Z KUŞAĞININ SOKAK LEZZETLERİNE YÖNELİK ALGI VE MEMNUNİYET DÜZEYİ: İSTANBUL ÖRNEĞİ

Öz

Bu çalışma, gastronomi turizminin yerel düzeyde gelişimine katkı sunmak amacıyla, Z kuşağının sokak lezzetlerine yönelik algılarını ve memnuniyet düzeylerini incelemektedir. Literatürde sokak lezzetlerine dair çalışmaların ağırlıklı olarak turist odaklı olması, yerel genç tüketicilerin beklenti ve eğilimlerinin yeterince anlaşılmasını engellemektedir. Bu bağlamda İstanbul’da yaşayan 18–30 yaş arası 411 bireyden anket yoluyla veri toplanmış, elde edilen veriler faktör, korelasyon ve regresyon analizleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular, Z kuşağının sokak lezzetlerine ilişkin algılarının hijyen, haz alma, ulaşılabilirlik, kolaylık, parasal değer, sosyalleşme ve çeşitlilik olmak üzere yedi boyutta şekillendiğini göstermektedir. Bu faktörlerin memnuniyet üzerinde anlamlı etkileri bulunurken, parasal değerin etkisi istatistiksel olarak anlamlı değildir. Araştırma, sokak lezzetleri tüketiminde hedonik unsurların belirleyici rol oynadığını ortaya koymakta ve iç pazar stratejilerinin, Z kuşağı tüketici profiline göre yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sokak Lezzetleri
• Z Kuşağı
• Gastronomi Turizmi
• Tüketici Memnuniyeti
• İstanbul
• Hedonik Tüketim

GENERATION Z’s PERCEPTION AND SATISFACTION LEVEL REGARDING STREET FOODS: THE CASE OF ISTANBUL

Öz

This study aims to investigate Generation Z’s perceptions and satisfaction regarding street foods, with the purpose of contributing to the local development of gastronomy tourism. The existing literature largely focuses on tourists, which limits the understanding of the expectations and tendencies of local young consumers. In this context, data were collected via a structured questionnaire from 411 individuals aged between 18 and 30 residing in İstanbul. The collected data were analyzed using factor, correlation, and regression analyses. The findings indicate that Generation Z’s perceptions of street food are shaped by seven dimensions: hygiene, hedonic enjoyment, accessibility, convenience, monetary value, socialization, and variety-seeking. While these factors significantly influence satisfaction, the effect of monetary value was found to be statistically insignificant. The study reveals that hedonic elements play a decisive role in street food consumption and suggests that domestic market strategies should be re-evaluated in accordance with the consumer profile of Generation Z.

Anahtar Kelimeler

• Street Food
• Generation Z
• Gastronomy Tourism
• Consumer Satisfaction
• İstanbul
• Hedonic Consumption

Kaynakça

1. Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179-211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
2. Akinwande, M. O., Dikko, H. G., & Samson, A. (2015). Variance inflation factor: As a condition for the ınclusion of suppressor variable(s) in regression analysis. Open Journal of Statistics, 5(07), 754-767. http://dx.doi.org/10.4236/ojs.2015.57075
3. Altunbağ, E., ve Yılmaz, H. (16-19 Ekim, 2019). Sokak satıcılarına göre sokak lezzetleri [Tam Metin]. 20. Ulusal- 4.Uluslararası Turizm Kongresi, Eskişehir, Anadolu Üniversitesi Basımevi, ss. 437-443. https://utk20.anadolu.edu.tr/bildlri-kitabi
4. Altuntuğ, N. (2012). Kuşaktan kuşağa tüketim olgusu ve geleceğin tüketici profili. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 4(1), 203-212.
5. Aslan, V. (2025). Sokak lezzetlerinde hijyen üzerine: Bir doküman analizi. International Journal of Tourism, Education, Language, Social Science Studies, 3(1), 15-30.
6. Bai, L., Wu, J., Sha, Y., & Gong, S. (2024). Perceived utilitarian and hedonic values: Understanding Chinese consumers' street food purchase intentions. International Journal of Gastronomy and Food Science, 38, 101046. https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2024.101046
7. Boyne, S., Derek, H., & Williams F. (2003). ‘Policy, support and promotion for food related tourism ınitiatives: A marketing approach to regional development. Journal of Travel & Tourism Marketing, 14(3-4): 131-154. https://doi.org/10.1300/J073v14n03_08
8. Bakkaloğlu, Z., & Sümerkan, S. C. (2024). Trabzon sokak lezzetlerine ilişkin tüketici tutumlarının belirlenmesi. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(1), 178-193.

