DUYGUSAL ZEKÂ VE LİDERLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ (TÜRKİYE ÖRNEĞİ) META ANALİZ ÇALIŞMASI

Öz

Bu meta-analiz çalışması, duygusal zekâ ve liderlik arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla Türkiye örneği üzerinden yapılan 25 ampirik çalışmanın verilerini değerlendirmiştir. Çalışmalar, 2005-2024 yılları arasında yayımlanan makaleler ve tezlerden oluşmuştur. Elde edilen sonuçlar, duygusal zekâ ile liderlik arasında pozitif yönde orta düzeyde (EB = 0,417) anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir. Çalışmalar arasında önemli bir varyasyon olduğu tespit edilmiş ve bu nedenle rastgele etkiler modeli tercih edilmiştir. Meta-analiz sonucunda kümülatif korelasyonun %42 seviyesinde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, yayın yanlılığına dair yapılan analizler, etkilerin güvenilir olduğunu ve yayın yanlılığının olmadığını ortaya koymuştur. Bu bulgular, duygusal zekânın liderlik becerileriyle önemli bir ilişkiye sahip olduğunu, ancak bu ilişkinin orta düzeyde olduğunu göstermektedir. Çalışmanın Türkiye örneğine odaklanması, bölgesel bir bakış açısı sunmuş ve bulguların güvenilirliğini artırmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Duygusal Zekâ
• Liderlik
• Meta Analiz

THE RELATIONSHIP BETWEEN EMOTIONAL INTELLIGENCE AND LEADERSHIP (THE CASE OF TÜRKİYE) META-ANALYSIS STUDY

Öz

This meta-analysis study evaluated the data of 25 empirical studies conducted on the case of Türkiye in order to examine the relationship between emotional intelligence and leadership. The studies consisted of articles and theses published between 2005-2024. The results show that there is a moderately significant positive relationship between emotional intelligence and leadership (EB = 0.417). It has been determined that there is a significant variation between the studies, and therefore the random effects model is preferred. As a result of the meta-analysis, it was determined that the cumulative correlation was at the level of 42%. In addition, analyses of publication bias revealed that the effects were reliable and that there was no publication bias. These findings suggest that emotional intelligence has a significant relationship with leadership skills, but this relationship is moderate. The study's focus on the case of Türkiye provided a regional perspective and increased the reliability of the findings.

Anahtar Kelimeler

• Emotional İntelligence
• Leadership
• Meta-Analysis

Kaynakça

1. Abuamer, F. (2016). Hemşirelerde Duygusal Zekâ ve Liderlik Davranışları Algısı: Bir Kamu Hastanesinde Uygulama (Master’s thesis, Ankara Üniversitesi, Turkey).
2. Acar, F. (2002). ‘’Duygusal Zekâ ve Liderlik’’, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(12), 53-68. Akbaba, A., & Erenler, E. (2008). ‘’Otel İşletmelerinde Yöneticilerin Liderlik Yönelimleri ve İşletme Performansı İlişkisi’’, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 19(1), 21-36.
3. Akgöz, S., Ercan, İ., & Kan, İ. (2004). ‘’Meta-analizi’’, Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 30(2), 107-112.
4. Akıncı, H. (2016). İlköğretim Kurumlarında Çalışan Kadın Yöneticilerin Duygusal Zekâ Düzeyleri ile Otantik Liderlik Özellikleri Arasındaki İlişki (Master’s thesis, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Turkey).
5. Aksu, M. (2010). Servis Sorumlu Hemşirelerinin Transformasyonel Liderlik Davranışları ve Duygusal Zekalarının İncelenmesi (Master’s thesis, Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Turkey).
6. Alper, R., Yalçın, Ö., & Pepe, H. (2023). ‘’Review Of The Emotional İntelligence And Self-Leadership Levels Of Students At The Faculty Of Sports Sciences’’, Turkish Journal of Sport and Exercise, 25(1), 83-91. https://doi.org/10.15314/tsed.1245326
7. Atinc, G., Darrat, M., Fuller, B., & Parker, B. W. (2010). ‘’Perceptions Of Organizational Politics: A Meta-Analysis Of Theoretical Antecedents’’, Journal of Managerial Issues, 22(4), 494-513.
8. Awla, A. A. (2023). Üniversite Yöneticilerinin Duygusal Zekâ ve Dönüşümcü Liderlik Özelliklerinin İncelenmesi (Doctoral thesis, Selçuk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Turkey).

