Z KUŞAĞININ KARİYER BEKLENTİLERİ İLE YAŞAM DOYUMU İLİŞKİSİNİN FARKLI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN ANALİZİ

Öz

İnsanın yapısı gereği amaçları, hisleri ve beklentileri zamanın şartlarından etkilenerek değişim göstermektedir. Bu anlamda aynı dönemde yaşamış ve benzer şartların etkisinde kalmış bireylerin benzer tutum ve davranışlar sergilediği görülmüştür. Bu olgudan yola çıkarak “kuşak” kavramı ortaya çıkmış ve doğum yılı baz alınarak kuşaklar sınıflandırılmıştır. Örgütlerin temel ögelerinden birisinin beşerî sermaye olduğu düşünüldüğünde, kuşakları anlamak ve kuşaklararası farklılıklar dikkate alarak yönetim sergilemek son derece önemli hale gelmiştir. Bu sınıflandırmanın en genç üyesi olan Z kuşağı iş hayatına atılmaya başlamakta ve örgütler tarafından anlaşılmayı beklemektedir. Bu kapsamda çalışmanın amacı Z kuşağının kariyer beklentileri ile yaşam doyumu arasında muhtemel ilişkileri açığa çıkarmaktır. Bu amaca yönelik olarak Manisa ilinde ikamet eden, Z kuşağı yaş sınıflandırmasında yer alan toplam 413 katılımcıdan anket yöntemi ile veriler toplanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre; gelecekte kariyer beklentilerinin karşılanacağına inanan Z kuşağı bireylerin yaşam doyumları, karşılanacağına inanmayanlara kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Bununla birlikte iş deneyimine sahip olmanın gelecek kariyer beklentisi ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide düzenleyici role sahip olduğu görülmüştür. Buna karşın Z kuşağı bireylerin gelecek kariyer beklentisi ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide aile gelir durumu, eğitim gördüğü okul ve yaşadığı yerin düzenleyici etkiye sahip olmadığı bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Z kuşağı
• Kariyer beklentisi
• Yaşam doyumu
• Kuşak sınıflandırması

EXAMİNATİON OF THE RELATİONSHİP BETWEEN CAREER EXPECTATİONS AND LİFE SATİSFACTİON OF THE GEN Z IN ACCORDANCE WİTH DİFFERENT VARİABLES

Öz

İnsanın yapısı gereği amaçları, hisleri ve beklentileri zamanın şartlarından etkilenerek değişim göstermektedir. Bu anlamda aynı dönemde yaşamış ve benzer şartların etkisinde kalmış bireylerin benzer tutum ve davranışlar sergilediği görülmüştür. Bu olgudan yola çıkarak “kuşak” kavramı ortaya çıkmış ve doğum yılı baz alınarak kuşaklar sınıflandırılmıştır. Örgütlerin temel ögelerinden birisinin beşerî sermaye olduğu düşünüldüğünde, kuşakları anlamak ve kuşaklararası farklılıklar dikkate alarak yönetim sergilemek son derece önemli hale gelmiştir. Bu sınıflandırmanın en genç üyesi olan Z kuşağı iş hayatına atılmaya başlamakta ve örgütler tarafından anlaşılmayı beklemektedir. Bu kapsamda çalışmanın amacı Z kuşağının kariyer beklentileri ile yaşam doyumu arasında muhtemel ilişkileri açığa çıkarmaktır. Bu amaca yönelik olarak Manisa ilinde ikamet eden, Z kuşağı yaş sınıflandırmasında yer alan toplam 413 katılımcıdan anket yöntemi ile veriler toplanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre; gelecekte kariyer beklentilerinin karşılanacağına inanan Z kuşağı bireylerin yaşam doyumları, karşılanacağına inanmayanlara kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Bununla birlikte iş deneyimine sahip olmanın gelecek kariyer beklentisi ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide düzenleyici role sahip olduğu görülmüştür. Buna karşın Z kuşağı bireylerin gelecek kariyer beklentisi ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide aile gelir durumu, eğitim gördüğü okul ve yaşadığı yerin düzenleyici etkiye sahip olmadığı bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Generation Z
• Career expectation
• Life satisfaction
• Generation classification

