BİLGİ İFŞASI SÜRECİNDE SOSYAL MEDYA KULLANIMININ ROLÜ

Öz

Bu araştırmanın temel amacı sağlık sektöründe çalışanların sosyal medya kullanımlarının bilgi ifşası niyetleri üzerindeki etkisini belirlemektir. Bu kapsamda yerli ve yabancı literatür incelenerek araştırmanın modeli oluşturulmuştur. Araştırmanın evrenini Bingöl ilinde faaliyet gösteren bir sağlık kurumundaki çalışanlar oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama tekniği olarak anket kullanılmıştır. Anket uygulaması katılımcılarla yüz yüze, bulundukları iş sahası içinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi 202 sağlık sektörü çalışanından oluşmaktadır. Araştırma modelinin analiz edilmesinde kısmi en küçük kareler yol analizi (PLS-SEM) kullanılmıştır. Veriler SmartPLS 4 istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan analizlerden elde edilen sonuçlara göre sosyal medya kullanımının yetkinlik boyutunun formal bilgi ifşası üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bu sonuca göre sosyal medya ne kadar etkin bir şekilde kullanılıyorsa, bireyin formal bilgi ifşasında bulunma eğilimi de artış göstermektedir. Sosyal medya kullanımındaki yetkinlik, kişilerin sosyal medya araçlarını nasıl kullanacaklarına dair becerilerini ve bilgilerini kapsar. Eğer bir kişi, sosyal medyada aktif ve etkili bir şekilde fikirlerini paylaşabiliyorsa, bu kişi aynı zamanda çalıştığı iş yerindeki yanlışlıkları ifşa etmek için de dijital platformları kullanma konusunda daha istekli olabilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Bilgi İfşası
• Sosyal Medya
• Sosyal Medya Kullanımı

THE ROLE OF SOCIAL MEDIA USE IN THE WHISTLEBLOWING PROCESS

Öz

The main purpose of this research is to determine the effect of social media usage of employees in the health sector on their intention to whistleblowing. In this context, the research model was created by examining domestic and foreign literature. The universe of the study consists of employees working in a health institution operating in Bingöl province. A survey was used as a data collection technique in the study and was conducted face to face with the participants in their workplace. The sample of the study consists of 202 health sector employees. Partial least squares path analysis (PLS-SEM) was used to analyze the research model. Data were analyzed using the SmartPLS 4 statistical program. According to the results obtained from the analyses, it was determined that the competence dimension of social media use had a significant effect on formal whistleblowing. According to this result, the more effectively social media is used, the more the individual's tendency to formal whistleblowing increases. Social media competence encompasses a person's skills and knowledge of how to use social media tools. If a person can actively and effectively share their opinions on social media, they may also be more willing to use digital platforms to expose workplace wrongdoing.

Anahtar Kelimeler

• Whistleblowing
• Social Media
• Social Media Usage

Kaynakça

1. Alford, C. F. (2001). Whistleblowers and the narrative of ethics. Journal of Social Philosophy, 32(3), s. 402–418. https://doi.org/10.1111/0047-2786.00103
2. Alper, M., & Erdem, İ. (2021). Whistleblowing ile Örgütsel Sessizlik Arasındaki İlişkiye Örgüt Kültürünün Etkisi: Öğretmenler Üzerine Bir Araştırma. Trakya Eğitim Dergisi, 11(2), s. 550-567. https://doi.org/10.24315/tred.602518
3. Andrade, J. A. (2015). Reconceptualising whistleblowing in a complex World. Journal of Business Ethics, 128, s. 321–335. https://doi.org/10.1007/s10551-014-2105-z.
4. Anugerah, R., Abdillah, M.R., & Anita, R. (2019). Authentic leadership and internal whistleblowing intention: The mediating role of psychological safety. Journal of Financial Crime, 26(2), s. 556-567. https://doi.org/10.1108/JFC-04-2018-0045
5. Arribas-Bel, D., Kourtit, K., Nijkamp, P., & Steenbruggen, J. (2015). Cyber Cities: Social Media as a Tool for Understanding Cities. Applied Spatial Analysis and Policy, 8, s. 231–247. https://doi.org/10.1007/s12061-015-9154-2
6. Aydan, S., & Kaya, S. (2018). Ethical climate as a moderator between organizational trust and whistle-blowing among nurses and secretaries. Pak J Med Sci, 34(2), s. 429-434. https://doi.org/10.12669/pjms.342.14669
7. Bay, M., & Yeniavcı, P. (2020). Otantik Liderliğin Bilgi İfşası (Whistleblowing) Üzerine Etkisi: Aydın İlinde Bir Araştırma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(75), s. 718-734. https://doi.org/10.17719/JISR.11167
8. Batga, B., & Özdemir, L. (2022a). Politik Davranış, Bilgi İfşası ve Etik İş İklimi Algısı Üzerine Sağlık Sektöründe Karşılaştırmalı Bir Araştırma. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24, s. 220-235. https://doi.org/10.29029/busbed.1123984