9. Ayasbeyoğlu, G. (2011). Yöneticilerin Duygusal Zekâları ile Dönüşümcü Liderlik Özellikleri Arasındaki İlişki (Master’s thesis, Maltepe Üniversitesi, Turkey). https://hdl.handle.net/20.500.12415/10599
10. Aydıntan, B., Künye, N., & Ghafourzay, H. (2019). ‘’Duygusal Zekânın Etkili Liderlik Üzerine Etkisi: Türkiye ve Afganistan Üzerine Karşılaştırmalı Bir Çalışma’’, İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(2), 976-989. https://doi.org/10.20491/isarder.2019.649
11. Aysin, N. (2018). Turist Rehberlerinin Duygusal Zekâ ile Rehberlik Stilleri İlişkisi (Master’s thesis,, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turkey).
12. Behera, K. A. (2016). ‘’Understanding Emotional İntelligence İn Educational Context’’, International Journal of Humanities and Social Science Invention, 5(2), 17-28. chrome extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.ijhssi.org/papers/v5(2)/version-2/B05202017028.pdf
13. Ceren, B, E. (2023). Exploring The Emotional Intelligence And Transformational Leadership Relation İn Organizations Through A Meta-Analysis Study İn The Context Of Turkey. OPUS– Journal of Society Research, 20(Special IssueHuman Behavior and Social Institutions), 783-794. Doi: 10.26466//opusjsr.1345222
14. Çakar, U., & Arbak, Y. (2016). ‘’Dönüşümcü Liderlik Duygusal Zekâ Gerektirir Mi? Yöneticiler Üzerinde Örnek Bir Çalışma’’, Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(2), 83-98.
15. Danacı, E. (2015). Spor Yöneticilerinin Liderlik ve Duygusal Zekâ Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi: İstanbul İli Örneği (Master’s thesis, İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turkey). https://hdl.handle.net/11363/120
16. Delice, M., & Günbeyi, M. (2013). ‘’Duygusal Zekâ ve Liderlik İlişkisinin İncelenmesi: Polis Teşkilatı Örneği’’, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(1), 209-239.
17. Demirbilek, T. (2003). ‘’Liderlik Tipleri Açısından İşçi Sendikası Yöneticileri Üzerine Bir Araştırma’’, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(1), 22-37. http://hdl.handle.net/20.500.12397/5458
18. Deniz, M. (2012). ‘’Duygusal Zekâ Boyutları ile Liderlik Uygulamaları Arasındaki İlişki: Sağlık Sektörü Yöneticileri Üzerine Bir Araştırma’’, Social Sciences, 7(2), 45-66. https://doi.org/10.12739/10.12739
19. Doğan, D. S., & Şahin, F. (2007). ‘’Duygusal Zekâ: Tarihsel Gelişimi ve Örgütler İçin Önemine Kavramsal Bir Bakış’’, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(1), 231-252.
20. Doğan, D. S., & Şahin, F. (2009). ‘’Ruhsallık, Duygusal Zekâ ve Dönüştürücü Liderlik Davranışları Üzerine Bir Araştırma’’, ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, 11(4), 67-88. https://doi.org/10.4026/1303-2860.2009.0119.x
21. Dulewicz, V., & Higgs, M. J. (2000). ‘’Emotional İntelligence: A Review and Evaluation Study’’, Journal of Managerial Psychology, 15(4), 341-372. https://doi.org/10.1108/02683940010330993
22. Durmuş, A. (2014). Güncel Liderlik Yaklaşımları, Duygusal Zekâ, Yöneticilerin Liderlik Tarzları Ve Duygusal Zekâ İlişkisinin Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma (Master’s thesis, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turkey).
23. Edizler, G. (2013). ‘’Karizmatik Liderlikte Duygusal Zekâ Boyutuyla Cinsiyet Faktörüne İlişkin Literatürsel Bir Çalışma’’, Selçuk İletişim, 6(2), 137-150. Https://Doi.Org/10.18094/Si.58307
24. Erdoğan, İ. (2002). Okul Yönetimi Öğretim Liderliği. İstanbul: Sistem Yayıcılık.
25. Eren, E. (2008). Örgütsel Davranış ve Yönetim Psikolojisi (11. basım). İstanbul: Beta Basım Yayım.
