Araştırma Makalesi

İki aşamalı insansız hava aracı destekli topla-dağıt rotalama problemi

Cilt: 32 Sayı: 1 1 Şubat 2026
PDF İndir
TR EN

İki aşamalı insansız hava aracı destekli topla-dağıt rotalama problemi

Öz

Son dönemlerde insansız hava araçları (İHA) teknolojisinin lojistik süreçlerde kullanılma potansiyeli ve bu alanda yaşanan hızlı gelişmeler, İHA destekli rotalama problemlerini akademik ve endüstriyel açıdan önemli bir araştırma konusu haline getirmiştir. Bu makalede, iki aşamalı İHA destekli rotalama problemi ele alınmıştır. Bu problemde, toplam çalışma süresini en küçükleyecek şekilde, kendisine yüklenen ürünler ve İHA’lar ile depodan hareket eden bir kara aracının hangi mobil depolara uğrayacağı ve bu mobil depolardan serbest bırakılan İHA'lar aracılığıyla hangi müşterilere hizmet verileceği belirlenmektedir. Bu çalışmada iki farklı durum ele alınmıştır. Birinci durumda, müşterilerin sadece dağıtım müşterisi olduğu ve İHA’ların mobil depolarda bir veya birkaç kez kullanılabildiği iki varyasyon ele alınmıştır. Bu problemler için karma tamsayılı doğrusal programlama modelleri geliştirilmiş ve geliştirilen modellerin literatürde var olan modellerden daha kısa sürede optimum çözüme ulaştığı deneysel olarak kanıtlanmıştır. İkinci durumda ise müşterilerin ya dağıtım ya da toplama müşterisi olabildiği İki Aşamalı İnsansız Hava Aracı Destekli Topla-Dağıt Rotalama Problemi (2A-İTDRP) isimli yeni bir problem tanıtılmıştır. 2A-İTDRP için bir İHA’nın bir mobil depodan bir veya birkaç kez kullanılabildiği iki varyasyon ele alınmış ve çözümü için karma tamsayılı doğrusal programlama modelleri önerilmiştir. Modeller, GAMS/CPLEX çözücüsü kullanılarak çözülmüş, önerilen matematiksel modellerin deneysel çalışmaları gerçekleştirilmiş ve elde edilen sonuçlar ayrıntılı olarak raporlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Moshref-Javadi M, Winkenbach M. "Applications and Research avenues for drone-based models in logistics: A classification and review". Expert Systems with Applications, 177, 114854, 2021.
  2. [2] Macrina G, Pugliese LDP, Guerriero F, Laporte G. "Drone-aided routing: A literature review". Transportation Research Part C: Emerging Technologies, 120, 102762, 2020.
  3. [3] Murray CC, Chu AG, "The flying sidekick traveling salesman problem: Optimization of drone-assisted parcel delivery". Transportation Research Part C: Emerging Technologies, 54, 86-109, 2015.
  4. [4] Vu L, Vu DM, Hà MH, Nguyen VP. "The two‐echelon routing problem with truck and drones". International Transactions in Operational Research, 29(5), 2968-2994, 2022.
  5. [5] Duan J, Luo H, Wang G. "Approaches to the truck-drone routing problem: A systematic review". Swarm and Evolutionary Computation, 92, 101825, 2025.
  6. [6] Luo H, Duan J, Wang G. "Mathematical models for truck-drone routing problem: Literature review". Applied Mathematical Modelling, 144, 116074, 2025.
  7. [7] Moradi N, Wang C, Mafakheri F. "Urban Air Mobility for Last-Mile Transportation: A Review". Vehicles, 6(3), 1383-1414, 2024.
  8. [8] Rojas Viloria D, Solano‐Charris EL, Muñoz‐Villamizar A, Montoya‐Torres JR. "Unmanned aerial vehicles/drones in vehicle routing problems: a literature review". International Transactions in Operational Research, 28(4), 1626-1657, 2021.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yazılım Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

2 Kasım 2025

Yayımlanma Tarihi

1 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

13 Ağustos 2024

Kabul Tarihi

2 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 32 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Gedikli, T., & Karaoğlan, İ. (2026). İki aşamalı insansız hava aracı destekli topla-dağıt rotalama problemi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 32(1), 91-107. https://doi.org/10.5505/pajes.2025.22378
AMA
1.Gedikli T, Karaoğlan İ. İki aşamalı insansız hava aracı destekli topla-dağıt rotalama problemi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;32(1):91-107. doi:10.5505/pajes.2025.22378
Chicago
Gedikli, Tolga, ve İsmail Karaoğlan. 2026. “İki aşamalı insansız hava aracı destekli topla-dağıt rotalama problemi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 32 (1): 91-107. https://doi.org/10.5505/pajes.2025.22378.
EndNote
Gedikli T, Karaoğlan İ (01 Şubat 2026) İki aşamalı insansız hava aracı destekli topla-dağıt rotalama problemi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 32 1 91–107.
IEEE
[1]T. Gedikli ve İ. Karaoğlan, “İki aşamalı insansız hava aracı destekli topla-dağıt rotalama problemi”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 32, sy 1, ss. 91–107, Şub. 2026, doi: 10.5505/pajes.2025.22378.
ISNAD
Gedikli, Tolga - Karaoğlan, İsmail. “İki aşamalı insansız hava aracı destekli topla-dağıt rotalama problemi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 32/1 (01 Şubat 2026): 91-107. https://doi.org/10.5505/pajes.2025.22378.
JAMA
1.Gedikli T, Karaoğlan İ. İki aşamalı insansız hava aracı destekli topla-dağıt rotalama problemi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;32:91–107.
MLA
Gedikli, Tolga, ve İsmail Karaoğlan. “İki aşamalı insansız hava aracı destekli topla-dağıt rotalama problemi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 32, sy 1, Şubat 2026, ss. 91-107, doi:10.5505/pajes.2025.22378.
Vancouver
1.Tolga Gedikli, İsmail Karaoğlan. İki aşamalı insansız hava aracı destekli topla-dağıt rotalama problemi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 01 Şubat 2026;32(1):91-107. doi:10.5505/pajes.2025.22378