EMPLOYMENT POTENTIAL OF SOLAR ENERGY COOPERATIVES IN THE CONTEXT OF NEOLIBERAL ENERGY POLICIES

Öz

In the 1980s, neoliberalism and privatization movements caused radical changes in every sector. The energy sector is one of the main sectors affected by privatization policies based on neoliberalism and is subject to multidimensional pressures, especially between climate change, economic crisis, and political tensions. Today, as fossil fuels are recognized as limited resources in energy production, interest in alternative energy sources has increased. Renewable energy sources are among these alternatives. While solar energy, one of the renewable energy sources, provides economic and environmental advantages, solar power plants operated through democratic participation within the scope of cooperatives bring important contributions to local development. Solar Energy Cooperatives, which combine these two structures, face various challenges within neoliberal energy policies. This study aims to investigate the effects of solar energy co-operatives on employment in the energy market where neoliberal policies are effective. To this end, the study analyses current literature, reports, and secondary data. The results of the study reveal that solar energy cooperatives have the potential to create employment at the local level, but that this potential is limited within neoliberal market conditions.

Anahtar Kelimeler

• Solar energy cooperatives
• Neoliberal energy policies
• Renewable energy
• Employment

NEOLİBERAL ENERJİ POLİTİKALARI BAĞLAMINDA GÜNEŞ ENERJİSİ KOOPERATİFLERİNİN İSTİHDAM POTANSİYELİ

Öz

1980’li yıllarda neoliberalizm ile özelleştirme hareketleri her sektörde köklü değişimlere neden olmuştur. Enerji sektörü ise neoliberalizme dayanan özelleştirme politikalarından etkilenen başlıca sektörlerden biri olmakla beraber özellikle iklim değişikliği, ekonomik kriz ve siyasi gerilimler arasında çok boyutlu baskılara konu olmaktadır. Günümüzde enerji üretiminde fosil yakıtların kısıtlı kaynaklar olarak anılması sonucunda alternatif enerji kaynaklarına ilgi artmıştır. Bu alternatiflerin başında yenilenebilir enerji kaynakları gelmektedir. Yenilenebilir enerji kaynaklarından güneş enerjisi, ekonomik ve çevresel avantajlar sağlarken; kooperatifler kapsamında demokratik katılım yoluyla işletilen güneş enerji santralleri (GES), yerel kalkınma açısından önemli katkıları beraberinde getirmektedir. Bu iki yapının birleştiği Güneş Enerjisi Kooperatifleri neoliberal enerji politikaları içerisinde çeşitli zorluklarla karşılaşmaktadır. Bu çalışma neoliberal politikaların etkili olduğu enerji piyasasında, güneş enerjisi kooperatiflerinin istihdama etkilerini araştırmayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, güncel literatür, raporlar ve ikincil veriler üzerinden değerlendirmede bulunulmuştur. Çalışma sonuçları güneş enerjisi kooperatiflerinin yerel düzeyde istihdam yaratma potansiyeline sahip olduğunu, ancak bu potansiyelin neoliberal piyasa koşulları içerisinde sınırlı şekilde değerlendirildiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Güneş enerjisi kooperatifleri
• Neoliberal enerji politikaları
• Yenilenebilir enerji
• İstihdam

Etik Beyan

Bu çalışma herhangi bir etik kurul onayı gerektiren anket, görüşme, deney gibi bir uygulama içermemektedir. Çalışmada kullanılan tüm kaynaklar bilimsel etik kurallara uygun biçimde belirtilmiş ve atıfları yapılmıştır. Çalışma, araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun olarak hazırlanmıştır.

Teşekkür

Bu çalışmamın hazırlanması sürecinde değerli bilgi, destek ve yönlendirmeleriyle katkıda bulunan danışman hocalarım Doç. Dr. Çisel Ekiz Gökmen ve Doç. Dr. Bilge Şentürk’e sonsuz teşekkürlerimi sunarım.