26. Erer, B. (2023). ‘’Yönetim Alanında Duygusal Zekâ: Bibliyometrik Analiz’’, Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 6(3), 727-740. https://doi.org/10.33712/mana.1309409
27. Ertaş, H., & Kıraç, R. (2019). ‘’Sağlık Yönetimi Öğrencilerinin Liderlik ve Duygusal Zekâ Düzeylerinin İncelenmesi’’, EKEV Akademi Dergisi, 80, 247-262.
28. Geçikli, F. (2012). ‘’Liderlik ve Duygusal Zekâ: Mustafa Kemal Atatürk Örneği’’, Atatürk İletişim Dergisi, 3, 19-38.
29. Goleman, D. (2004). Duygusal Zekâ Neden IQ’dan Daha Önemlidir? (26. basım, B. Seçkin Yüksel, Çev.). İstanbul: Varlık Yayınları.
30. Güllüce, A. Ç., & İşcan, Ö. F. (2010). ‘’Mesleki Tükenmişlik ve Duygusal Zekâ Arasındaki İlişki’ ’Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 5(2), 7-29.
31. Hongjiang L.V., Han C. & Wang D. (2018). The relationship between emotional intelligence and leadership effectiveness: A meta-analysis. Advances in Psychological Science, 26(2), 204.
32. Horner, M. (2003). ‘’Leadership Theory Reviewed’’ In N. Bennett, M. Crawford, & M. Cartwright (Eds.), Effective Educational Leadership (pp. 27-43). Paul Chapman Publishing.
33. Izaguirre, R. (2008). The Relationship among Emotional Intelligence Academic Achievement and Demographic Characteristics in First-Year Community College Students (Yayınlanmamış Doktora Tezi), University of the Incarnate Word, Teksas.
34. İşliel, K. (2013). Duygusal Zekâ ve Liderlik (Master’s thesis, Dokuz Eylül Üniversitesi, Turkey).
35. Kandaz, U. (2018). Eğitim Kurumlarında Görev Yapan Yöneticilerin Liderlik Özellikleri ile Duygusal Zekâ Arasındaki İlişkinin İncelenmesi (Master’s thesis, Avrasya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Trabzon, Turkey).
36. Koca, M., Coşkun, Z. Y., Coşkun, Ö., & Budakoğlu, İ. (2024). ‘’Hekimlerde Duygusal Zekâ ve Liderlik İlişkisinin Araştırılması’’, Forbes Journal of Medicine, 5(1). DOI: 10.4274/forbes.galenos.2024.07088
37. Konrad, S., & Hendl, C. (2003). Duygularla Güçlenmek (M. Taştan, Çev.). İstanbul: Hayat.
38. Kouzes, J. M., & Posner, B. Z. (2006). The leadership challenge (Vol. 3). John Wiley & Sons. Laçinel, A. (2019). Yöneticilerde Duygusal Zekâ ile Otantik Liderlik Arasındaki İlişki (Master’s thesis, Biruni Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Turkey).
39. Mayer, J. D., Dipaolo & P. Salovey (1990), “Perceiving Affective Content in Ambiguous Visual Stimuli: A Component of Emotional Intelligence”, Journal Of Personality Assessment, 54: 772-781.
40. Mert, E. (2015). Duygusal Zekâ ve Çatışma Yönetimi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi ve Bir Araştırma (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Pamukkale Üniversitesi
41. Miao, C., Humphrey, R.H. & Ojan, S. (2018). Emotional İntelligence And Authentic Leadership: A Meta-Analysis, Leadership & Organization Development Journel, 39(5), 679-690. https://doi.org/10.1108/LODJ-02-2018-0066
42. Mills, B. L. (2009), A Meta-Analysis of the Relationship Between Emotional Intelligence and Effective Leadership, Journal of Curriculum and Instruction,3(2), 22-28. DOI:10.3776/joci.2009.v3n2p22-38
43. Monus, Y. (2022). Duygusal Zekâ ile Dönüşümsel ve Etkileşimsel Liderliğin İş Tatminine Etkisi Üzerine Bir Araştırma (Master’s thesis, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Turkey).
44. Özdemir, E. (2003). ‘’Liderlik ve Etik’’, Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(2), 151-168. http://hdl.handle.net/11452/17849
