Araştırma Makalesi

Bahatlar volkanitlerinin (Emet-Kütahya) petrografisi ve jeokimyası

Cilt: 27 Sayı: 6 30 Kasım 2021
  • Cafer Özkul *
  • Recep Uğur Acar
  • Mehmet Demirbilek
PDF İndir
TR EN

Bahatlar volkanitlerinin (Emet-Kütahya) petrografisi ve jeokimyası

Öz

Batı Anadolu’da Eosen-Kuvaterner yaş aralığında volkanik kayaçlar yaygın olarak yüzlek vermektedir. Erken Miyosen volkanitleri Kütahya ve çevresinde andezit, dasit ve riyolitler şeklinde temsil edilmektedir. Bu çalışmada Emet Bor Havzası’nda yüzeyleyen riyolitlerden oluşan volkanik birimin tüm kayaç, Sr-Nd-Pb ve O izotop jeokimyası ile K-Ar jeokronolojisi çalışmaları yapılmıştır. Genel olarak vitrofirik porfirik dokuda gözlenen volkanitlerin bileşimini plajiyoklaz, biyotit, kuvars, sanidin ve amfibol mineralleri oluşturmaktadır. Kalkalkalen afinite gösteren ve yüksek-K içeren volkanitlerin, ana ve iz element değişimleri, kayaçların gelişiminde plajiyoklas, amfibol, biyotit ve alkali feldispat fraksiyonlaşmasının etkili olduğuna işaret etmektedir. Ayrıca yüksek LILE ve LREE ile düşük Nb, Zr, Y ve Ti içerikleri; bu volkanitlerin gelişiminde fraksiyonel kristallenme, kabuk katkısı ve/veya asimilasyonun kayaçların oluşumunda önemli bir rol oynadığını ve ana magmalarının zenginleşmiş bir kaynaktan türediğine işaret etmektedir. Tüm kayaç K-Ar yaşlandırma yöntemi ile, incelenen volkanitlere ait örneğin yaşının 21.4±0.6 My olduğunu göstermektedir. Elde edilen izotop sonuçlarına göre; (87Sr/86Sr)i oranı 0.708885, (143Nd/144Nd)i oranı 0,512347 206Pb/204Pb izotop oranı 19.04, 207Pb/204Pb izotop oranı 15,6790 ve 208Pb/204Pb izotop oranı 37.9130 ve δ18O oranı ise 11.3 ‰ olarak belirlenmiştir. Elde edilen jeokronolojik, jeokimyasal ve izotopik veriler incelenen volkanitlerin volkanik yay ortamında oluştuğunu ve oluşumunda fraksiyonel kristallenme ile beraber ayrıca kaynak manto bölgesinde zenginleşme ve kabuk kirliliğinin/asimilasyon (AFC) süreçlerinin etkisini taşıdığını işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Akdeniz N, Konak N. “Simav-Emet-Dursunbey-Demirci Yörelerinin Jeolojisi”. MTA Derleme Raporu, Ankara, Türkiye, 1979.
  2. [2] Gün H, Akmaz N, Günay E. “Gediz ve emet güneyi neojen havzalarının jeolojisi ve yaş sorunları”. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, 8, 1-13, 1979.
  3. [3] Yılmaz Y. An approach to the origin of young volcanic rocks of western Turkey. Tectonic Evolution of the Techyan. Editor: Şengör AMC. Tectonic Evolution of the Tethyan Region, 159-189, Dordrecht, Netherlands, Kluwer Academic Publishers, 1989.
  4. [4] Yılmaz Y. “Comparison of young volcanite associations of western and eastern Anatolia formed under a compressional regime: a review”. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 44, 1-2, 69-87, 1990.
  5. [5] Seyitoǧlu G, Scott, B. “Late Cenozoic crustal extension and basin formation in west Turkey”. Geological Magazine, 128(2), 155-166, 1991.
  6. [6] Seyitoğlu G, Anderson D, Nowell G, Scott B. “The evolution from Miocene potassic to Quaternary sodic magmatism in western Turkey: implications for enrichment processes in the lithospheric mantle”. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 76, 127-147, 1997.
  7. [7] Özkul C, Temizel İ, Özburan M, Arslan M, Kibici Y. “Kütahya Çevresindeki (Batı Anadolu) Miyosen Volkanitlerinin Petrokimyası, K-Ar Jeokronolojisi, Sr-Nd-Pb-O İzotop Jeokimyası ve Jeodinamik Gelişimi”. Tübitak Projesi, Proje No: 113Y069, 2015.
  8. [8] Köksal S, Möller A, Göncüoglu MC, Frei D, Gerdes A. “Crustal homogenization revealed by U-Pb zircon ages and Hf isotope evidence from the Late Cretaceous granitoids of the Agaçören intrusive suite (Central Anatolia/Turkey)”. Contributions to Mineralogy and Petrology, 163(4), 725-743, 2012.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Cafer Özkul * Bu kişi benim
Türkiye

Recep Uğur Acar Bu kişi benim
Türkiye

Mehmet Demirbilek Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2021

Gönderilme Tarihi

25 Şubat 2021

Kabul Tarihi

22 Nisan 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 27 Sayı: 6

Kaynak Göster

APA
Özkul, C., Acar, R. U., & Demirbilek, M. (2021). Bahatlar volkanitlerinin (Emet-Kütahya) petrografisi ve jeokimyası. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 27(6), 744-755. https://izlik.org/JA69YH38SN
AMA
1.Özkul C, Acar RU, Demirbilek M. Bahatlar volkanitlerinin (Emet-Kütahya) petrografisi ve jeokimyası. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2021;27(6):744-755. https://izlik.org/JA69YH38SN
Chicago
Özkul, Cafer, Recep Uğur Acar, ve Mehmet Demirbilek. 2021. “Bahatlar volkanitlerinin (Emet-Kütahya) petrografisi ve jeokimyası”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 27 (6): 744-55. https://izlik.org/JA69YH38SN.
EndNote
Özkul C, Acar RU, Demirbilek M (01 Kasım 2021) Bahatlar volkanitlerinin (Emet-Kütahya) petrografisi ve jeokimyası. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 27 6 744–755.
IEEE
[1]C. Özkul, R. U. Acar, ve M. Demirbilek, “Bahatlar volkanitlerinin (Emet-Kütahya) petrografisi ve jeokimyası”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 27, sy 6, ss. 744–755, Kas. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69YH38SN
ISNAD
Özkul, Cafer - Acar, Recep Uğur - Demirbilek, Mehmet. “Bahatlar volkanitlerinin (Emet-Kütahya) petrografisi ve jeokimyası”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 27/6 (01 Kasım 2021): 744-755. https://izlik.org/JA69YH38SN.
JAMA
1.Özkul C, Acar RU, Demirbilek M. Bahatlar volkanitlerinin (Emet-Kütahya) petrografisi ve jeokimyası. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2021;27:744–755.
MLA
Özkul, Cafer, vd. “Bahatlar volkanitlerinin (Emet-Kütahya) petrografisi ve jeokimyası”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 27, sy 6, Kasım 2021, ss. 744-55, https://izlik.org/JA69YH38SN.
Vancouver
1.Cafer Özkul, Recep Uğur Acar, Mehmet Demirbilek. Bahatlar volkanitlerinin (Emet-Kütahya) petrografisi ve jeokimyası. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Kasım 2021;27(6):744-55. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69YH38SN