Dijital Hak ve Sorumluluklar Ölçeği Geliştirme Çalışması

Sevgi Yıldırım; Hafize Keser

doi:10.9779/pauefd.1062067

EN TR

Digital Rights and Responsibilities Scale Development Study

Abstract

The aim of this study is to develop a scale to assess the extent to which middle school students utilize their digital rights and adhere to digital responsibilities. The research involved 760 middle school students in a metropolitan city in the Central Anatolia Region. Data collection took place during the 2019-2020 academic year, and data analysis was performed using SPSS software. The results of the exploratory factor analysis indicated that the digital rights section of the scale comprised 3 factors and 18 items, while the digital responsibilities section consisted of 4 factors and 19 items. These structures, with 3 and 4 factors, were confirmed through confirmatory factor analysis. The Cronbach's Alpha internal consistency coefficient was found to be .88 for the entire Digital Rights scale and .92 for the entire Digital Responsibilities scale. The sub-factor values of the Digital Rights scale were calculated as .86, .78, and .75, respectively, while the sub-factor values of the Digital Responsibilities scale were .88, .87, .74, and .69. In conclusion, the study resulted in the development of a reliable and valid scale for assessing middle school students' utilization of digital rights and adherence to digital responsibilities.

Keywords

Digital children , Digital responsibilities , Digital citizenship , Scale development

Dijital Hak ve Sorumluluklar Ölçeği Geliştirme Çalışması

Öz

Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin dijital haklarını kullanma durumları ile dijital sorumluluklarına uyma durumlarını belirlemeye yönelik bir ölçek geliştirmektir. Araştırma İç Anadolu Bölgesi’nde büyükşehir statüsünde bir ilde öğrenim görmekte olan 760 ortaokul öğrencisinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama süreci 2019-2020 eğitim öğretim yılında gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde SPSS programından yararlanılmıştır. Yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucu, ölçeğin dijital haklar bölümünün 3 faktör ve 18 madde, dijital sorumluluklar bölümünün ise 4 faktör ve 19 maddeden oluştuğu belirlenmiştir. 3 ve 4 faktörden oluşan bu yapılar doğrulayıcı faktör analizi ile doğrulanmıştır. Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı Dijital Haklar ölçeğinin tamamı için .88, Dijital Sorumluluklar ölçeğinin tamamı için ise .92 bulunmuştur. Dijital haklar ölçeğinin alt faktör değerleri sırasıyla; .86, .78 ve .75 olarak, Dijital Sorumluluklar ölçeğinin alt faktör değerleri ise sırasıyla; .88, .87, .74 ve .69 olarak hesaplanmıştır. Çalışma sonucunda ortaokul öğrencilerinin dijital haklarını kullanma ve dijital sorumluluklarına uyma durumlarını belirlemek üzere kullanılabilecek güvenilir ve geçerli bir ölçek geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

dijital çocuk hakları , dijital sorumluluklar , dijital vatandaşlık , ölçek geliştirme.

Kaynakça

Bakır, E. (2016). Sınıf öğretmeni adaylarının dijital vatandaşlık seviyelerinin dijital vatandaşlık alt boyutlarına göre incelenmesi. [Master’s Thesis. Karadeniz Technical University]. Ulusal Tez Merkezi.
Bergkvist, Lars & John R. Rossiter (2007). The Predictive Validity of Multiple-item Versus Single-item Measures of the Same Constructs. Journal of Marketing Research, 44, 175-184. https://doi.org/10.1509/jmkr.44.2.175
Büyüköztürk, Ş. (2011). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (13. b.). Pegem Akademi.
Büyüköztürk Ş., Kılıç Ç. E., Akgün Ö. E., Karadeniz Ş., & Demirel F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri (23. Baskı). Pegem Akademi.
Cherdantseva Y., & Hilton J. (2013, September). A reference model of ınformation assurance & security [Paper presented]. In 2013 International Conference on Availability, Reliability and Security, 546-555.
Çubukçu, A., & Bayzan, Ş. (2013). Türkiye’de dijital vatandaşlık algısı ve bu algıyı internetin bilinçli, güvenli ve etkin kullanımı ile artırma yöntemleri. Middle Eastern & African Journal of Educational Research, 5, 148-167. https://www.guvenliweb.org.tr/dosya/73bDc.pdf
Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik spss ve lisrel uygulamaları. Pegem Akademi.
Drolet, A. L., & Morrison, D. G. (2001). Do we really need multiple-item measures in service research? Journal of Service Research, 3(3), 196–204. https://doi.org/10.1177/109467050133001
EU Kids Online (2010). EU Kids Online - Avrupa Çevrimiçi Çocuklar Özet Bulgular. https://www.lse.ac.uk/media-and-communications/assets/documents/research/eu-kids-online/participant-countries/turkey/TurkeyExecSum.pdf
Ford, J. K., MacCallum, R. C., & Tait, M. (1986). The application of exploratory factor analysis in applied psychology: A critical review and analysis. Personnel Psychology, 39(2), 291–314. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1744-6570.1986.tb00583.x