9. Baysal Berkup, S. (2014). Working with generations x and y in generation z period: Management of different generations in business life. Mediterranean Journal of Social Sciences, 5(19), 218-229.
10. Beyaz, R. (2020). Z kuşağı tüketicilerin kişilik özellikleri ve bilinçli tüketim eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 8(22), 51-75.
11. Bromley, R. (2000). Street vending and public policy: A global review. International Journal of Sociology and Social Policy, 20(1/2), 1-29. https://doi.org/10.1108/01443330010789052
12. Cevahir, E. (2020). SPSS ile Nicel Veri Analizi Rehberi. Kibele.
13. Ceyhun Sezgin, A., & Şanlıer, N. (2016). Street food consumption in terms of the food safety and health. Journal of Human Sciences, 13(3), 4072-4083. https://doi.org/10.14687/jhs.v13i3.3925
14. Chavarria, L. C. T., & Phakdee-Auksorn, P. (2017). Understanding international tourists' attitudes towards street food in Phuket, Thailand. Tourism Management Perspectives, 21, 66-73. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2016.11.005
15. Choudhury, M., Mahanta, L., Goswami, J., Mazumder, M., & Pegoo, B. (2011). Socio-economic profile and food safety knowledge and practice of street food vendors in the city of Guwahati, Assam, India. Food Control, 22(2), 196-203. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2010.06.020
16. Demir, Ö., Avcıkurt, C., & Güleç, E. (2019). Eminönü’nde (İstanbul) balık ekmek yeme deneyimleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3. Uluslararası Batı Asya Turizm Araştırmaları Kongresi Özel Sayısı, 201-218.
17. Ercan İştin, A., & Avcı C. (2022). Adana Sokak Lezzetlerine İlişkin Tutumların ve Adana sokak lezzetlerinin belirlenmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10(3), 1581-1603. https://doi.org/10.21325/jotags.2022.1057
18. Erdoğan, D. (2 Temmuz, 2025). Hızlı tüketimde anahtar kimde? Milliyet. https://www.milliyet.com.tr/milliyet-executive/hizli-tuketimde-anahtar-kimde-7301351
19. Gupta, V., & Sajnani, M. (2020). A study on the influence of street food authenticity and degree of their variations on the tourists’ overall destination experiences. British Food Journal, 122(3), 779-797. https://www.emerald.com/insight/0007-070X.htm
20. Güler, O., & Ede, E. (2025). Türk sokak lezzetlerinin sosyal medyada temsiliyetindeki hijyen ve gıda güvenliği sorunları: Semiyotik bir inceleme. Turizm Ekonomi ve İşletme Araştırmaları Dergisi, 7(1), 32-49.
21. Gümüş, T. (2025). Yemek, kültür ve kimlik bağlamında yabancı dil öğretiminde yemeklerin kullanımı: King Sejong Enstitüsü Korece ve Gazi Üniversitesi TÖMER kitapları. UMAY Sanat ve Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 6-23.
22. Herman, H., Jayadi, I., Wahyu, A., Sumantoro, H., & Al Naufal, H. (2022). The effect of price, taste on people’s purchasing interest in Batam street food. Enrichment: Journal of Management, 12(5), 4484-4489. https://doi.org/10.35335/enrichment.v12i5.1034
23. Holbrook, M. B., & Hirschman, E. C. (1982). The experiential aspects of consumption: Consumer fantasies, feelings, and fun. Journal of Consumer Research, 9(2), 132-140. https://doi.org/10.1086/208906
24. İbiş, S., Çoşan, D., & Doğdubay, M. (2023). Sokak lezzetlerine yönelik tutumun kuşaklara göre incelenmesi: İstanbul örneği. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 11(4), 3093-3111. https://doi.org/10.21325/jotags.2023.1333
25. Innova Market Insights. (2024). Street food trends: global market overview. https://www.innovamarketinsights.com/trends/street-food-trends/
26. İstanbul Valiliği. (2019). İstanbul nüfusunun yüzde 30’u z kuşağı. http://www.istanbul.gov.tr/istanbul-nufusunun-yuzde-30u-z-kusagi#:~:text=Z%20ku%C5%9Fa%C4%9F%C4%B1%2C%20be%C5%9F%20y%C4%B1l%20%C3%B6nce%20%C4%B0stanbul%20n%C3%BCfusun%20%23'%C3%BCn%C3%BC,Y%20ku%C5%9Fa%C4%9F%C4%B1%20ise%20varl%C4%B1%C4%9F%C4%B1n%C4%B1%20koruyor.&text=Ara%C5%9Ft%C4%B1rma%20sonu%C3%A7lar%C4%B1na%20g%C3%B6re%2C%20%C4%B0stanbul'da,4%20ya%C5%9F%20aral%C4%B1%C4%9F%C4%B1nda%20%C3%A7ocuk%20ya%C5%9F%C4%B1yor.
27. Jithpakdeepornrat, T., & Pooripakdee, S. (2021). The effects of street food identity on “generation z” customers’ purchasing intention, satisfaction and advocacy. Humanities and Social Science Research Promotion Network Journal, 4(1), 14-28.
