İTİL BULGAR KENTLERİNİN KÖKENİ HAKKINDA

Öz

Günümüzde Tataristan toprakları içerisinde yer alan İtil-Çulman (Kama) Bölgesi, en eski çağlardan itibaren farklı kültürlere ev sahipliği yapmış ve çeşitli yerleşim tiplerine sahne olmuştur. Zira geniş su rezervlerine ve bitki örtüsüne sahip olan bölge, farklı insan topluluklarının tercih ettiği göç güzergahlarından birini oluşturmuş, batı ile doğu arasındaki kültürel temaslarının yaşandığı en önemli sahalardan birini teşkil etmiştir. İtil-Çulman’ın orta zamanlarında aktif rol üstlenen ve X-XIII. yüzyıllar arası güçlü bir devlet tahsis etmeyi başaran İtil Bulgarları da bölgenin bu çok yönlü yapısından nasiplenmiştir. Bilhassa X. yüzyılı takiben dönemin yazılı kaynaklarında yer edinmeye başlayan Bulgar yerleşimleri tek bir gelenek yerine çok kültürlü bir kökene sahip olmuştur. Eski İtil-Çulman, konargöçer ve Hazar (Saltovo-Mayat) yerleşim üslupları üzerine şekillenen Bulgar yerleşimlerinde, bu çeşitliliğin izleri arkeolojik araştırmalarla saptanabilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İtil Bulgarları
• konargöçer
• İtil-Çulman
• Ortaçağ yerleşimi

ABOUT THE ORIGIN OF THE VOLGA BULGARIAN CITIES

Öz

The Volga-Kama Region, which is located within the territory of Tatarstan today, has hosted different cultures since ancient times and has been the scene of various settlement types. Because the region, which has large water reserves and vegetation, has formed one of the migration routes preferred by different human communities, and constituted one of the most important areas where cultural contacts between the west and the east are experienced. Volga Bulgars, who took an active role in the middle times of the Volga-Kama and managed to allocate a strong state between the 10th and 13th centuries, also benefited from this versatile structure of the region. Bulgarian settlements, which started to take place in the written sources of the period, especially after the 10th century, had a multicultural origin rather than a single tradition. The traces of this diversity can be detected by archaeological research in Bulgarian settlements shaped on the old Volga-Kama, nomadic and Khazar (Saltovo-Mayaki) settlement styles.

Anahtar Kelimeler

• Volga Bulagrs
• Volga-Kama
• medievalsettlement

Kaynakça

1. Arheologiçeskie pamyatniki: basseyna r. Çeremşan (1990). (Otv. Red: A. H. Halikov), AN SSSR İYaLİ im. G. İbragimova, Kazan.