A SOCIO-POLITICAL TYPOLOGY OF THE STEPPE: AN ANALYSIS OF KHAZANOV’S UNDERSTANDING OF NOMADIC STATES

Öz

This study examines Anatoly Khazanov’s conception of the nomadic state and the position of this conception within the broader literature. Khazanov’s approach, which interprets the political organization of nomadic societies not solely through their internal dynamics but through the asymmetric and reciprocal relations they established with sedentary neighbors, is analyzed in relation to dominant Marxist and Weberian theories of the state. The study also discusses how Khazanov positions nomadic polities within the debates on chiefdoms and early states and evaluates his classification of nomadic political formations. Taken together, these discussions demonstrate that the political structures of the Eurasian steppe cannot be fully explained through sedentary-centered evolutionary models, and the study aims to develop an alternative and context-sensitive interpretation of nomadic political organization.

Anahtar Kelimeler

• Nomadic state
• Khazanov
• Early state
• Chiefdom
• Eurasian steppe

BOZKIRIN SOSYO-POLİTİK TİPOLOJİSİ: KHAZANOV’UN GÖÇEBE DEVLET ANLAYIŞI ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

Bu çalışma, Anatoly Khazanov’un göçebe devlet anlayışını ve bu anlayışın literatürdeki konumunu incelemektedir. Khazanov’un, göçebe toplumların siyasal yapılanmalarını yalnızca içsel dinamikler üzerinden değil, yerleşik toplumlarla kurdukları karşılıklı ve asimetrik ilişkiler bağlamında ele alan yaklaşımı, hâkim Marksist ve Weberyen devlet kuramlarıyla ilişkisi içinde değerlendirilmiştir. Çalışmada ayrıca şeflik ve erken devlet tartışmaları çerçevesinde Khazanov’un göçebe devleti nasıl konumlandırdığı açıklanarak, göçebe siyasal örgütlenmelerine yönelik sınıflandırması analitik biçimde ele alınmaktadır. Bu değerlendirmeler, Avrasya bozkırlarına özgü siyasal biçimlerin yerleşik merkezli evrimci modellerle tam olarak açıklanamayacağını göstererek, göçebe toplumların siyasal örgütlenmelerine dair alternatif ve bağlamsal bir yorum geliştirmeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Göçebe devlet
• Khazanov
• Erken devlet
• Şeflik
• Avrasya bozkırı

Kaynakça

1. Bondarenko, D. M., Korotayev, A. V., & Kradin, N. N. (2023). Introduction: Social evolution, alternatives, and nomadism. I. V. Sledzevski (Ed.), Nomadic pathways in social evolution (s.1-23). Center for Civilizational and Regional Studies of the Russian Academy of Sciences.
2. Carneiro, R. L. (1969). A theory of the origin of the state. Science, 169(3947), 733–738.
3. Carneiro, R. L. (1981). Transition to statehood in the New World. R. G. Jones (Ed.), The chiefdom as precursor of the state (s.834-871). Cambridge University Press.
4. Claessen, H. J., & Skalnik, P. (1993). Erken devlet Kuramlar ve Varsayımlar. P. Skalnik & H. J. Claessen (Ed.), Erken devlet (s.3-42). İmge Kitabevi.
5. Cohen, R. (1993). Devletin kökenleri: Yeniden değerlendirme. P. Skalnik & H. J. Claessen (Ed.), Erken devlet (s.43-111). İmge Kitabevi.
6. Çelik, T. (2024). A. M. Khazanov, Göçebe ve dış dünya: Kitap incelemesi. Publicus, 2(1), 226–238.
7. Earle, T. (2001). Şefliklerin evrimi. T. Earle (Ed.), Devlete doğru (s.9-26). Ütopya Yayınları.
8. Galvin, K. A. (2010). Anatoly Khazanov: Outstanding contributor to the study of nomadic pastoral societies. Nomadic Peoples, 14(2), 1–2.

9. Gellner, E. (2015). Önsöz. A. Khazanov, Göçebe ve dış dünya (s.7-27). Doğu Kütüphanesi.
10. Golden, P. (2015). The stateless nomads of early medieval Central Eurasia. Materialy po Arkheologii, Istorii i Etnografii Tavrii, 20(33), 338–368.
11. Golden, P. (2018). Türk halkları tarihine giriş. Ötüken Yayınları.
12. Güler, B. A. (2023). Devlet bilimi: Göçebe ve yerleşik devlet. İmge Kitabevi.
13. Kaufmann, J. C. (2000). The long walk I—Pastoral nomads and anthropology: An interview with Anatoly M. Khazanov. Nomadic Peoples, 4(1), 5–22.
14. Khazanov, A. M. (1978). Characteristic features of nomadic communities in the Eurasian steppes. W. Weissleder (Ed.), The nomadic alternative: Modes and models of interaction in the African-Asian deserts and steppes (s.119-126). De Gruyter Mouton.
15. Khazanov, A. M. (1993). Erken devlet çalışmasının bazı kuramsal sorunları. P. Skalnik & H. J. Claessen (Ed.), Erken devlet (s.113-133). İmge Kitabevi.
16. Khazanov, A. M. (2003). Nomads of the Eurasian steppes in historical retrospective. Nomadic pathways in social evolution. Center for Civilizational and Regional Studies of the Russian Academy of Sciences.
17. Khazanov, A. M. (2015). Göçebe ve dış dünya. Doğu Kütüphanesi.
18. Khazanov, A. M. (2019). Steppe nomads in the Eurasian trade. Chungara Revista de Antropología Chilena, 51(1), 85–93.
19. Krader, L. (1993). Devletin Asya göçebeleri arasındaki kökeni. P. Skalnik & H. J. Claessen (Ed.), Erken devlet (s.135-154). İmge Kitabevi.
20. Kradin, N. N. (2003). Ernest Gellner and debates on nomadic feudalism. Social Evolution & History, 2(2), 162–176.
21. Kradin, N. N. (2008). Early state theory and the evolution of pastoral nomads. Social Evolution & History, 7(1), 107– 130.
22. Lattimore, O. (1940). Inner Asian frontiers of China. American Geographical Society.
23. Lattimore, O. (1979). Herdsmen, farmers, urban culture. Pastoral Production and Society, 479–490.
24. Markov, G. (2010). Kochevniki Azii (Asya’nın göçebeleri). URSS.
25. Service, E. (1975). Origins of the state and civilizations. Norton.
26. Sodnompilova, M. M., & B. Z. (2019). The idea of space among the nomads of the great steppe. Social Evolution & History, 18(2), 35–54.
27. Yılmaz, B. (2023). A. M. Khazanov, Göçebe ve dış dünya: Kitap incelemesi. Kültür Araştırmaları Dergisi, 19, 375–384.