28. Kargiglioğlu, Ş. (2019). Planlı Davranış Teorisi Bağlamında Sokak Lezzetlerinin Destinasyon Seçimi ve Tekrar Ziyaret Etme Niyetine Etkisi: İstanbul İli Örneği [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Gazi Üniversitesi.
29. Kee, W. H., Amin, U. U., Sulong, S. N., Arifin, A., Bakar, A. M. F. A., & Azeman, A. S. (2024). The Iinfluence of food quality, hygiene, price and revisit ıntention towards street food in Dannok, Thailand. Asian Journal of Research in Education and Social Sciences, 6(S1), 358-371. https://doi.org/10.55057/ajress.2024.6.S1.31
30. Kılıç, B., & Girgin, G. (2021). Tüketicilerin sokak lezzeti tercihleri ve hijyen algılarının kişilik tipleri kapsamında incelenmesi. Journal of Gastronomy Hospitality and Travel, 4(1), 122-133. https://doi.org/10.33083/joghat.2021.62
31. Kim, S. S., Choe, J. Y., & Lee, S. (2021). How are food value video clips effective in promoting food tourism? Generation y versus non–generation y. İçinde S. Kim, & S. Pan (Eds.), Visual Media and Tourism, (ss. 3-19), Routledge.
32. Kivela, J., & Crotts, J. C. (2005). Gastronomy tourism: A meaningful travel market segment. Journal of Culinary Science & Technology, 4(2/3): 39-55. https://doi.org/10.1300/J385v04n02_03
33. Kyriazos, T., & Poga, M. (2023). Dealing with multicollinearity in factor analysis: The problem, detections, and solutions. Open Journal of Statistics, 13(3), 404-424. https://doi.org/10.4236/ojs.2023.133020
34. Lee, D., Chen, T., & Chan, W. (2021). Perceptions of gen z tourists on street food in Hong Kong. İçinde . N. Stylos, R. Rahimi, B. Okumuş, & S. Williams (Eds.), Generation Z Marketing and Management in Tourism and Hospitality: The Future of the Industry, (ss. 249-279), Cham: Springer International Publishing.
35. Lee, S., Park, H., & Ahn, Y. (2020). The influence of tourists’ experience of quality of street foods on destination’s image, life satisfaction, and word of mouth: The moderating impact of food neophobia. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(1), 163. https://doi.org/10.3390/ijerph17010163
36. Lee, Y. Y. (2022). Gastronomy tourism promotion: Opportunities and challenges of street food in Phuket. Journal of International Studies, Prince of Songkla University, 12(1), 35-58. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jis/article/view/249672
37. Nişancı, Z. N., Özdoğan, Y., & Bölüktepe, F. E. (2018). Dışarıda yemek yeme davranışının nedenlerini belirlemeye yönelik İzmir ilinde bir araştırma. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(1), 60-71.
38. Okumuş, B., Dedeoğlu, B. B., & Shi, F. (2021). Gender and generation as antecedents of food neophobia and food neophilia. Tourism Management Perspectives, 37, 100773. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2020.100773
39. Ödemiş, Y., & Aslan, Z. (2021). Gastronomik unsur olarak sokak lezzetleri. İçinde A. Kaya, M. Yılmaz, & S. Yetimoğlu (Eds.), Gastronomide Alternatif Yaklaşımlar, (ss. 46-71), NEU Yayınları.
40. Özkan, M., & Solmaz, B. (2017). Generation z - the global market’s new consumers and their consumption habits: Generation z consumption scale. European Journal of Multidisciplinary Studies, 2(5), 222-229.
41. Paksa, P., Unyapokin, R., Aoythongthip, P., & Prasongthan, S. (26 Kasım, 2021). Comparing three generations’ perception of risk and risk reduction methods towards Thai street food market [Tam Metin]. SUIC’s 6th International Conference: ‘New Challenges for Art, Design, and Business Management, Bangkok, Silpakorn University International College (SUIC), ss. 144-156. https://anotter-space.sgp1.digitaloceanspaces.com/suic/2021/12/2021_SUIC-Conference-Proceedings-Final-Jan-2022.pdf
42. Plog, S. C. (1974). Why destination areas rise and fall in popularity. Cornell Hotel and Restaurant Administration Quarterly, 14(4), 55-58. https://doi.org/10.1177/001088047401400409
43. Porter, M. (1998). The Competitive Advantage of Nations. The Free Press.
44. Priporas, C. V., Stylos, N., & Kamenidou, I. E. (2020). “City image, city brand personality and generation z residents' life satisfaction under economic crisis: Predictors of city-related social media engagement. Journal of Business Research, 119, 453-463. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.05.019
