Ayna Sembolü Çerçevesinde Metafiziksel Anlatımlar: İbnü’l-Arabî Örneği

Fevzi Yiğit

doi:10.17859/pauifd.647375

Ayna Sembolü Çerçevesinde Metafiziksel Anlatımlar: İbnü’l-Arabî Örneği

Öz

Bu makalenin amacı, ârif filozofların çokça ilgi duydukları ayna sembolünü İbnü’l-Arabî (ö. 638/1240) örneği üzerinden değerlendirmeye çalışmaktır. Ayna, varlığın birliği öğretisini rahatlıkla sembolize edebilecek güçtedir. Bu gücü mahiyetinden alan ayna sembolizmi, Tanrı-âlem ilişkisini açıklarken felsefi ve kelami izah biçimlerinin karşı karşıya kaldığı birçok güçlüğü rahatlıkla aşmaktadır. Yine ayna; vacip-mümkün, birlik-çokluk ve bilen-bilinen gibi felsefi ayrımları daha doğru anlayabilmek için uygun bir semboldür. Şöyle ki aynadaki görüntü, görünenin ne tam kendisi ne de ondan farklı bir şeydir. Bu açıdan insan yaratılana kadar âlem cilasız bir ayna gibidir. İnsan bu aynanın cilasıdır. Yine İnsan-ı Kamil ve onun kalbi en kuşatıcı, en parlak ve en düzgün ayna konumundadır. Şu halde evren var olduğu müddetçe İnsan-ı Kâmil’in var olması gerekir. Bireysel insanda kalp, ayna konumunda olup Allah’ın kendisine nazar ettiği şeydir. Ayna sembolizmine göre bir açıdan ayân Hakk’ın vücut, esma ve fiillerinin aynasıdır. Başka bir açıdan ise, Hakk’ın vücudu ayân için bir aynadır.

Anahtar Kelimeler

İslam Felsefesi,İbnü’l-Arabî,Simge,Ayna,Kalp

Kaynakça

Abdülkerim el-Cîlî, İnsan-ı Kâmil. (çev. H. Fevzî Paşa), İstanbul: Kitsan Yayınları, ts.
Azizüddin Nesefî, İnsan-ı Kâmil (Tasavvufta İnsan Meselesi). (çev. Mehmet Kanar), İstanbul: Dergâh Yayınları, 1990.
Burckhardt, Titus, Aklın Aynası. (çev. Volkan Ersoy) İstanbul: İnsan Yayınları, 1994.
Cihan, Ahmet Kâmil, “Fusûsu’l-Hikem’de Din Kavramı”. Tasavvuf Dergisi 21, “İbnü’l-Arabî Özel Sayısı”, (2008), 145-159.
Çakmaklıoğlu, M. Mustafa, “Muhyiddin İbnü’l-Arabî’ye Göre Dil-Hakikat İlişkisi Marifetin İfadesi Sorunu”, (doktora tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2005).
Eflâtun, Birinci Alkibiades. (çev. İrfan Şahinbaş), İstanbul: MEB Yayınları, 1997.
Eflâtun, Devlet, (çev. Sabahattin Eyüpoğlu-M. Ali Cimboz), 32. Baskı. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2017.
Guénon, René, Yatay ve Dikey Boyutların Sembolizmi, (çev. Fevzi Topaçoğlu), İstanbul: İnsan Yayınları, 2001.

