ‘‘The effect on social support on reactions to role ambiguity and role conflict : A study among clerks in South Africa’’, Journal of Cross- Cultural Psychology.13:3, 1982, 375
30. Özdevecioğlu, Mahmut. ‘‘Sosyal destek ve yaşam tatmininin mesleki stress üzerindeki etkileri: Kayseri’de faaliyet gösteren işletme sahipleri ile bir araştırma’’, Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 22:.1, 2004,. 209-233
31. Rizzo, John., Robert House, & Sidney Lirtzman . ‘‘Role conflict and ambiguity in complex organizations’’, Administrative Science Quarterly. 15,1970, 150-163.
32. Odom, Randall v.d. “Organizational culture, commitment, satisfaction and cohesion”, Public Productivity and Management Review. 14: 2, 1990, 157-168.
33. Scandura, Terri A. & Ekin E.Pellegrini. ‘‘Leader–member exchange (LMX),paternalism,and delegation in the Turkish business culture:An empirical investigation’’, Journal of International Business Studies 37, February 2006, 264–279.
34. Shumaker, Sally. & Arlene Brownell. “Toward on Theory of Social Support”, Journal of Social Issues. 40:4, 1984, 13–36.
35. Sinha, Jai.B.P, The nurturant task manager: A model of the effective executive. Atlantic: Highlands:Humanities Press, 1981.
36. Smith, Peter B.& Mark F. Peterson, Leadership, organizations and culture. Beverly Hills, CA: Sage,1988
37. Tuten Tracy & Presha Neidermeyer. ‘‘Performance, Satisfaction and Turnover in Call Centers the Effects of Stress and Optimism”, Journal of Business Research, Vol:57, January 2004, ss. 26-34
38. Wallston, Strudler & Steven Alagna. “Social Support and Physical Healh”. Health Psychology. 2, , 367–391. Weiss, David J. et al., Manual for Minnesota Satisfaction Questionnaire. University of Minnesota, Whyte,William .F.,& Lawrence K.Williams., Supervisory Leadership: An international comparision.,NY: Cornell University,Ithaca, 1963.
39. Yıldırım, İbrahim. “Algılanan Sosyal Destek Ölçeğinin Geliştirilmesi, Güvenirliği ve Geçerliği”. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,13, 1997, 81–87.