9. Batga, B., & Özdemir, L. (2022b). The Role Of Ethical Work Clımate Perceptıon In The Effect Of Sociotropıcautonomous Personality Characteristics On Whistleblowing. Kafkas University Economics and Administrative Sciences Faculty (KAUJEASF), 13: Congress Special Issue, s. 48-73. https://doi.org/10.36543/kauiibfd.2022.ozelsayi3
10. Bjørkelo, B. (2013). Workplace bullying after whistleblowing: future research and implications. Journal of Managerial Psychology, 28(3), s.306-323. https://doi.org/10.1108/02683941311321178
11. Brown, A.J., Lewis, D., Moberly, R., & Vandekerckhove, W. (2014). International Handbook on Whistleblowing Research, Edward Elgar Publishing, Cheltenham, UK.
12. Bosua, R., Milton, S., Dreyfus, S., & Lederman, R. (2014). Going public: Researching external whistleblowing in a new media age, International handbook on whistleblowing research (Ed: A.J. Brown) Edward Elgar Publishing, Cheltenham, UK.
13. Callahan, E. S., & Dworkin, T. M. (2000). The state of state whistleblower protection. American Business Law Journal, 38(1), s. 99–175. https://doi.org/10.1111/j.1744-1714.2000.tb00286.x
14. Ceva, E., & Bocchiola, M. (2018). Is whistleblowing a duty?. Polity Press, Cambridge.
15. Cherry, M. A. (2012). Virtual whistleblowing. South. Texas Law Review, 54(1), s. 9–35.
16. Cohen, J. (1988). Statistical Power Analysis For The Behavioral Sciences, Lawrence Erlbaum, Mahwah, NJ.
17. Çoban, R., & Bükeç, C. M. (2021). Proaktif Kişilik Özelliğinin Bilgi İfşasına Etkisi: Hava Trafik Kontrolörleri Üzerine Bir Araştırma. Journal of Aviation, 5(2), s. 150-169. https://doi.org/10.30518/jav.987666
18. Deniz, L., & Ünal, A.T. (2019). Sosyal medya çağında kuşakların sosyal medya kullanımı ve değerlerine yönelik bir dizi ölçek geliştirme çalışması. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 11(18), s. 1025-1057. https://doi.org/10.26466/opus.557240
19. Di Gangi, P. M., & Wasko, M. M. (2016). Social Media Engagement Theory: Exploring the Influence of User Engagement on Social Media Usage. Journal of Organizational and End User Computing (JOEUC), 28(2), s. 53-73. 10.4018/JOEUC.2016040104
20. Fornell, C., & Larcker, D.F. (1981). Evaluating Structural Equation Models With Unobservable Variables And Measurement Error. Journal of Marketing Research, 18(1), s. 39-50. https://doi.org/10.2307/3151312
21. Gündüz, Y., & Gün, G. (2024). Örgütsel Sessizlik Davranışları ile Bilgi İfşası (Whistleblowing) Davranışı Arasındaki İlişki: Bir Kamu Üniversitesi Örneği. International European Journal of Managerial Research Dergisi, 8(14), s. 16-34. https://doi.org/10.62666/eujmr.1463310
22. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Tatham R. L. (2010). Multivariate Data Analysis, 7. Baskı, NJ: Pearson Prentice Hall.
23. Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2022). A Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM), 3. Baskı, CA: Sage, Thousand Oaks.
24. Henseler, J., Ringle, C.M., & Sarstedt, M. (2015). A New Criterion For Assessing Discriminant Validity in Varience-Based Structural Equation Modelling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43, s. 115-135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8