45. Özkan, M. (2016). ‘’Liderlik Hangi Sıfatları, Nasıl Alıyor? Liderlik Konulu Makalelerin İncelenmesi’’, Gaziantep University Journal of Social Sciences, 15(2), 615-639. http://jss.gantep.edu.tr
46. Özüren, E. (2023). Liderlik Yönelimleri ve Markalaşma İlgi Düzeyi İlişkisinde Duygusal Zekânın Aracılık Rolü: Hazır Giyim Sektöründe Bir Araştırma. (Doctoral thesis, İstanbul Gelişim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Turkey). https://hdl.handle.net/11363/6645
47. Palmer, B. R., Manocha, R., Gignac, G. and Stough, C. (2003). Examining the Factor Structure of the Bar-On Emotional Quotient Inventory with an Australian General Population Sample, Personality and Individual Differences, 35, 1191-1210.
48. Petrides, K. V. (2011). Ability And Trait Emotional İntelligence. In T. Chamorro-Premuzic, S. von Stumm, & A. Furnham (Eds.), The Wiley-Blackwell Handbook of Individual Differences (pp. 656-678). Wiley-Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781444343120.ch25
49. Polatcı, S., & Özyer, K. (2015). ‘’Duygusal Emek Stratejilerinin Duygusal Zekânın Tükenmişliğe Etkisindeki Aracılık Rolü’’, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(3), 131-156.
50. Reisoğlu, S. (2014). Üniversite Öğrencilerinin Öznel İyi Oluşlarını Yordamada Beş Faktör Kişilik Özellikleri, Mizah Tarzları ve Duygusal Zekânın Rolü. Karadeniz Teknik Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
51. Salovey, P., & Mayer, J. D. (1990).’’ Emotional Intelligence’’,Baywood Publishing, 9, 185-211. https://doi.org/10.2190/DUGG-P24E-52WK-6CD
52. Somuncuoğlu, D. (2005). ‘’Duygusal Zekâ Yeterliliklerinin Kuramsal Çerçevesi ve Eğitimdeki Rolü’’, Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 11, 269-293.
53. Taşkıran, E., & Köse, A. (2017). ‘’Duygusal Zekânın Liderlik Tarzları Üzerindeki Etkisi: Bankacılık Sektöründe Bir Araştırma’’, Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(14), 711-725.
54. Tıkır, N. (2005). İlköğretim Okulu Müdürlerinin Öğretimsel Liderlik Davranışlarıyla Duygusal Zekâları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi (Gaziantep İli Örneği) (Master’s thesis, Gaziantep Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turkey).
55. Türkmen, M. T. (2016). Turist Rehberlerinin Duygusal Zekâ Yetenekleri ile Liderlik Davranışları Arasındaki İlişkinin Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma (Master’s thesis, Balıkesir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turkey).
56. Ulker, Y., Uluköy, M., Kılıç, R., Yumuşak, S., et al. (2016). ‘’Duygusal Zekânın Girişimcilik Üzerine Etkisi: Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler Üzerine Bir Analiz’’, MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(5), 119-136.
57. Uysal, F. (1997). Amir-Yönetici – Lider Üçgeni. 21. Yüzyıl Liderlik Sempozyumu, Deniz Harp Okulu-Tuzla. Yeşilyaprak, B. (2001). ‘’Duygusal Zekâ ve Eğitim Açısından Doğurguları’’, Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 25(25), 139-146.
58. Yıldız, N. Ç. (2002). Verilerin Değerlendirilmesinde Meta Analizi (Master›s thesis, Marmara Universitesi (Turkey)).
59. Yılmaz Kuşaklı, B., & Bahçecik, N. (2012). ‘’Yönetici Hemşirelerin Duygusal Zekâ Yetenekleri ve Liderlik Davranışları’’, Florence Nightingale Journal of Nursing, 20(2), 112-119.
60. Zerengök, Ş. B. (2005). Transformasyonel (Dönüşümcü) Liderlikte Duygusal Zekâ Etkileri ve Bir Uygulama (Master’s thesis, Bursa Uludağ Üniversitesi, Turkey).
61. Zhou, J., & George, J. M. (2003). Awakening Employee Creativity: The Role Of Leader Emotional İntelligence. The Leadership Quarterly, 14(4-5), 545–568. https://doi.org/10.1016/S1048-9843(03)00051-1