Araştırma Makalesi

Öğretmenler için Yapay Zekâ Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Sayı: 63 20 Ocak 2025
PDF İndir
EN TR

Öğretmenler için Yapay Zekâ Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu çalışmanın amacı, öğretmenlerin yapay zekâ teknolojisine yönelik tutumlarını belirlemede kullanılabilecek geçerliği ve güvenilirliği sağlanmış bir ölçme aracı geliştirmektir. Kapsam geçerliliğinin belirlenmesi amacıyla ölçek maddeleri alan uzmanları tarafından incelenmiştir. Ayrıca 20 öğretmenle ön uygulama yapılmıştır. Ön uygulamada gerekli değişiklikler yapıldıktan sonra ölçek, yapı geçerliliği ve güvenirlik çalışması için toplam 576 öğretmene uygulanmıştır. Ölçeğin KMO değeri .947 olarak hesaplanmıştır. Barlett küresellik sonuçlarına göre ki-kare değeri anlamlı bulunmuştur (X2(630) =9112,901; p<.001). Açımlayıcı faktör analizi (AFA) sonucunda 36 maddenin 4 alt boyutta toplandığı sonucuna varılmıştır. Bileşenlerin varyansa toplam katkısı %63,922 bulunmuştur. Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonucunda ortaya çıkan modelin uyum indeksleri incelendiğinde (X2/sd =2,48; RMSEA=0,072; IFI=0,97; NNFI=0,97; CFI=0.97; NFI=0,96 ve RFI=0,95) AFA’daki yapının doğrulandığı sonucuna ulaşılmıştır. Ölçeğin geneline ilişkin Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı .962 olarak bulunmuştur. Ölçeğin alt boyutları; yapay zekânın günlük hayatta kullanılması (16 madde), yapay zekânın eğitimde kullanılması (7 madde), yapay zekâyı benimsememe (7 madde) ve yapay zekâya yönelik farkındalık (6) şeklindedir. Geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının ardından 27'si olumlu, 9'u olumsuz olmak üzere toplam 36 madde elde edilmiştir. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda bu çalışma kapsamında geliştirilen ölçeğin, öğretmenlerin yapay zekâ teknolojisine karşı tutumlarını belirlemede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Yapay zekâ, Yapay zekâya yönelik tutum, Ölçek geliştirme, Öğretmenler

Kaynakça

  1. Abbasoğlu, B. (2020). Ortaokul öğrencilerinin akademik başarılarının eğitsel veri madenciliği yöntemleri ile tahmini [Prediction of academic achievements of secondary school students with educational data mining methods]. Veri Bilimi, 3(1), 1-10. https://dergipark.org.tr/en/pub/veri/issue/55996/734049
  2. Akdeniz, M. (2019). Okul öncesi çocuklarına yönelik yapay zekâ tabanlı akıllı oyuncaklar: Tasarım tabanlı bir çalışma [Artificial intelligence based smart toys for preschool children: A design-based study] [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  3. Akkaya, B., Özkan, A., & Özkan, H. (2021). Yapay zekâ kaygı (YZK) ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması [Artificial intelligence anxiety (AIA) scale: Adaptation to Turkish, validity and reliability study]. Alanya Akademik Bakış, 5(2), 1125-1146. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.833668
  4. Akmeşe, Ö. F., Kör, H., & Erbay, H. (2021). Use of machine learning techniques for the forecast of student achievement in higher education. Information Technologies and Learning Tools, 82(2), 297-311. https://doi.org/10.33407/itlt.v82i2.4178
  5. Al Darayseh, A. (2023). Acceptance of artificial intelligence in teaching science: Science teachers' perspective. Computers and Education: Artificial Intelligence, 4, 100132. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2023.100132
  6. Alan, B. (2023). Fen öğretiminde yapay zekâ ile belirlenen çoklu zekâ alanlarına göre hazırlanmış e-öğrenme ortamlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi [The analysis of e-learning settings, which are prepared on the basis of multiple intelligence domains determined by artificial intelligence in science instruction, as per different variables]. [Yayımlanmamış doktora tezi, Fırat Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  7. Alkhatlan, A., & Kalita, J. (2018). Intelligent tutoring systems: A comprehensive historical survey with recent developments. 1-31. https://doi.org/10.48550/arXiv.1812.09628
  8. Anderson, J. C., & Gerbing, D. W. (1984). The effect of sampling error on convergence, improper solutions, and goodness-of-fit indices for maximum likelihood confirmatory factor analysis. Psychometrika, 49, 155-173. https://link.springer.com/article/10.1007/bf02294170
  9. Arıcı, N., & Karacı, A. (2013). Türkçe öğrenimi için web tabanlı zeki öğretim sistemi (TÜRKZÖS) ve değerlendirmesi [Web based ıntellıgent tutorıng system for turkısh learnıng (TÜRKZÖS) and evaluatıon]. Electronic Turkish Studies, 8(8). https://www.researchgate.net/publication/319464690_Turkce_Ogrenimi_Icin_Web_Tabanli_Zeki_Ogretim_Sistemi_Turkzos_ve_Degerlendirmesi
  10. Arslan, K. (2020). Eğitimde yapay zekâ ve uygulamaları [Artificial intelligence and applicatıons in education]. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 71-88.

Kaynak Göster

APA
Alan, B., Keçeci, G., & Kırbağ Zengin, F. (2025). Öğretmenler için Yapay Zekâ Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 63, 120-149. https://doi.org/10.9779/pauefd.1418456
AMA
1.Alan B, Keçeci G, Kırbağ Zengin F. Öğretmenler için Yapay Zekâ Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. PAÜEFD. 2025;(63):120-149. doi:10.9779/pauefd.1418456
Chicago
Alan, Burcu, Gonca Keçeci, ve Fikriye Kırbağ Zengin. 2025. “Öğretmenler için Yapay Zekâ Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 63: 120-49. https://doi.org/10.9779/pauefd.1418456.
EndNote
Alan B, Keçeci G, Kırbağ Zengin F (01 Ocak 2025) Öğretmenler için Yapay Zekâ Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 63 120–149.
IEEE
[1]B. Alan, G. Keçeci, ve F. Kırbağ Zengin, “Öğretmenler için Yapay Zekâ Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, PAÜEFD, sy 63, ss. 120–149, Oca. 2025, doi: 10.9779/pauefd.1418456.
ISNAD
Alan, Burcu - Keçeci, Gonca - Kırbağ Zengin, Fikriye. “Öğretmenler için Yapay Zekâ Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 63 (01 Ocak 2025): 120-149. https://doi.org/10.9779/pauefd.1418456.
JAMA
1.Alan B, Keçeci G, Kırbağ Zengin F. Öğretmenler için Yapay Zekâ Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. PAÜEFD. 2025;:120–149.
MLA
Alan, Burcu, vd. “Öğretmenler için Yapay Zekâ Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 63, Ocak 2025, ss. 120-49, doi:10.9779/pauefd.1418456.
Vancouver
1.Burcu Alan, Gonca Keçeci, Fikriye Kırbağ Zengin. Öğretmenler için Yapay Zekâ Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. PAÜEFD. 01 Ocak 2025;(63):120-49. doi:10.9779/pauefd.1418456