25. Homann, M. (2024). What is Whistleblowing in the Workplace? FAQ for Companies. (28.10.2024) https://www.integrityline.com/.
26. Istiqomah, A. D., & Anugrahani, I. S. (2024). The impact of organizational commitment, incentive, and risk reporting through social media on whistleblowing intention. Jurnal Dinamika Akuntansi, 16(2), s. 202-214. https://doi.org/10.15294/jda.v16i2.3484
27. Kartal, Y., & Sipahi, H. (2018). Whistleblowing ile Mobbing İlişkisi: Kavramsal Bir Bakış ve Çözüm Önerileri. International Journal of Management and Administration, 2(4), s. 119-134. https://doi.org/10.29064/ijma.463853
28. Kaygısız, E. G., Çelik, A., & Kaplan, M. (2018). Aile İşletmelerinde Kayırmacılığın Bilgi İfşa Üzerine Etkisi: Konya İlinde Bir Araştırma. Journal of Social And Humanities Sciences Research (JSHSR), 5(27), s. 2997-3005. https://doi.org/10.26450/jshsr.701
29. Latan, H., Jabbour, C. J. C., & Jabbour, A. B. L. S. (2020). Social Media as a Form of Virtual Whistleblowing: Empirical Evidence for Elements of the Diamond Model. Journal of Business Ethics, 174, s. 529–548. https://doi.org/10.1007/s10551-020-04598-y
30. Lee, L. F., Hutton, A. P., & Shu, S. (2015). The role of social media in the capital market: Evidence from consumer product recalls. Journal of Accounting Research, 53(2), s. 367–404. https://doi.org/10.1111/1475-679X.12074
31. Lenk, M. M., Krahel, J. P., Janvrin, D. J., & Considine, B. (2019). Social technology: An integrated strategy and risk management framework. Journal of Information Systems, 33(2), s. 129–153. https://doi.org/10.2308/ISYS-52065
32. Liu, S., Liao, J., & Wei, H. (2015). Authentic Leadership and Whistleblowing: Mediating Roles of Psychological Safety and Personal Identification. Journal of Business Ethics 131, s. 107–119. https://doi.org/10.1007/s10551-014-2271-z
33. Loyens, K., & Maesschalck, J. (2014). Whistleblowing and power, International handbook on whistleblowing research Cheltenham, (Ed: A. J. Brown, D. Lewis, R. Moberly ve W. Vandekerckhove), Edward Elgar.
34. Miceli, M. P., Near, J. P., & Dworkin, T. M. (2008). Whistle-blowing in organizations. Taylor & Francis, New York.
35. Munro, I. (2017). Whistle-blowing and the politics of truth: Mobilizing ‘truth games’ in the WikiLeaks case. Human Relations, 70(5), s. 519–543. https://doi.org/10.1177/0018726716672721
36. Near, J. P., & Miceli, M. P. (1985). Organizational dissidence: The case of whistle-blowing. Journal of Business Ethics, 4(1), s. 1–16. https://doi.org/10.1007/BF00382668
37. Near, J. P., & Miceli, M. P. (2011). Integrating models of whistle- blowing and wrongdoing: a proposal for a new research agenda, Rebels in groups: Dissent, deviance, difference and defiance, (Ed: J. Jetten ve M. J. Hornsey), Wiley-Blackwell, Hoboken.
38. Oran, F. Ç. (2018). Liderlik Tarzlarının Örgütsel Güven ve Etik Dışı Davranışların İfşasına (Whistleblowing) Etkisi: Uygulamalı Bir Çalışma. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Trakya Üniversitesi.