Kaynakça

1. Adıgüzel, O., Batur, H. Z., & Ekşili, N. (2014). Kuşakların Değişen Yüzü ve Z Kuşağı İle Ortaya Çıkan Yeni Çalışma Tarzı: Mobil Yakalılar. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(19), 165-182.
2. Appleton, S., & Song, L. (2008). Life Satisfaction in Urban China: Components and Determinants. World Development, 36(11), 2325-2340.
3. Berkup, S. B. (2014). Mediterranean Journal of Social Sciences, 5(19), 218-229.
4. Berkup, S. B. (2017). Working With Generations X And Y In Generation Z Period: Management Of Different Generations In Business Life. Mediterranean Journal of Social Sciences, 5(19), 218-229.
5. Brown, D. (2003). Ways Dietitians of Different Generations Can Work Together. Journal Of The American Dietetic Association, 103(11), 1461-1462.
6. Dağlı, A., & Baysal, N. (2016). Yaşam Doyumu Ölçeğinin Türkçe'ye Uyarlanması: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(59), 1250-1262.
7. Demirel, H. (2014). An Investigation of the Relationship Between Job and Life Satisfaction Among Teachers. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 116, 4925-4931.
8. Demirel, Y., & Özçınar, M. F. (2009). Örgütsel Vatandaşlık Davranışının İş Tatmini Üzerine Etkisi: Farklı Sektörlere Yönelik Bir Araştırma. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 23(1), 129-145.

