Okul Gelirlerinin ve Sosyoekonomik Gelişmişlik Düzeyinin Ortaöğretimden Yükseköğretime Geçiş Süreci ile İlişkisi
Öz
Bu araştırma, fırsat ve olanak eşitliği bağlamında eğitim hakkı ve eğitime erişim süreçlerini etkileyen sosyoekonomik ve sosyokültürel değişkenleri irdelemektedir. Bu amaçla ön lisans ve lisans düzeyinde yükseköğretime yerleşme oranlarının, T.C. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından sağlanan cari ödenekler, okul aile birliği gelirleri ve ilçelerin sosyoekonomik gelişmişlik düzeyleri arasında farklılık gösterip göstermediği Ankara’nın ilçelerindeki kamu ortaöğretim okulları üzerinden araştırılmıştır. Araştırmanın evrenini bu okullar oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında; (MEB) Strateji Geliştirme Başkanlığı (SGB) tarafından ayrılan cari ödenekler ile Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğünden (MEM) 2018, 2019 ve 2020 öğretim yıllarında alınan okul aile birliği gelirlerine ilişkin verilere ulaşılmıştır. T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezinden (ÖSYM) aynı yıllara ait ortaöğretimden yükseköğretime geçiş verilerine ulaşılmıştır, ilçelerinin sosyoekonomik gelişmişlik endeks değerleri ise T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından 2022 yılında yayımlanan; Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Endeksi (SEGE) sonuçlarından elde edilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen veriler normal dağılım göstermediği için gruplar arasındaki farklara ilişkin hipotezlerin testinde parametrik olmayan yöntemler kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre ön lisans ve lisans düzeyinde yükseköğretime yerleşme oranlarının, okul aile birliği gelir grupları ve ilçelerin sosyoekonomik gelişmişlik düzeyleri bakımından farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Buradan hareketle okullar ve bulundukları bölgeler arasındaki okul aile birliği gelir farklılıklarını azaltmak için cari ödeneklerin dağıtılmasında dezavantajlı bölgelere öncelik sağlanması önerilmektedir
Anahtar Kelimeler
Eğitim Hakkı, Eğitimde Fırsat Eşitliği, Kamu Ortaöğretim Okulları, Okul Aile Birliği Gelirleri, Sosyoekonomik Gelişmişlik Düzeyi
Etik Beyan
Bu araştırma, Ankara Üniversitesi Rektörlüğü Etik Kurul Başkanlığı Sosyal Bilimler Alt Etik Kurulunun 04/04/2022 tarihli E-85434274-050.04.04-490249 sayılı kararı ile alınan izinle yürütülmüştür.
Kaynakça
- Almış, S., & Karakütük, K. (2021). Türkiye’de ortaöğretim çağ nüfusunun okul dışında kalmasını etkileyen bireysel ve sosyoekonomik değişkenler. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (53), 110-149. https://doi.org/10.9779/pauefd.840809
- Altunya, N. (2003). Anayasa hukuku açısından Türkiye'de eğitim ve öğrenim hakkı. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
- Atmaca, T., & Aydın, A. (2020). Reproduction of social inequality in education by transferring cultural capital. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(2), 778-797. http://doi.org:10.33206/mjss.673924
- Bayram, A. (2014). Türkiye’de kamu eğitim yatırım harcamalarının çözümlenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi, Ankara Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
- Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu. (UNICEF). (2017). Çocuk Haklarına Dair Sözleşme. https://www.unicef.org/turkiye/%C3%A7ocuk-haklar%C4%B1na-dair-s%C3%B6zle%C5%9Fme
- Bourdieu, P. (1990). The logic of practice. Stanford University Press.
- Bourdieu, P. (1992). An invitation to reflexive sociology. University of Chicago Press.
- Bourdieu, P. (2018). Bir pratik teorisi için taslak: Kabiliye üzerine üç etnoloji çalışması (N. Ökten, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
- Bourdieu, P., & Passeron, J. C. (1990). Reproduction in education, society and culture (2nd ed.). SAGE Publications.
- Carnoy, M. (2016). Educational policies in the face of globalization: Whither the nation state? In K. Mundy, A. Green, B. Lingard, & A. Verger (Eds.). The handbook of global education policy (pp. 27-42). John Wiley & Sons.