Kaynakça

1. Ağıralioğlu, S., & Ağıralioğlu, N. (2020). Türkiye’de enerji ve politikaları. Takvim-i Vekayi, 8(2), 166-198.
2. Ağpak, F., & Özçiçek, Ö. (2018). Bir istihdam politikası aracı olarak yenilenebilir enerji. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(2), 112-128. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.334307
3. Akbaş, M. (2019). Neoliberalizm, küresel enerji sektörü ve seçilmiş ülkeler bazında elektrik sektörü özelleştirmeleri. Social Sciences Research Journal, 8(2), 21-43.
4. Apergis, N. & Salim, R. (2015). Renewable energy consumption and unemployment: Evidence from a sample of 80 countries and nonlinear estimates. Applied Economics, 47(52), 5614-5633.
5. Bauwens, T., & Devine-Wright, P. (2018). Positive energies? An empirical study of community energy participation and attitudes to renewable energy. Energy Policy, 118, 612-625. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2018.03.062
6. Batu Ağırkaya, M. (2022). Türkiye ekonomik büyümesinde yenilenebilir enerji: Mevcut durum, gelecek beklentileri, istihdam ve yatırım Fırsatları. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 12(3), 2327-2350. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1103005
7. Becker, S., & Naumann, M.I. (2017). Energy democracy: Mapping the debate on energy alternatives. Geography Compass, 11.
8. Becker, S., Naumann, M., & Moss, T. (2017). Between coproduction and commons: Understanding initiatives to reclaim urban energy provision in Berlin and Hamburg. Urban Research & Practice, 10(1), 63–85. https://doi.org/10.1080/17535069.2016.1156735