9. Diener, E., Emmons, R. A., Larsen, R. J., & Griffin, S. (1985). The Satisfaction With Life Scale. Journal of Personality Assessment, 49(1), 71-75.
10. Düger, Y. S. (2021). The Effect of Individualism and Collectivism and Self-Confidence on Motivation To Lead: A Study on Generation Z as a Potential Workforce. Global Business Research Congress (s. 42-47). PressAcademia Procedia.
11. Eryılmaz, A., & Ercan, L. (2011). Öznel İyi Oluşun Cinsiyet, Yaş Grupları ve Kişilik Özellikleri Açısından İncelenmesi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(36), 139-151.
12. Feiertag, J., & Berge, Z. L. (2008). Training Generation N: how educators should approach the Net Generation. Education and Training, 50(6), 457-464.
13. Ferincz, A., Hortovanyi, L., Szabó, R. Z., & Taródy, F. T. (2010). Changes in the Way of Work: Generation Z at the Labour Market. TAMOP, 1-33.
14. Gardner, H., & Davis, K. (2014). The App Generation: How Today's Youth Navigate Identity, Intimacy, and Imagination in a Digital World. London: Yale University Press.
15. Gayeski, D. (2015). Will Gen Z Even Care About HR Technology. Workforce Soultions Review, 9-11.
16. George, D., & Mallery, P. (2019). IBM SPSS Statistics 25 Step by Step: A Simple Guide and Reference (15. b.). New York: Routledge.
17. Giunta, C. (2017). An Emerging Awareness of Generation Z Students for Higher Education Professors. Archives of Business Research, 5(4), 90-104.
18. Güven, M., Bakan, İ., & Yeşil, S. (2005). Çalışanların İş ve Ücret Tatmini Boyutlarıyla Demografik Özellikler Arasındaki İlişkiler: Bir Alan Çalışması. 12(1), 127-151.
19. Karadeniz, Y., & Özkan, Ç. (2021). Üniversite Öğrencilerinin Mezuniyet Sonrası Kariyer Beklentileri: Ayvacık Meslek Yüksekokulu Örneği. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 113-136.
20. Kılınç, M., Tortumlu, M., & Uzun, K. (2021). Öğretmenlerin Kariyer Tatmini Düzeylerinin Demografik Değişkenlere Göre İncelenmesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 13(24), 231-252.
21. Kırık, A. M., & Köyüstü, S. (2018). Z Kuşağı Konusunda Yapılmış Tezlerin İçerik Analizi Yöntemiyle İncelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 6(2), 1497-1518.
22. Knight, D. K., Crutsinger, C., & Kim, H. (2006). The Impact of Retail Work Experience, Career Expectation, and Job Satisfaction on Retail Career Intention. Clothing and Textiles Research Journal, 24(1), 1-14.
23. Kong, H., Wang, S., & Fu, X. (2013). Meeting Career Expectation: Can it Enhance Job Satisfaction of Generation Y? International Journal of Contemporary Hospitality Management, 27(1), 147-168.
24. Köker, S. (1991). Normal ve Sorunlu Ergenlerin Yaşam Doyumu Düzeyinin Karşılaştırılması. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi): Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
25. Lamm, E., & Meeks, M. D. (2009). Workplace Fun: The Moderating Effects Of Generational Differences. Employee Relations, 31(6), 613-631.
26. Levickaite, R. (2010). Generations X, Y, Z: How Social Networks form the Concept of the World Without Borders (The Case of Lithuania). LIMES: Cultural Regionalistics, 3(2), 170-183. doi:10.3846/limes.2010.17
27. Lyubomirsky, S., Sheldon, K. M., & Schkade, D. (2005). Pursuing Happiness: The Architecture of Sustainable Change. Review of General Psychology, 9(2), 111–131.
28. Müftüoğlu, Y. V., & Erol, İ. (2013). Kariyer Kavramı ve Maden Mühendisleri İçin Kariyer Seçenekleri. Madencilik, 52(4), 37-43.
29. Oh, E., & Reeves, T. C. (2014). Generational Differences and the Integration of Technology in Learning, Instruction, and Performance. Handbook of Research on Educational Communications and Technology (s. 819-828). içinde New York, NY: Springer.
30. Pavot, W., & Diener, E. (2013). Happiness Experienced: The Science of Subjective. S. A. David, I. Boniwell, & A. C. Ayers içinde, The Oxford Handbook of Happiness (s. 134-151). Oxford, United Kingdom: Oxford University Press.
31. Perrone, K. M., Tschopp, M. K., Snyder, E. R., Boo, J. N., & Hyatt, C. (2010). A Longitudinal Examination of Career Expectations and Outcomes of Academically Talented Students 10 and 20 Years Post–High School Graduation. Journal of Career Development, 36(4), 291-309.
32. Pozzulo, J. D., Dempsey, J., & Pettalia, J. (2013). The Z Generation: Examining Perpetrator Descriptions and Lineup Identification Procedures. Journal of Police and Criminal Psychology, 28, 63-74.
33. Rodrigues, R. A., & Guest, D. (2010). Have Careers Become Boundaryless. Human Relations, 63(8), 1157-1175.
34. Schimmack, U., Radhakrishnan, P., Oishi, S., Dzokoto, V., & Ahadi, S. (2002). Culture, Personality and Subjective Well-Being: Integrating Process Models of Life Satisfaction. Journal of Personality and Social Psychology, 82(4), 582- 593.
35. Shin, D. C., & Johnson, D. M. (1978). Avowed Happiness as an Overall Assessment of the Quality of Life. Social Indicators Research, 5(4), 475-492.
36. Strauss, W., & Howe, N. (1991). Generations: The history of America's future, 1584 to 2069 (Cilt 24). New York: Perennial.
37. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics (6. b.). Boston: MA: Pearson.
38. Tandoğan, A. (2013). 2000 Yılı Sonrası Doğmuş İnternet Çağı Çocukları Z Kuşağı Çocukları. Genç Haber Dergisi, 1(1), 26-34.
39. Tuncer, M. (2011). Yükseköğretim Gençliğinin Gelecek Beklentileri Üzerine Bir Araştırma. Electronic Turkish Studies, 6(2), 935-948.
40. Veenhoven, R., Saris, W., Scherpenzeel, A., & Bunting, B. (1996). A Comparative Study of Satisfaction With Life in Europe. Eotvos University, 11-48.
41. Yazıcı, S., & Ayazlar, R. A. (2021). Generation Z Marketing and Management in Tourism and Hospitality. N. Stylos, R. Rahimi, B. Okumus, & S. Williams içinde, Generation Z and Tourism Entrepreneurship: Generation Z’s Career Path in the Tourism Industry (s. 53-99). Palgrave Macmillan. doi:10.1007/978-3-030-70695-1_3
42. Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2004). Spss Uygulamalı Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Detay Yayıncılık.