Turkish validity and reliability of the multidimensional hope in counseling and psychotherapy scale

Yıl 2026, Cilt: 19 Sayı: 2 , 245 - 259 , 13.04.2026

Merve Ercan , Fatümatü Zehra Ercan

https://doi.org/10.31362/patd.1672845

https://izlik.org/JA76CZ62ZX

Öz

Purpose: This study aimed to adapt the "Multidimensional Hope in Counseling and Psychotherapy Scale" (MHCPS), originally developed in Canada, for use among Turkish speakers.
Materials and methods: Data were collected in two phases from a total of 460 individuals (303 in the first phase and 157 in the second phase). As part of the scale adaptation process into Turkish, language validity procedures were conducted at the initial stage. Subsequently, reliability analysis was assessed by calculating Cronbach’s alpha (α). The scale's structure was identified through Exploratory Factor Analysis (EFA) and confirmed using Guttman Split-Half, Spearman-Brown, semi-test, and confirmatory factor analyses (CFA). Criterion validity was evaluated using the Beck Hopelessness Scale (BHS).
Results: In the original 34-item 5-point Likert MHCPS, five items with Cronbach’s alphas below 0.30 were removed. The remaining items exhibited alpha values ranging from 0.318 to 0.774, indicating acceptable reliability. The Kaiser-Meyer-Olkin measure (KMO=0.916) and Bartlett’s test (χ²=3691.735; p=0.001; N=406) confirmed sample adequacy for EFA. The EFA eliminated five additional overlapping items, resulting in a 24-item, four-factor structure with eigenvalues exceeding 1, accounting for 55% of the total variance, and factor loadings ranging from 0.428 to 0.777. Reliability was further supported by the Guttman Split-Half (0.861), Spearman-Brown (0.861), semi-test results (0.864, 0.823), and CFA indices (χ²/df=1.94, RMSEA:0.056, CFI:0.921, IFI:0.922, and GFI:0.886). A significant negative correlation with the BHS (r=−0.334, p<0.01) confirmed criterion validity.
Conclusion: Validity and reliability analyses indicate that the MHCPS is suitable for use as a Turkish-language assessment tool.

Anahtar Kelimeler

Relationship with therapist , hope for the future , spirituality , emotional healing

Psikoterapide çok boyutlu umut ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenirlilik çalışması

https://izlik.org/JA76CZ62ZX

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı Kanada’da geliştirilmiş olan “Psikoterapide Çok Boyutlu Umut Ölçeği”ni (PÇUÖ) Türkçe diline uyarlamaktır.
Gereç ve yöntem: Araştırma verileri, ilk aşamada 303 ve ikinci aşamada 157 farklı birey olmak üzere toplam 460 terapi hizmeti alan kişiden elde edilmiştir. Ölçeğin Türkçeye uyarlaması kapsamında ilk etapta dil geçerliliği çalışmaları yapılmıştır. Ardından, güvenirlik analizi için Cronbach Alpha katsayısı hesaplanmıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçek modeli belirlenmiş ve Guttman Split-Half, Spearman-Brown, yarı test analiz ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile model doğrulanmıştır. Ölçüt geçerliliği için ise Beck Umutsuzluk Ölçeği (BUÖ) kullanılmıştır.
Bulgular: Dil geçerliliği tamamlanan 5’li Likert tipindeki PÇBUÖ’nin 34 maddelik orijinal formunda, Cronbach Alpha katsayısı 0,30’un altında olan 5 madde ölçekten çıkartılmıştır. Kalan maddelerin Cronbach Alpha değerleri 0,318 ve 0,774 arasında değişmektedir. AFA için örneklem sayısının uygunluğunu değerlendirmek amacıyla yapılan Kaiser-Meyer-Olkin (KMO=0,916) ve Barlett’s Testi (χ²:3691,735; p=0,001, N:406) sonuçları örneklem sayısının yeterli olduğunu göstermiştir. AFA sonucunda binişik olan 5 madde daha ölçekten çıkartılmış. Analiz sonucunda öz değeri 1’in üzerinde olan ve toplam varyansın %55’ini açıklayan faktör yükleri 0,428 ile 0,777 arasında değişen 4 faktörlü ve 24 maddelik bir yapı elde edilmiştir. Güvenirlik analizi bağlamında yapılan Guttman Split-Half (0,861), Spearman-Brown (0,861), yarı test analiz (0,864 ve 0,823) ve DFA (χ²/df:1,94, RMSEA:0,056, CFI:0,921, IFI:0,922, GFI:0,886) değerlerinin istenen düzeyde olduğu görülmüştür. Ayrıca ölçüt geçerliliğini belirlemek için kullanılan BUÖ ile negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=-0,334, p<0,01).
Sonuç: Yapılan geçerlilik ve güvenirlilik analizleri sonucunda PÇBUÖ’nin Türkçe değerlendirme formu olarak kullanımının uygun olduğu kanaatine varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Terapistle ilişki , gelecekten umut , maneviyat , duygusal iyileşme