9. Bekmez, S., & Ağpak, F. (2016). Non-Hydro renewable Energy and employment: A bootstrap panel causality analysis for countries with different income levels. Journal of Business and Economic Policy, 3(1), 3245.
10. Borah, P., Micheli, L., & Sarmah, N. (2023). Analysis of soiling loss in photovoltaic modules: A review of the impact of atmospheric parameters, soil properties, and mitigation approaches. Sustainability, 15(24). https://doi.org/10.3390/su152416669
11. BP Energy Outlook (2024). BP energy outlook 2024 edition. https://www.bp.com/api/files/6cqieuqhq4no/master/2fYd97b7pvkNcGjkwEVbp3/83eeae5fc1a15c17bc47af9cb6ac7cb1/bp-energy-outlook-2024.pdf
12. BP Statistical Review of World Energy (2022). https://www.bp.com/api/files/6cqieuqhq4no/master/59dpFnwGdGp6PVBgWUpwvQ/ce81037f0b465c720868b248031e005f/bp-stats-review-2022-full-report.pdf
13. Cosgun, A. E. (2021). Türkiye’de 50MW üstü GES üretimi gerçekleştiren şehirlerimizde agrivoltaic sistem kullanılabilirliğinin incelenmesi. Uluslararası Mühendislik Araştırma ve Geliştirme Dergisi, 13(2), 711-718. https://doi.org/10.29137/umagd.892391
14. EMBER (2022). The sunny side of Asia. https://ember-energy.org/latest-insights/the-sunny-side-of-asia/
15. EMBER (2024a). Solar surge: Meeting two-thirds of the rise in Türkiye’s peak electricity demand in 2024.https://ember-energy.org/latest-insights/solar-surge-meeting-two-thirds-of-the-rise-in-turkiyes-peak-electricity-demand-in-2024/
16. EMBER (2024b). Global Electricity review 2024. https://ember-energy.org/latest-insights/global-electricity-review-2024/
17. Enerji Günlüğü (2014). Güneş elektriğinde 2023 hedefi 5000 MW. https://www.enerjigunlugu.net/gunes-elektriginde-2023-hedefi-5000-mw-10943h.htm
18. Enerji Kooperatifleri Ağı (2025). Kooperatifler. https://enerjikooperatifleri.yenkoop.org/kooperatifler/?lang=tr
19. Erdoğdu, M. M., & Karaca, C. (2016). An industrial policy recommendation for raising solar energy investments in Turkey and its possible employment effect. M. M. Erdoğdu, A. Y. Mermod, & O. B. A. Yıldırım (Ed.), Social and economic perspectives on sustainability içinde (ss. 51–70). IJOPEC Publication.
20. Erkök, B. (2022). Almanya’nın enerji dönüşümü politikaları: Türkiye için bir örnek. Fiscaoeconomia, 6(2), 294-324. https://doi.org/10.25295/fsecon.1056335
21. Fouquet, R. (2014). Long-Run demand for energy services: Income and price elasticities over two hundred years. Review of Environmental Economics and Policy, 8(2), 186- 207. https://doi.org/10.1093/reep/reu002
22. Franquesa, J. (2018). Power Struggles Dignity, Value, and the Renewable Energy Frontier in Spain. Indiana USA: Indiana University Press.
23. Guenther-Lübbers, W., Bergmann, H., & Theuvsen, L. (2016). Potential analysis of the biogas production–as measured by effects of added value and employment. Journal of Cleaner Production, 129, 556-564. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.03.157
24. Günder Merkezi Yeterlilik Merkezi (2024, 12 Haziran). Türkiye’nin güneş rnerjisi istihdamına yön veren kilometre taşları, GÜNDERMYM ile tamamlanıyor! https://www.gundermym.com/2024/06/12/turkiyenin-gunes-enerjisi-istihdamina-yon-veren-kilometre-taslari-gundermym-ile-tamamlaniyor/
25. Harvey, D. (2010). The enigma capital and the crises of capitalism. New York: Oxford University Press.
26. Haydaroğlu, C., & Tatlısu, S. (2016). Turgut Özal dönemi yeni sağ devlet ve ekonomik liberalizm: Devlet ve piyasa ilişkisinin politik ekonomisi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 27–41.
27. International Cooperative Alliance (ICA). (2021, 23 Eylül). Cooperation for the transition to a green economy: A new report highlights how the cooperative is a model of choice to tackle climate change. https://ica.coop/en/newsroom/news/cooperation-transition-green-economy-new-report-highlights-how-cooperative-model
28. International Cooperative Alliance (ICA). (2025, 19 Haziran). 2025 UN international year of cooperatives. https://2025.coop/
29. International Energy Agency (IEA) (2021, 9 Haziran). Financing clean energy transitions in emerging and developing economies. https://www.iea.org/reports/financing-clean-energy-transitions-in-emerging-and-developing-economies
30. International Energy Agency (IEA) (2023). World energy outlook 2023. https://iea.blob.core.windows.net/assets/ed1e4c42-5726-4269-b801-97b3d32e117c/WorldEnergyOutlook2023.pdf
