Travma Sonrası Büyümenin Yordayıcıları Olarak Olayın Etkisi ve İyimserlik
Öz
COVID salgını sürecinde birçok ülkede olduğu gibi Türkiye’deki üniversitelerde de uzaktan eğitim aracılığıyla eğitim sürdürülmüştür. Bu dönemde üniversite öğrencilerinin travmatik bir yaşantı olarak kabul edilen salgın sürecinden ne kadar etkilendiği merak konusu olmuştur. Bu araştırmada öğretmen adaylarının COVID salgınının ve iyimserliğin travma sonrası büyüme üzerindeki yordayıcı etkilerini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nde öğrenim gören ve uygun örnekleme yöntemiyle ulaşılan 801 öğretmen adayı oluşturmuştur. Veri toplama araçları olarak Olayların Etkisi Ölçeği, Travma sonrası Büyüme Envanteri ve İyimserlik Ölçeği kullanılmıştır. Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon analizi sonuçları, travma sonrası büyümenin olayın etkisi ve iyimserlik ile pozitif yönde anlamlı ilişkili olduğunu; iyimserliğin ise olayın etkisi ile negatif yönde anlamlı ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Hiyerarşik regresyon analizi sonuçlarına göre, iyimserlik ve olayın etkisi değişkenlerinin travma sonrası büyümeyi anlamlı olarak yordadığı; travma sonrası büyümenin %31’ini açıkladığı belirlenmiştir. Tek Yönlü MANOVA sonucuna göre, kadın öğretmen adaylarının COVID salgınından erkek öğretmen adaylarına göre anlamlı ölçüde daha çok etkilendiği ve kadın öğretmen adaylarının travma sonrası büyüme düzeylerinin erkek öğretmen adaylarına göre anlamlı ölçüde daha yüksek olduğu saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Öğretmen adayı, travma sonrası büyüme, olayın etkisi, iyimserlik, pandemi
Kaynakça
- Acquaye, H. E., (2017). PTSD, optimism, religious commitment, and growth as post-trauma trajectories: A structural equation modeling of former refugees. The Professional Counselor. 7(4), 330–348. http://dx.doi.org/10.15241/hea.7.4.330.
- Acquaye, H. E. (2016). The relationship among post-traumatic growth, religious commitment, and optimism in adult liberian former refugees and internally displaced persons traumatized by war-related events. Electronic Theses and Dissertations, 2004-2019. 5071.
- Altan, C. (2013). Üniversite Öğrencilerinde Travma Sonrası Gelişimi Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Haliç Üniversitesi, İstanbul.
- Arıcı Özcan, N., ve Kaya , M. (2019). Travmatik yas sorununda aile dayanıklılığı programı’nın kadınların travma sonrası stres, yas ve aile dayanıklılığı düzeylerine etkisi. Eğitim ve Bilim, 44(197), 121-138.
- Arıkan, G. (2007). Prevalence of Traumatic Events and Determinants of Posttraumatic Growth in University Students. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ortadoğu Teknik Üniversitesi. Ankara.
- Balcı, S. ve Yılmaz, M. (2002). İyimserlik ölçeğinin geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14, 54-60.
- Bellur, Z. (2015). Meme Kanseri Hastalarında Çevresel, Bireysel ve Olaya Dair Faktörlerin Travma sonrası Gelişim ile İlişkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Mersin Üniversitesi, Mersin.
- Benight, C. C., ve Bandura, A. (2004). Social cognitive theory of posttraumatic recovery: The role of perceived self-efficacy. Behavior Research and Therapy, 42, 1129–1148. http://dx.doi.org/10.1016/j.brat.2003.08.008
- Bonanno, G.,A., Westphal M, ve Mancini, A.,D. (2011) Resilience to loss and potential trauma. Annual Review of Clinical Psychology, 7 (1), 1-25.
- Bozo, Ö., Gündoğdu, E. ve Büyükaşık- Çolak, C. (2009). The moderating role of different sources of perceived social support on the dispositional optimism– posttraumatic growth relationship in postoperative breast cancer patients. Journal of Health Psychology. 14(7),1009–1020.n