Kaynakça

• Snyder CR. Hope theory: Rainbows in the mind. Psychological Inquiry. 2002;13(4):249-275. doi:10.1207/S15327965PLI1304_01
• Rueger SY, Worthington EL Jr, Davis EB, et al. Development and initial validation of the persevering hope scale: Measuring wait-power in four independent samples. J Pers Assess. 2023;105(1):58-73. doi:10.1080/00223891.2022.2032100
• Snyder CR, Harris C, Anderson JR, et al. The will and the ways: Development and validation of an individual-differences measure of hope. J Pers Soc Psychol. 1991;60(4):570-585. doi:10.1037//0022-3514.60.4.570
• Scioli A, Ricci M, Nyugen T, Scioli ER. Hope: Its nature and measurement. Psychology of Religion and Spirituality. 2011;3(2):78-97. doi:10.1037/a0020903
• Özpeynirci R, Kırmızı C. Atasözleri ekseninde psikolojik dayanıklılık kavramı üzerine bir araştırma. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi. 2022;24(43):1113-1126.
• Aydın M. Din psikolojisi. Ankara: İnsan Yayınları; 2002.
• Sarıçam, A. Din psikolojisi açısından umut kavramı ve fonksiyonları. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 2005;5(2):91-109.
• Schrank B, Woppmann A, Sibitz I, Lauber C. Development and validation of an integrative scale to assess hope. Health Expect. 2010;14(4):417-428. doi:10.1111/j.1369-7625.2010.00645.x
• Kubie LS, Frank JD. Book review persuasion and healing: A comparative study of psychotherapy. The Journal of Nervous and Mental Disease. 1961;133(6):561-566.
• Wampold BE, Imel ZE. The Great Psychotherapy Debate: The Evidence for What Makes Psychotherapy Work. New York: Routledge; 2015.
• Snyder CR, Michael ST, Cheavens JS. Hope as a psychotherapeutic foundation of common factors, placebos and expectancies. In The Heart and Soul of Change: What Works in Therapy. New York: American Psychological Association; 1999:179-200.
• Seber G, Dilbaz N, Kaptanoğlu C, & Tekin D. Umutsuzluk ölçeği: Geçerlilik ve güvenirliği. Kriz Dergisi. 1993;1(3):139-142.
• Beck AT, Weissman A, Lester D, Trexler L. Measurement of pessimism: The hopelessness scale. J Consult Clin Psychol. 1974;42(6):861-865. doi:10.1037/h0037562
• Gençöz F, Vatan S, Lester D. Umutsuzluk, çaresizlik ve talihsizlik ölçeği’nin Türk örnekleminde güvenirlik ve geçerlik çalışması. Kriz Dergisi. 2006;14(1):21-29.
• Tarhan S, Bacanlı H. Sürekli umut ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness and Well-Being. 2015;3(1):1-14.
• Snyder CR, Hoza B, Pelham WE, et al. The development and validation of the Children's Hope Scale. J Pediatr Psychol. 1997;22(3):399-421. doi:10.1093/jpepsy/22.3.399
• Karaca F, Kandemir F. Karaca-Kandemir umut ölçeği (KKUÖ). Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2016;5(9):7-34.
• Captari LE, Larsen DJ, Whelton WJ, McElheran J, Worthington EL. Jr. Hope in the therapeutic process: A relational perspective. Journal of Counseling Psychology. 2024;71(1):12-26. doi:10.1037/cou0000682
• Larsen DJ, Whelton WJ, Rogers T, et al. Multidimensional hope in counseling and psychotherapy scale. J Psychotherapy Integration. 2020;30(3):407-422. doi:10.1037/int0000198
• Bryman A, Cramer D. Quantitative Data analysis with SPSS Release 10 for Windows: A Guide for Social Scientists. Philadelphia: Routledge; 2002.
• Büyüköztürk Ş, Akgün ÖE, Demirel F, Karadeniz Ş, Çakmak EK. Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi; 2024.
• Tavşancıl E. Tutumların Ölçülmesi ve SPSS ile Veri Analizi. (6. Baskı). Ankara: Nobel; 2019.
• Öner N. Kültürlerarası ölçek uyarlamasında bir yöntembilim modeli. Türk Psikoloji Dergisi, 1987;6:80-83.
• Alpar R. Applied Statistics and Validity-Reliability with Examples from Sports, Health, and Educational Sciences. Ankara: 2016.