31. International Energy Agency (IEA) (2024). World energy outlook 2024. https://iea.blob.core.windows.net/assets/140a0470-5b90-4922-a0e9-838b3ac6918c/WorldEnergyOutlook2024.pdf
32. International Labor Organization (ILO) (2017). The ILO DW for SDGs notes series- Green jobs. https://www.ilo.org/resource/ilo-dw-sdgs-notes-series-green-jobs-long-version
33. International Renewable Energy Agency (IRENA) (2022). Solar PV: A gender perspective. https://www.irena.org/- /media/Files/IRENA/Agency/Publication/2022/Sep/IRENA_Solar_PV_Gender_perspective_2022.pdf
34. International Renewable Energy Agency (IRENA) (2023). Renewable energy and jobs – Annual review 2023.https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/%40dgreports/%40dcomm/documents/publication/wcms_895772.pdf
35. International Renewable Energy Agency (IRENA) (2024a). Renewable energy statistics 2024. https://www.irena.org/-/media/Files/IRENA/Agency/Publication/2024/Jul/IRENA_Renewable_Energy_Statistics_2024.pdf
36. International Renewable Energy Agency (IRENA) (2024b). Decentralised solar PV: A gender perspective. https://www.irena.org/-/media/Files/IRENA/Agency/Publication/2024/Oct/IRENA_Decentralised_solar_PV_Gender_perspective_2024.pdf
37. International Renewable Energy Agency (IRENA) & International Labor Organization (ILO) (2024). Renewable energy and jobs: Annual review 2024. https://www.irena.org/Publications/2024/Oct/Renewable-energy-and-jobs-Annual-review-2024
38. İzmir Kalkınma Ajansı (2021, 5 Ağustos). Yenilenebilir Enerjinin Yarattığı İstihdam Potansiyeli. https://kalkinmaguncesi.izka.org.tr/index.php/2021/08/05/yenilenebilir-enerjinin-yarattigi-istihdam-potansiyeli/
39. Jaraitea, J., Karimub A., Kazukauskas A. & Kazukauskas P. (2015). Renewable energy policy, economic growth and employment in EU countries: Gain without pain? SSRN Electronic Journal, 7, 1-31. https://doi.org/10.2139/ssrn.2615894
40. Karaca, C. & Eşgünoğlu, M. (2016, Ekim 26–27). Türkiye’nin 2023 yılı yenilenebilir enerji yatırım hedeflerinin işsizliğe etkisi [Tam Metin]. International Congress of Management Economy and Policy (ICOMEP 2016), İstanbul, Proceedings Book, s. 2654–2668.
41. Kavcıoğlu, Ş. (2019). Yenilenebilir enerji ve Türkiye. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 11(21), 209-227. https://doi.org/10.14784/marufacd.623399
42. Kaya, K., Şenel M. C. & Koç E. (2018). Dünyada ve Türkiye’de yenilenebilir enerji kaynaklarının değerlendirilmesi. Technological Applied Sciences, 13(3), 219-234. https://izlik.org/JA78WT85ZE
43. Kaygusuz, K. (2011). Energy services and energy poverty for sustainable rural development. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 15(2), 936-947. https://doi.org/10.1016/j.rser.2010.11.003
44. Kılıç, B. (2022). Değişen dünya düzeninde Türkiye’nin enerji Görünümü. TESAM Strateji Enerji Dosyası. https://tesamstrateji.com/yazi.php?link=degisen-dunya-duzeninde-turkiyenin-enerji-gorunumu
45. Kishore, T. S., Kumar, P. U., & Ippili, V. (2025). Review of global sustainable solar energy policies: Significance and impact. Innovation and Green Development, 4(2), 100224. https://doi.org/10.1016/j.igd.2025.100224
46. Komendantova, N., & Patt, A. (2014). Employment under vertical and horizontal transfer of concentrated Solar power technology to north African countries. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 40, 1192-1201.
47. Lipp, J., Lapierre-Fortin, E. & McMurty, J.J. (2012). Renewable energy coop review scan of models regulatory issues. Preliminary Research Findings. https://ec.msvu.ca/server/api/core/bitstreams/36ff52b7-c362-4ace-bd94-09fb719e084d/content
48. Meyer, I., & Sommer, M. W. (2016). Employment effects of renewable energy deployment: A review. International Journal of Sustainable Development, 19(3), 217- 245. https://doi.org/10.1504/IJSD.2016.078274
49. Oliveira Henriques, C., Cassidy, N., & Coelho, D. 2014, 14–18 Temmuz). Employment effects of electricity generation from renewable energy technologies in the UK [Tam Metin]. 22nd International Input-Output Conference & 4th Edition of the International School of Input-Output Analysis, Lizbon, Portekiz.
50. Omarova, A., Abubakirova, A., Saimagambetova, G., Amaniyazova, G., & Yerkulova, G. (2025). The impact of renewable energy consumption on unemployment in developed countries. International Journal of Energy Economics and Policy, 15(3), 446–452. https://doi.org/10.32479/ijeep.18853