45. Sarı, E., & Harta, G. (2018). Kuşakların tüketim ve satın alma davranışları üzerine bir araştırma. Journal of International Social Research, 11(61). http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2018.2990
46. Serin, Y., & Şanlıer, N. (2018). Duygusal yeme, besin alımını etkileyen faktörler ve temel hemşirelik yaklaşımları. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 9(2), 135-146. https://doi.org/10.14744/phd.2018.23600
47. Schober, P., Boer, C., & Schwarte, L. A. (2018). Correlation coefficients: Appropriate use and interpretation. Anesthesia & Analgesia, 126(5), 1763-1768. https://doi.org/10.1213/ANE.0000000000002864
48. Sekaran, U., & Bougie, R. (2016). Research Methods for Business: A Skill Building Approach. John Wiley & Sons. Smith, S. L. J., & Xiao H. (2008). Culinary tourism supply chains: A preliminary exemination. Journal of Travel Research, 46(3): 289-299. https://doi.org/10.1177/0047287506303981
49. Statista. (2025). Share of the global population in 2024, and a projection for 2030, by generation. https://www.statista.com/statistics/1607121/estimated-population-of-the-world-by-generation/#:~:text=In%202024%2C%20Generation%20Z%20represented,world%2C%20according%20to%20the%20source.
50. Steyn, N. P., Mchiza, Z., Hill, J., Davids, Y. D., Venter, I., Hinrichsen, E., ... & Jacobs, P. (2014). Nutritional contribution of street foods to the diet of people in developing countries: A systematic review. Public Health Nutrition, 17(6), 1363-1374. https://doi.org/10.1017/S1368980013001158
51. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2025). Taklit veya tağşiş yapılan gıdalar. https://guvenilirgida.tarimorman.gov.tr/GuvenilirGida/GKD/TaklitVeyaTagsis
52. Tinker, I. (1987). Street Foods. Current Sociolog, 35, 51-68.
53. Tse, P., & Crotts, J. C. (2005). Antecedents of novelty seeking: International visitors’ propensity to experiment across Hong Kong's culinary traditions. Tourism Management, 26(6), 965-968. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2004.07.002
54. TÜİK. (2024). Adrese dayalı nüfus kayıt sistemi sonuçları. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2024-53783
55. Uzut, S. (2022). Sokak Lezzetlerinde Çeşitlilik Arayışı Motivasyonunun Memnuniyet Üzerindeki Etkileri: İstanbul Örneği [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Artuklu Üniversitesi.
56. Uzut, S., & Harman, S. (2024). Sokak lezzetlerinde çeşitlilik arayışı motivasyonunun memnuniyet üzerindeki etkisi: İstanbul örneği. Tourism and Recreation, 6(1), 89-103. https://doi.org/10.53601/tourismandrecreation.1431971
57. Ünal, A., & İpar, M. S. (2020). Destinasyon pazarlamasının bir bileşeni olarak sokak lezzetlerinin değerlendirilmesi: İzmir örneği. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26, 843-864. https://doi.org/10.9775/kausbed.2020.043
58. World Health Organization (2019). FEEDcities Project: The Food Environment Description in Cities in Eastern Europe and Central Asia—Kyrgyzstan Banja Luka. The Republika Srpska. Bosnia and Herzegovina; World Health Organization Regional Office for Europe: Copenhagen, Denmark, 2019. https://repositorio-aberto.up.pt/bitstream/10216/124965/2/372129.pdf
59. Yeap, J. A., Ong, K. S. G., Yapp, E. H., & Ooi, S. K. (2020). Hungry for more: Understanding young domestic travellers’ return for Penang street food. British Food Journal, 122(6), 1935-1952. https://doi.org/10.1108/BFJ-09-2018-0632
60. Yeşilyurt, H. (2022). Üniversite öğrencilerinin sokak yemeklerine yönelik tercihlerinin ve hijyen algılarının belirlenmesi. Gastroia: Journal Of Gastronomy and Travel Research, 6(2), 264-276. https://doi.org/10.32958/gastoria.1100577
61. Yuliantoro, N., Juliana, J., Bernarto, I., Pramono, R., & Purwanto, A. (2020). “Z generation satisfaction towards food street culinary at the time of covid 19 pandemic. International Journal of Advanced Science and Technology, 29(4), 5014-5023.
62. Zeithaml, V. A. (1988). Consumer perceptions of price, quality, and value: A means-end model and synthesis of evidence. Journal of Marketing, 52(3), 2-22. https://doi.org/10.1177/002224298805200302