BİST GIDA ENDEKSİ İŞLETMELERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK FAALİYETLERİNİN ANALİZİ

Öz

İnsan sağlığını ve çevreyi doğrudan etkileyen sektörlerin başında gelen gıda sektörü toplumsal hayatın sürdürülebilirliği açısından kritik öneme sahiptir. Sektörde faaliyet gösteren işletmelerin çevresel ve sosyal etkileri, toplum için en az ekonomik başarıları kadar değerlidir. İşletmelerin sürdürülebilirlik uygulamalarının uluslararası standartlara uygun olarak gerçekleştirilmesi ve şeffaf bir şekilde raporlanması gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı, BİST Gıda Endeksinde yer alan ve sürdürülebilirlik raporları hazırlayan işletmelerin raporlarını, Küresel Raporlama Girişimi (GRI) ilkeleri çerçevesinde analiz etmektir. Çalışmada nitel veri analizi yöntemlerinden içerik analizi kullanılmıştır. Genel olarak işletmelerin sürdürülebilirlik bilincine sahip oldukları ve GRI ilkelerine uygun raporlama yaptıkları tespit edilmiştir. Ekonomik, çevresel ve sosyal sürdürülebilirlik unsurlarının incelendiği çalışmada, Anadolu Efes’in %87 gerçekleştirme oranıyla en yüksek uyumu sağladığı, Tat Gıda’nın ise %70 ile en düşük uyum oranına sahip olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada ayrıca işletme raporlarında eksik görülen temel unsurlar ayrıntısıyla ortaya konulmuştur. Sektör genelinde sürdürülebilirlik raporlaması yapan işletme sayısının artması ve raporlama altyapısının geliştirilerek eksik unsurların giderilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilirlik
• Gıda Güvenliği
• Küresel Raporlama Girişimi
• BIST Sürdürülebilirlik Endeksi

AN ANALYSIS OF SUSTAINABILITY ACTIVITIES OF BIST FOOD INDEX COMPANIES

Öz

The food sector, which is one of the sectors that directly affect human health and the environment, is critical for the sustainability of social life. The environmental and social impacts of businesses operating in the sector are as valuable to society as their economic success. Sustainability practices of businesses need to be realized in accordance with international standards and reported transparently. The aim of this study is to analyze the reports of enterprises that are included in the BIST Food Index and prepare sustainability reports within the framework of the Global Reporting Initiative (GRI) principles. Content analysis, one of the qualitative data analysis methods, was used in the study. In general, it was determined that the enterprises have sustainability awareness and report in accordance with GRI principles. In the study, which examined economic, environmental, and social sustainability elements, it was determined that Anadolu Efes achieved the highest compliance rate with an 87% realization rate, while Tat Gıda had the lowest compliance rate with 70%. The study also detailed the main elements that were found to be missing in the business reports. It is thought that the number of enterprises reporting on sustainability across the sector should increase and the missing elements should be eliminated by improving the reporting infrastructure.

Anahtar Kelimeler

• Sustainability
• Food Safety
• Global Reporting Initiative
• BIST Sustainability Index

Kaynakça

1. Birleşmiş Milletler. (2015). Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri. (8.11.2024) https://www.un.org/ sustainabledevelopment/.
2. Carlowitz, H. C. (1713). Sylvicultura Oeconomica, Braun, Leipzig. Elde edilme tarihi: 17.11.2024 https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/85039/9.
3. Del Mar Alonso‐Almeida, M., Llach, J. ve Marimon, F. (2014). “A Closer Look At The ‘Global Reporting Initiative’sustainability Reporting As A Tool To Implement Environmental And Social Policies: A Worldwide Sector Analysis”, Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 21/6, 318-335.
4. Demirci, E. ve Korkmaz, A. (2023). “Sürdürülebilirlik Raporlamaları Çerçevesinde Perakende Ticaret ve Gıda İmalatı Yapan Şirketlerin Çevresel Performansları Üzerine Bir Uygulama”, Pressacademia Procedia, 17/1, 113-123.
5. D. B. (2018). Sürdürülebilirlik Kavramının Önemi, Karşılaşılan Sorunlar ve Şirketlerin Sürdürülebilirlik Raporlarının İncelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi.
6. Elkington, J. (1997). Cannibals With Forks: The Triple Bottom Line Of Twenty-First Century Business, Oxford, England: Capstone.
7. Gerbens-Leenes, P. W., Moll, H. C. Ve Uiterkamp, A. S. (2003). “Design And Development Of A Measuring Method For Environmental Sustainability in Food Production Systems”, Ecological Economics, 46/2, 231-248.
8. GRI G4 Sürdürülebilirlik Raporlama Kılavuzu. (2017). (5.10.2024) https://www.globalreporting.org/standards/ download-the-standards/.

9. Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK). (2023). Soru ve Cevaplarla Sürdürülebilirlik Raporlaması. (10.11.2024) https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/Sustainability/Soru_ve_ Cevaplarla_Surdurulebilirlik_Raporlamasi_30_05_2023-.pdf.
10. Kayışoğlu, Ç. ve Türksoy, S. (2023). “Tarımda Sürdürülebilirlik ve Gıda Güvenliği”, Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 37/1, 289-303.
11. KPMG. (2024). Sürdürülebilirlik Raporlaması Anketi. (9.11.2024) https://kpmg.com/xx/en/our-insights/esg/the-move-to-mandatory-reporting.html.
12. Leong, W. H., Teh, S. Y., Hossain, M. M., Nadarajaw, T., Zabidi-Hussin, Z., Chin, S. Y., ve Lim, S. H. E. (2020). “Application, Monitoring and Adverse Effects in Pesticide Use: The Importance of Reinforcement of Good Agricultural Practices (Gaps)”, Journal of Environmental Management, 260, 109987.
13. Meuer, J., Koelbel, J., ve Hoffmann, V. H. (2020). “On The Nature of Corporate Sustainability”, Organization & Environment, 33/3, 319–341.
14. Mishra, B., Gyawali, B. R., Paudel, K. P., Poudyal, N. C., Simon, M. F., Dasgupta, S., ve Antonious, G. (2018). “Adoption of Sustainable Agriculture Practices Among Farmers in Kentucky, USA”, Environmental Management, 62, 1060-1072.
15. Önce, S., Onay, A., ve Yeşilçelebi, G. (2015). “Corporate Sustainability Reporting and Situation in Turkey”, Journal of Economics Finance and Accounting, 2/2.
16. Pricewaterhousecooper. (2011). Sustainability Report. (21.11.2024) https://www.pwc.co.uk/assets/pdf/pwc-uk-2011-annual-report.pdf.
17. Székely, F. ve Knirsch, M. (2005). “Responsible Leadership and Corporate Social Responsibility: Metrics for Sustainable Performance”, European Management Journal, 23, 628-647.
18. Tanç, A. ve Gümrah, A. (2015). “Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Çevresel Performans: Borsa İstanbul’da Bir Uygulama”, İşletme Araştırmaları Dergisi, 7/2, 258-273.
19. The World Commission on Environment and Development (WCED). (1987). Our Common Future. (27.11.2024) https://archive.org/details/ourcommonfuture00worl/mode/2up.
20. Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN). (1980). Dünya Koruma Stratejisi. (9.11.2024) https://portals.iucn.org/library/efiles/documents/wcs-004.pdf.
21. Yükçü, S. ve Kaplanoğlu, E. (2016). “Sürdürülebilir Kalkınmada Finansal Olmayan Raporlamanın Önemi”, World of Accounting Science, 18, 63-101.