İbnü’l-Arabî, Fusûsü’l-hikem, (Tlk. Ebu’l A‘la Afifî), Beyrut: Dâru’l Kitâbi’l Arabî, ts.
İbnü’l-Arabî, el-Fütûhâtü’l-mekkiyye, (Tsh. Ahmed Şemseddin), Beyrut: Dâru’l-kütbü’l-ilmiyye, 1999, I-IX.
İbnü’l-Arabî, Arzuların Tercümanı, (çev. Mahmut Kanık), İstanbul: İz Yayıncılık, 2002.
İbnü’l-Arabî, Tuhfet’üs-Sefere (Bir Hediye). (çev. Abdülkadir Akçiçek), İstanbul: Rahmet Yayınları, 1971.
İbn Tufeyl, Hayy İbn Yakzan (Ruhun Uyanışı). (haz. Ahmet Özalp. İstanbul: İnsan Yayınları, 1985.
İzutsu, Toshihiko, İbn Arabî’nin Fusûs’undaki Anahtar Kavramlar. (çev. Ahmed Yüksel Özemre) İstanbul: Kaknüs Yayınları. 1998.
Molla Sadrâ, Kalbin Uyanışı (Tasavvuf Metafiziğinde Varlık Görüşü), (çev. Fevzi Yiğit) İstanbul: Önsöz Yayıncılık, 2018.
Molla Sadra, Mefatihü’l-Gayb. (thk. Necefkulu Habibi. Ed. Muhammed Hamenei), Tahran: Bünyad-ı Hikmet-i İslamî Sadrâ, 1384, I-II.
Karadeniz, Osman, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. “Heyûlâ”. Erişim: 25 Şubat 2019. https://islamansiklopedisi.org.tr/heyula.
Konevî, Sadreddin, Yazışmalar, (çev. Ekrem Demirli), İstanbul: İz Yayıncılık, 2002.
Konevî, Sadreddin, Vahdet-i Vücûd ve Esasları, (çev. Ekrem Demirli), İz Yayıncılık, İstanbul 2002.
Ögke, Ahmet, “İbnü’l-Arabî’nin Fusûsu’l-Hikem’inde Ayna Metaforu”, Tasavvuf Dergisi 23. “İbnü’l-Arabî Özel Sayısı-2” (2009): 75-89.
Schuon, Frithjof, Beşer Tecellisi, (çev. Nebi Mehdiyev), İstanbul: İnsan Yayınları, 2012.
Uludağ, Süleyman, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. “a‘yân-ı sâbite”. Erişim: 25 Şubat 2019. https://islamansiklopedisi.org.tr/ayan-i-sabite.
Uluç, Tahir, İbn Arabî’de Sembolizm, İstanbul: İnsan Yayınları, 2007.
Ülken, H. Ziya, İslam Felsefesi, İstanbul: Cem Yayınları, 1993.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Fevzi Yiğit
0000-0001-9420-5186
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

15 Kasım 2019

Kabul Tarihi

29 Aralık 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 6 Sayı: 12

DOI

https://doi.org/10.17859/pauifd.647375

IZ

https://izlik.org/JA74FH52NG

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yiğit, F. (2019). Ayna Sembolü Çerçevesinde Metafiziksel Anlatımlar: İbnü’l-Arabî Örneği. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 6(12), 248-266. https://doi.org/10.17859/pauifd.647375

AMA

1.Yiğit F. Ayna Sembolü Çerçevesinde Metafiziksel Anlatımlar: İbnü’l-Arabî Örneği. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2019;6(12):248-266. doi:10.17859/pauifd.647375

Chicago

Yiğit, Fevzi. 2019. “Ayna Sembolü Çerçevesinde Metafiziksel Anlatımlar: İbnü’l-Arabî Örneği”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6 (12): 248-66. https://doi.org/10.17859/pauifd.647375.

EndNote

Yiğit F (01 Aralık 2019) Ayna Sembolü Çerçevesinde Metafiziksel Anlatımlar: İbnü’l-Arabî Örneği. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6 12 248–266.

IEEE

[1]F. Yiğit, “Ayna Sembolü Çerçevesinde Metafiziksel Anlatımlar: İbnü’l-Arabî Örneği”, Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. 6, sy 12, ss. 248–266, Ara. 2019, doi: 10.17859/pauifd.647375.

ISNAD

Yiğit, Fevzi. “Ayna Sembolü Çerçevesinde Metafiziksel Anlatımlar: İbnü’l-Arabî Örneği”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6/12 (01 Aralık 2019): 248-266. https://doi.org/10.17859/pauifd.647375.

JAMA

1.Yiğit F. Ayna Sembolü Çerçevesinde Metafiziksel Anlatımlar: İbnü’l-Arabî Örneği. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2019;6:248–266.

MLA

Yiğit, Fevzi. “Ayna Sembolü Çerçevesinde Metafiziksel Anlatımlar: İbnü’l-Arabî Örneği”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. 6, sy 12, Aralık 2019, ss. 248-66, doi:10.17859/pauifd.647375.

Vancouver

1.Fevzi Yiğit. Ayna Sembolü Çerçevesinde Metafiziksel Anlatımlar: İbnü’l-Arabî Örneği. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 01 Aralık 2019;6(12):248-66. doi:10.17859/pauifd.647375

Ayna Sembolü Çerçevesinde Metafiziksel Anlatımlar: İbnü’l-Arabî Örneği

Ayna Sembolü Çerçevesinde Metafiziksel Anlatımlar: İbnü’l-Arabî Örneği

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Şair Nef’î’nin Şiirlerinde Allah, Hz. Muhammed ve Mevlânâ Sevgisi’ne Yönelik Dinî Unsurların Değerlendirilmesi

TÜRK HALK HİKÂYELERİNDE YANSITICI AYNA SEMBOLÜ: SU

ANALYSIS OF THE PROBLEM OF CONSCIOUSNESS USING THE LAW OF THE ABSENCE OF ABSOLUTE NOTHINGNESS

VAHYÎ’NİN “MİR’ÂT (AYNA)” REDİFLİ GAZELİNDEN AYNAYA BAKMAK

KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE EZOTERİK BİLGİNİN İKİ KUTBU: AYNA VE GÖNÜL