51. Oral, M. (2022). Türkiye elektrik enerjisi piyasasının kamu ve özel sektör çerçevesinde değerlendirilmesi. Akademik Sosyal Bilimler Dergisi Çalışmaları, 15(90), 445-458. https://doi.org/10.29228/JASSS.62193
52. Orman Genel Müdürlüğü (OGM) (2024, 5 Kasım). ORKÖY desteklerimizle orman köylümüz daha mutlu. https://www.ogm.gov.tr/tr/haberler/orkoy-desteklerimizle-orman-koylumuz-daha-guclu-daha-mutlu
53. Özcan, E. S. (2013). Dünyada ve Türkiye’de Güneş Enerjisi. TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi, 34-39.
54. Özgül, S., Koçar, G., & Eryaşar, A. (2020). The progress, challenges, and opportunities of renewable energy cooperatives in Turkey. Energy for Sustainable Development, 59, 107–119. https://doi.org/10.1016/j.esd.2020.09.005
55. Piagrid (2025). Enerji teşvik ve destekleri. https://www.piagrid.com/enerji-tesvik-ve-destekleri
56. Porter, M.E. (1998). Competitive advantage: Creating and sustaining superior performance. New York: Free Press.
57. Ragwitz, M., Schade, W., Breitschopf, B., Walz, R., Helfrich, N., Rathmann, M., Resch, G., Panzer, C., Faber, T., Haas, R., Konstantinaviciute, I., Zagamé, P., Fougeyrollas, A., & Le Hir, B. (2009). EmployRES: The impact of renewable energy policy on economic growth and employment in the European Union: Final report (Contract No. TREN/D1/474/2006). Fraunhofer Institute for Systems and Innovation Research (Fraunhofer ISI).
58. REScoop.eu (2025). REScoop.eu is the European federation of energy communities. https://www.rescoop.eu/
59. Rumeli, A. (2022, 23 Aralık). Elektrik enerjisi ve Türkiye. Ordu Büyükşehir Belediyesi Konferansı, Ordu (Yayınlanmamış Bildiri).
60. Sarıtaş, H., Genç, A., & Avcı, T. (2018). Türkiye’de enerji ithalatı, cari açık ve büyüme ilişkisi: VAR veGranger nedensellik analizi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(2), 181–200.
61. Smil, V. (2017). Energy and civilization: A history. London: MIT Press Solar3GW (2024). Türkiye güneş enerjisi sektöründe istihdam. https://www.solar3gw.org/wp-content/uploads/2024/06/Solar3GW-Istihdam-Raporu_Final_120624-sikistirilmis-3.pdf
62. Şensöz, R. (2019). Yenilenebilir enerji kooperatifçiliği ve etkileri. İklim Değişikliği ve Çevre, 4(2), 10-22. https://izlik.org/JA63GP38JK
63. T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (2024, 28 Mart). Türkiye’nin Güneş Enerjisi Kurulu Gücü İlk Kez 12 Bin MW’ı Aştı. https://enerji.gov.tr/haber- detay?id=21270#:~:text=%C4%B0ki%20Ayda%202023'%C3%BCn%20Yar%C4%B1s%C4%B1na,12%20bin%20425%20MW%20oldu
64. T.C. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü (2014). Temiz enerji ve enerjiye erişimde kooperatifler.https://ticaret.gov.tr/data/5d4c0f5913b876180c773fcf/ILO%20ENERJ%C4%B0%20KOOPERAT%C4%B0FLER%C4%B0%20RAPORU.pdf
65. Telli, R., & Kanuşağı, İ. (2024). 21. yüzyılda Türkiye’nin küresel enerji jeopolitiği: Verimlilik analizi ve politika önerileri. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 43, 1- 18. https://doi.org/10.18092/ulikidince.1346903
66. Temiz Enerji (2022, 29 Kasım). Depolamalı yenilenebilir enerji yatırımları için 110 milyar dolarlık başvuru. https://temizenerji.org/tag/depolamali-enerji-yatirimlari/
67. Troya Çevre Derneği (2025). Türkiye yenilenebilir enerji kooperatifleri. https://www.troyacevre.org/wp-content/uploads/2025/05/turkiye-enerji-kooperatifleri-guncel-durumu.pdf
68. Troya Enerji Kooperatifi (2017). Enerji kooperatifleri el kitabı. https://www.troyacevre.org/wp-content/uploads/2020/01/enerji-kooperatifleri-el-kitabi.pdf
69. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) (2024). Dış ticaret istatistikleri, Kasım 2024. https://www.istib.org.tr/resim/siteici/files/814_D%C4%B1%C5%9F%20Ticaret%20%C4%B0statistikleri,%20Kas%C4%B1m%202024%20.pdf
70. Wei, M., Patadia, S., & Kammen, D. M. (2010). Putting renewables and energy efficiency to work: How many jobs can the clean energy industry generate in the US? Energy Policy, 38(2), 919–931. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2009.10.044
71. Yılmaz Denizbilen S. & Önder H. (2023). Türkiye’de enerji ithalatının ödemeler bilançosuna etkisinin incelenmesi. The Journal of International Scientific Researches, 8(1), 19- 30. https://doi.org/10.23834/isrjournal.1187979
72. Yildiz, Ö., Rommel, J., Debor, S., Holstenkamp, L., Mey, F., Müller, J., Radtke, J. & Rognli, J. (2015). Renewable energy cooperatives as gatekeepers or facilitators? Recent developments in Germany and a multidisciplinary research agenda. Energy Research & Social Science, 6, 59-73. https://doi.org/10.1016/j.erss.2014.12.001