Fossati, A., Maffei, C., Acquarini, E., & Di Ceglie, A. (2003). Multigroup confirmatory component and factor analyses of the Italian version of the aggression questionnaire. European Journal of Psychological Assessment. 19 (1), 54–65. https://doi.org/10.1027//1015-5759.19.1.54
Güngör N. (2021). İç Denetimde Bilgi Teknolojileri ve Siber Güvenlik. Gazi Kitapevi.
Hogarty, K. Y., Hines, C. V., Kromrey, J. D., Ferron, J. M. & Mumford, K. R. (2005). The quality of factor solutions in exploratory factor analysis: The influence of sample size, communality and overdetermination. Educational and Psychological Measurement, 65, 202-226. https://doi.org/10.1177/001316440426728
Jöreskog, K. G., & Sörbom, D. (1993). LISREL 8: Structural equation modeling with the SIMPLIS command language. SSI Scientific Software International Inc.
Karaduman, H., & Öztürk, C. (2014). Sosyal bilgiler dersinde dijital vatandaşlığa dayalı etkinliklerin öğrencilerin dijital vatandaşlık tutumlarına etkisi ve dijital vatandaşlık anlayışlarına yansımaları. Journal of Social Studies Education Research, (5)1, 38-78. https://doi.org/10.17499/jsser.20331
Karakuş, T., Çağıltay, K., Kaşıkcı, D., Kurşun, E., & Ogan, C. (2014). Türkiye ve Avrupa’daki çocukların internet alışkanlıkları ve güvenli internet kullanımı. Eğitim ve Bilim,39(171). http://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/1867
Kass, R. A., & Tinsley, H. E. A. (1979). Factor analysis. Journal of Leisure Research, (11)2, 120-138. https://doi.org/10.1080/00222216.1979.11969385.
Kaya, A., & Kaya, B. (2014). Teachr candidates’ perceptions of digital citizenship. Journal of Human Sciences, 11(2), 346-361. https://j-humansciences.com/ojs/index.php/IJHS/article/view/2917
Kline, P. (1994). An easy guide to factor analysis. Routledge.
Kline, R. B. (2000). Principles and practice of structural equation modeling. The Guilford Press.
Kline, R. B. (2005). Principles and practice of structural equation modeling (2nd ed.). The Guilford Press.
Knorr, K., & Röhrig, S. (2001). Security requirements of e-business processes. In Towards the E-Society Springer.
Kocadağ, T. (2012). Öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık düzeylerinin belirlenmesi. [Master’s Thesis. Karadeniz Technical University]. Ulusal Tez Merkezi.
Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28, 563–575. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1975.tb01393.x
Livingstone, S., & Helsper, E.J. (2010). Children, Internet and risk in comparative perspective. Journal of Children and Media 7(1), 1-8. https://doi.org/10.1080/17482798.2012.739751
Livingstone, S. & Bulger, M. (2014). A global research agenda for children’s rights in the digital age. Journal of Children and Media, 8 (4), 317-335. https://doi.org/10.1080/17482798.2014.961496
MacCallum, R. C., Widaman, K. F., Zhang, S., & Hong, S. (1999). Sample size in factor analysis. Psychological Methods, 4(1), 84–99. https://doi.org/10.1037/1082-989X.4.1.84
Mascheroni, G. & Ólafsson, K. (2014). Net Children Go Mobile: risks and opportunities. Second Edition. Educatt. https://doi.org/10.13140/RG.2.1.3590.8561
Nunnally, J. C. (1978). Psychometric testing. New York: McGraw-Hill.
Odabaşı, F. (2017). Dijital ortamda çocuk hakları. Pegem Yayıncılık.
Öztürk, M. (2015). Ortaokul öğrencilerinin dijital vatandaşlık düzeyleri. [Master’s Thesis, Kastamonu University]. Ulusal Tez Merkezi.
Raunbenheimer J. (2004). An item selectıon procedure to maxımıse scale relıabılıty and valıdıty. SA Journal of Industrial Psychology 30 (4), 59-64. https://doi.org/10.4102/sajip.v30i4.168
Ribble, M., & Bailey, G. (2007). Digital citizenships in schools. The International Society for Technology in Education (ISTE).
