“Çevre” Kavramı ve Altı Yaş Okul Öncesi Çocuklar1

The present research aims at defining how the environmental perception of six-years old early childhood children changes depending on neighborhood and their socioeconomic background. It was conducted on 4 different kindergartens with participation of 44 children in a Black Sea region town. The research is based on qualitative techniques which are semi- structured interview and focus group. All participants also draw the picture to express the best environment where they want to live. Drawing is used as a supportive instrument for self-expression. Findings were interpreted in the context of Weber’s Class Theory and Postmaterialist Theory. According to the research results, a) the perception of the students regarding the environment change depending on the neighborhood and socio-economical background b) the term environment is shaped with a child’s own desire and imagination and generally this is based on materialistic point of view c) while the upper-middle class students perceive the term environment as a problematic issue, the lower ones could not perceive the same as. In light of these findings, it is clear that we need value-free environmental education program beyond prejudices.

Bu çalışma, altı yaş grubu okul öncesi çocuklarının çevre kavramını algılayışlarının yaşadıkları yerleşim yerleri ve ailelerinin sosyo-ekonomik durumlarına göre farklılık gösterip göstermediğini irdelemektedir. Araştırma, Karadeniz Bölgesi’nde bir ilde farklı yerleşim yerlerinde bulunan ve farklı sosyo-ekonomik düzeylere sahip dört anasınıfında yürütülmüştür (N=44). Çalışma nitel araştırma tekniğine dayalı olup çalışmada, yarı yapılandırılmış ve odak grup görüşmeleri kullanılmıştır. Çalışmanın birinci aşamasında, katılımcı çocuklara çevrelerinde neler gördükleri ve nasıl bir çevrede yaşamak istedikleri sorulmuştur. İkinci aşamada nasıl bir çevrede yaşamak istediklerini resmetmeleri ve çizdikleri çevre resimlerini anlatmaları istenmiştir. Bulgular Weber’in tanımladığı şekilde Sınıf Teorisi ve Postmateryalist Teori çerçevesinde irdelenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre a) farklı sosyo-ekonomik düzeyden gelen ve farklı yerleşim birimlerinde yaşayan altı yaş grubu çocuklar çevre kavramını farklı algılamaktadırlar, b) çocukların çevre kavramını algılayışları özellikle yaşamlarında var olmasını istedikleri metalara bağlı olarak daha çok materyalistik değerleri işaret etmektedir, c) Orta-üst gelir grubundan gelen ailelerin çocukları çevre kavramının küresel ya da yerel bir problem olduğunun farkında iken gelir düzeyi düşük olan ailelerin çocukları bu farkındalıktan uzak görünmektedirler. Bu bulgular ışığında sistematik bir çevre eğitimi programı olmayan okulöncesi eğitimde değer yargılarından uzak alternatif programlara gereksinim olduğu çok açıktır.