• Karasar N. Bilimsel Araştırma Yöntemi. (39. Baskı). Ankara: Nobel; 2024
• Field A. Discovering Statistics Using SPSS. London: Sage Publications; 2009.
• Marsh J. The techno-literacy practices of young children. J Early Childhood Res. 2024;2(1):51-66. doi:10.1177/1476718X0421003
• Schermelleh Engel K, Moosbrugger H. Müller H. Evaluating the fit of structural equation models: Test of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online. 2003;8(2):23-74.
• Folkman S. Stress, health, and coping: synthesis, commentary, and future directions. In The Oxford Handbook of Stress, Health, and Coping. Oxford: Oxford Library of Psychology; 2012:453-462.
• Koçyiğit M, Pamukçu B. Üniversite öğrencilerinin psikolojik danişmadan beklentileri: cinsiyet, psikolojik yardim alma deneyimi, psikolojik yardim almaya ilişkin tutum ve kişilik özelliklerinin rolü. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2018;18(4):2148-2171. doi:10.17240/aibuefd.2018.18.41844-504881
• Özakkaş T, Ercan FZ. İstanbul’da özel ruh sağlığı ve hastalıkları polikliniğine başvuran hastaların sosyodemografik özelliklerine ilişkin tanımlayıcı bir araştırma. Türkiye Klinikleri Dergisi. 2023;8(1);123-134. doi:10.5336/healthsci.2022-90873
• Çetinkaya K, Güler ÇY. Milwaukee Psikoterapi Beklentileri Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. OPUS International Journal of Society Researches 2020;15(21):257-281. doi:10.26466/opus.595768
• Özkul K, Özcan E, Can D, Uçar Özsoy S, Gençöz T. The Effectiveness of Psychoanalytic Psychotherapy Scale: A Psychometric Study. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2022;9(2);351-378. doi:10.31682/ayna.1019708
• Ertürk H, Saygılı S. Psikoterapi Sürecinde Bir Zorluk Olarak Terapötik İttifaktaki Kırılmalar. FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi. 2024;(24):267-298.
• Murphy ER. Hope and well-being. Curr Opin Psychol. 2023;50:101558. doi:10.1016/j.copsyc.2023.101558
• Ryff CD, Radler BT, Friedman EM. Persistent psychological well-being predicts improved self-rated health over 9–10 years: Longitudinal evidence from MIDUS. Health Psychology Open. 2015;2(2):2055102915601582
• Scioli A. Emotional and spiritual hope: Back to the future. Curr Opin Psychol. 2023;49:101493. doi:10.1016/j.copsyc.2022.101493
• Koenig HG. Concerns About Measuring “Spirituality” in Research. Journal of Nervous & Mental Disease. 2008;196(5):349-355. doi:10.1097/nmd.0b013e31816ff796
• Hefti R. Integrating Religion and Spirituality into Mental Health Care, Psychiatry and Psychotherapy. Religions. 2011;2(4):611-627. doi:10.3390/rel2040611
• Ogrodniczuk JS, Joyce AS, Piper WE. Strategies for reducing patient-initiated premature termination of psychotherapy. Harv Rev Psychiatry. 2005;13(2):57-70. doi:10.1080/10673220590956429
• Browne J, Meyer Kalos P, Estroff SE, Penn DL, Mueser KT, Gottlieb JD. The therapeutic alliance in individual resiliency training for first episode psychosis: Relationship with treatment outcomes and therapy participation. J Consult Clin Psychol. 2019;87(8):734-744. doi:10.1037/ccp0000418
• Cozolino L. İnsan İlişkilerinin Nörobilimi: Bağlanma ve Sosyal Beynin Gelişimi. Kocaeli: Psikoterapi Enstitüsü; 2020.
• Greenberg LS, Goldman RN. Duygu Odaklı Terapi Klinik El Kitabı. Kocaeli: Psikoterapi Enstitüsü; 2021.
• Greenberg LS. Duygu Odaklı Terapi. Kocaeli: Psikoterapi Enstitüsü; 2017.
• Magnano P, Craparo G, Paolillo A. Resilience and emotional intelligence: Which role in achievement motivation. International Journal of Psychological Research. 2016;9(1):9-20.
• TenHouten W. The emotions of hope: From optimism to sanguinity, from pessimism to despair. The American Sociologist. 2023;54(1):76-100. doi:10.1007/s12108-022-09544-1