Ribble, M. (2011). Digital citizenship in schools (2nd ed). The International Society for Technology in Education (ISTE).
Selwy, N., & Facer, K. (2007). Beyond the digital divide: Rethinking digital inclusion fort he twenty-first century. Bristol Future Lab. https://pdfs.semanticscholar.org/286c/8d6945982292e40bf54a515be0adf34a3e73.pdf
Shelley, M., Thrane, L., Shulman, S., Lang, E., Beısser, S., Larson T., & Mutiti, J. (2004). Digital citizenship parameters of the digital divide. Social Science Computer Review, (22)2, 256-269. doi: https://doi.org/10.1177/0894439303262580
Symantec. (2010). The Norton online family report. https://www.proquest.com/docview/375655914?sourcetype=Wire%20Feeds
Tavşancıl, E. (2005). Tutumların ölçülmesi ve spss ile veri analizi. Nobel Yayıncılık.
Tezbaşaran , A.(2008). Likert tipi ölçek geliştirme kılavuzu. TPD.
Third, A., Bellerose D., Keltie E. & Pihl K., Dawkins U.(2014). https://www.aeema.net/WordPress/wp-content/uploads/2014/10/Childrens-Rights-in-the-Digital-Age.pdf
UNICEF. (2017). Dünya Çocuklarının Durumu. [The State of the World’s Children] https://www.unicef.org/turkey/media/4291/file/D%C3%BCnya%20%C3%87ocuklar%C4%B1n%C4%B1n%20Durumu%202017:%20Dijital%20bir%20D%C3%BCnyada%20%C3%87ocuklar.pdf
Velicer, W. F., & Fava, J. L. (1998). Effects of variable and subject sampling on factor pattern recovery. Psychological Methods, 3(2), 231-251. https://doi.org/10.1037/1082-989X.3.2.231
Veneziano L. & Hooper J. (1997). A method for quantifying content validity of health-related questionnaires. American Journal of Health Behavior, 21(1),67-70.
Yurdugül, H. (2005). Ölçek geliştirme çalışmalarında kapsam geçerliği için kapsam geçerlik indekslerinin kullanılması. XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi, 28–30 Eylül 2005, Denizli.
Zwick, W. R., & Velicer, W. F. (1986). Comparison of five rules for determining the number of components to retain. Psychological Bulletin, 99(3), 432–442. https://doi.org/10.1037/0033-2909.99.3.432
Wanous, J. P., Reichers, A. E., & Hudy, M. J. (1997). Overall job satisfaction: How good are single-item measures? Journal of Applied Psychology, 82(2), 247–252. https://doi.org/10.1037/0021-9010.82.2.247
Whitman, M.E., & Mattord H.J. (2017).Risk management: controlling risk.ME Withman & HJ Mattord, Management and Information Security.
Worthington, R. L., & Whittaker, T. A. (2006). Scale Development Research: A Content Analysis and Recommendations for Best Practices. The Counseling Psychologist, 34(6), 806–838. https://doi.org/10.1177/0011000006288127

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Teknolojisi ve Bilgi İşlem

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sevgi Yıldırım ^*
0000-0001-7915-6013
Türkiye

Hafize Keser
0000-0001-5153-5492
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

4 Mayıs 2024

Yayımlanma Tarihi

15 Mayıs 2024

Gönderilme Tarihi

24 Ocak 2022

Kabul Tarihi

2 Nisan 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 61

DOI

https://doi.org/10.9779/pauefd.1062067

IZ

https://izlik.org/JA57LM46UN

APA

Yıldırım, S., & Keser, H. (2024). Dijital Hak ve Sorumluluklar Ölçeği Geliştirme Çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 61, 414-437. https://doi.org/10.9779/pauefd.1062067

Cited By

Üniversite Öğrencilerinin Dijital Hak ve Sorumluluk Düzeylerinin İncelenmesi: Bitlis Eren Üniversitesi Örneği

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.53568/yyusbed.1850808

27767 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/

Digital Rights and Responsibilities Scale Development Study

Abstract

Keywords

Dijital Hak ve Sorumluluklar Ölçeği Geliştirme Çalışması

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Üniversite Öğrencilerinin Dijital Hak ve Sorumluluk Düzeylerinin İncelenmesi: Bitlis Eren Üniversitesi Örneği