39. Özbek, A. G., & Şengül, C. (2020). Örgütlerde Mobbing, Whistleblowing ve Örgütsel Özdeşleşme Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma: Stajyer Avukatlar Örneği. International Journal of Social, Political and Economic Research 7(3), s. 556-574. https://doi.org/10.46291/IJOSPERvol7iss3pp556-574
40. Park, H., Blenkinsopp, J., Oktem, M. K., & Omurgonulsen, U. (2008). Cultural orientation and attitudes toward different forms of whistleblowing: A comparison of South Korea, Turkey, and the UK. Journal of Business Ethics, 82(4), s. 929–939. https://doi.org/10.1007/s10551-007-9603-1
41. Park, C. W., & Keil, M. (2009). Organizational Silence and WhistleBlowing on IT Projects: An Integrated Model. Decision Sciences, 40(4), s. 901-918. https://doi.org/10.1111/j.1540-5915.2009.00255.x
42. Ringle, C. M., Wende, S., & Becker, J. M. (2022). SmartPLS 4. Boenningstedt: SmartPLS. Retrieved from https://www.smartpls.com
43. Rothschild, J., & Miethe, T. D. (1999). Whistle-blower disclosures and management retaliation the battle to control information about organization corruption. Work and Occupations, 26(1), s. 107–128. https://doi.org/10.1177/0730888499026001006
44. Sarstedt, M., Ringle, C.M., & Hair, J.F. (2017). Partial Least Squares Structural Equation Modelling, Handbook of Market Research, (Ed: C. Homburg, M.Klarmann, A.Vomberg), Heidelberg, Springer.
45. Saygan, S., & Bedük, A. (2013). Ahlaki Olmayan Davranışların Duyurulması (Whistleblowing) ve Etik İklimi İlişkisi Üzerine Bir Uygulama. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2871, s. 1-23.
46. Severo, M. (2015). Social Media as New Arenas for Intangible Heritage, In Mesquita, Proceedings of the 2nd European Conference on Social Media 2015: ECSM 2015, (Ed: A., Peres, P.), Academic Conferences Limited.
47. Singh, V. (2023). What is whistleblowing?. (28.10.2024.) www.pitchlabs.org
48. Tweedie, B. (2010). Whistle Stop: The Suppression of Whistleblowers in the Canadian Government. Electronic Theses and Dissertations. 7, http://scholar.uwindsor.ca/etd/7
49. Xiao, F., & Wong‐On‐Wing, B. (2022). Employee Sensitivity to the Risk of Whistleblowing via Social Media: The Role of Social Media Strategy and Policy. Journal of Business Ethics, 181, s. 519–542. https://doi.org/10.1007/s10551-021-04914-0
50. Vandekerckhove, W., Brown, A. J., Moberly, R., & Lewis, D. (2014). Strategic issues in whistleblowing research. International handbook of whistleblowing research, (Ed: A. J. Brown, D. Lewis, R. Moberly ve W. Vandekerckhove), Chelten- ham: Edward-Elgar.
51. Yıldız, E. (2024). SmartPLS ile Yapısal Eşitlik Modellemesi Reflektif ve Formatif Yapılar, 3. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
52. Zdanowicz, C., & Grinberg, E. (2017). Passenger Dragged off Overbooked United Flight, CNN (11 Nisan 2017). (06.04.2025) https://www.cnn.com/2017/04/10/travel/passenger-removed-united-flight-trnd/index.html
53. Zhou, L., Liu, Y., Chen, Z. & Zhao, S. (2018). Psychological mechanisms linking ethical climate to employee whistle-blowing intention. Journal of Managerial Psychology, 33(2), s. 196 213. https://doi.org/10.1108/JMP-09-2017-0292