DEMOGRAFİK DEĞİŞİME BAĞLI AİLE ODAKLI PRONATALİST POLİTİKALAR: AVUSTURYA ÖRNEĞİ

Yıl 2026, Sayı: 72, 287 - 300, 19.01.2026

Sema Silkin Ün

https://doi.org/10.30794/pausbed.1776655

Öz

Avusturya, diğer gelişmiş Avrupa ülkeleri gibi, evlilik oranlarının azalması, doğum oranlarının düşmesi, kadınların işgücüne katılımının artması ve nüfusun azalması gibi bir demografik değişim yaşamaktadır. Olumsuz algılanan bu demografik değişim, hükümetler üzerinde aile politikasında pronatalist reform yapılması yönünde belirli bir baskı yaratmaktadır. Aile dostu sosyal politikalar alanında Avrupa Birliği’ne üye olan ülkeler içinde en önde olan Avusturya, pronatalist araçlarını seçerken ve tasarlarken, çok farklı yöntemler ve tedbirler uygulamaktadır. Bir federal devlet yapısına sahip olan Avusturya’nın merkezi hükümetleri, aile politikası reformlarında merkezi bir rol oynamakta ise de eyaletler ve belediyeler de bölgesel ve yöresel aile temelli sosyal politikalar uygulamaktadır. Makalemizin sınırlı kapsamını göz önünde bulundurarak, bu çalışmamızda ağırlıklı olarak merkezi hükümetlerin uhdesinde olan aile politikalarının enstrümanları ve uygulama biçimleri, demografik değişimin yarattığı ve olası olarak yaratacağı sonuçlar üzerinden detaylı bir şekilde durulacak ve değerlendirilecektir. Bunun için uygulanan aile temelli sosyal politikalar, pronatalist amaçlar çerçevesinde ele alınacak ve bunun yetersiz görülmesiyle birlikte göçmen politikaların önemi üzerinde durulacaktır. Amaç, klasik refah devleti olan Avusturya üzerinden beşeri sermayeyi ve nüfusu korumaya yönelik tedbirlerin başında bulunan pronatalist politikaların önemini ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler

Avusturya demografik değişim , Aile odaklı sosyal politikalar , Pronatalist politikalar , Göçmen politikaları

FAMILY-ORIENTED PRONATALIST POLICIES DUE TO DEMOGRAPHIC CHANGE: THE AUSTRIAN CASE

Öz

Like other developed European countries, Austria is confronted with demographic changes such as falling marriage rates, falling birth rates, rising female labour force participation, and population decline. This perceived unfavourable demographic change is exerting a certain amount of pressure on governments to implement a pro-natalist reform of family policy. Austria, which is at the forefront of the European Union Member States in the area of family-friendly social policy, uses diverse methods and measures when selecting and designing its pronatalist instruments. While Austria's central government, as a federal state, plays a central role in family policy reforms, the federal states and municipalities also implement regional and local family-oriented social policies. In view of the limited scope of our article, this study discusses the instruments and forms of implementation of family policy, which are mainly the responsibility of central governments, and assesses them in detail with regard to the consequences of demographic change. The family-related social policies implemented for this purpose are analysed in the context of pronatalist objectives, and when these are deemed inadequate, the importance of immigration policies is emphasized. The aim is to demonstrate the importance of pronatalist policies, which are among the most important measures for protecting human capital and the population in the classic Austrian welfare state.

Anahtar Kelimeler

Austria demographic change , Family-oriented social policies , Pronatalist policies , Immigration policies

Kaynakça

• Bundesministerium für Familie (1995). Familien und Familienpolitik im geeinten Deutschland: Zukunft des Humanvermögens. Fünfter Familienbericht. https://www.bmfsfj.de/resource/blob/79026/1e0fd896b0c144d5f6396b8829591391/5-familienbericht-data.pdf.
• Esping-Andersen, G. (1990). The Three Worlds of Welfare Capitalism. Cambridge, Polity Press.
• Familienlastenausgleichsgesetz (1967). Bundesgesetz vom 24. Oktober 1967, betreffend den Familienlastenausgleich Beihilfen. https://www.ris.bka.gv.at/GeltendeFassung.wxe?Abfrage=Bundesnormen&Gesetzesnummer=10008220.
• Gauthier, A. H. (1996). The State and the Family: A Comparative Analysis of Family Policies in Individualized Countries. Oxford.
• Guggemos, P. (2004). Demographischer Wandel und seine Auswirkungen auf die soziale Infrastruktur in Kommunen. In: Frevel, Bernhard (Hrsg.): Herausforderung demographischer Wandel. Wiesbaden, ss. 257-274.
• Hammer, B. & Fürnkranz-Prskawetz, A. (2020). Auswirkungen des demographischen Wandels auf den Sozialstaat. In: Demographischer Wandel: geänderte Rahmenbedingungen für den Sozialstaat? Bundesministerium Arbeit, Soziales, Gesundheit und Konsumentenschutz.
• Hammer, B. (2014): The Economic Life Course: An Examination Using National Transfer Accounts. Dissertation, TU Wien. https://www.ntaccounts.org/doc/repository/Hammer%202014.pdf.
• Hanika, A., Gustav L. & Stephan M. (2004). Zukünftige Bevölkerungsentwicklung Österreichs bis 2050 (2075). Methodik-Annahmen-Ergebnisse. In: Statistische Nachrichten Nr. 1, ss. 18-33.
• https://oesterreich.orf.at/stories/3236305/, 12.12.2023.
• https://www.bundeskanzleramt.gv.at/familienportal/aktuell/jaehrliche-erhoehung-der-familienleistungen.html.
• https://www.familie.at/site/oesterreich/familienpolitik/materiellefamilienpolitik/aktuellewerte.
• https://www.familie.at/site/oesterreich/familienpolitik/materiellefamilienpolitik/kinderbetreuungsgeld/20jahrekbg.
• https://www.oesterreich.gv.at/themen/familie_und_partnerschaft/familienbeihilfe/Seite.080714.html.
• https://www.svs.at/cdscontent/?contentid=10007.816826.
• Lebhart, G. (2003). Demographische Alterung in den Regionen Österreichs. In: Statistische Nachrichten, Nr. 9, ss. 674-685.
• Lee, R. D. & Mason, A. (2011). Population aging and the generational economy: A global perspective. Edward Elgar Publishing.
• Leitner, S. (2003). Varieties of familialism: The caring function of the family in comparative perspective. In: European Societies, 5(4), ss. 353–375.
• Mayrhuber, C. (2021). Geschlechtsspezifische Pensionslücke in Österreich. Wirtschaft und Gesellschaft, 46 (4), s. 501-514.
• Meyer, T. (2004). Die Familie in demographischen Wandel. In: Frevel, Bernhard (Hrsg.): Herausforderung demographischer Wandel. Wiesbaden, ss. 58-74.
• Seyyar, A. (2007). İnsan ve Toplum Bilimleri Terimleri (Ansiklopedik Sosyal Bilimler Sözlüğü). Sakarya: Değişim Yayınları.
• Statistik Austria (2005). Demographisches Jahrbuch 2003. Wien.
• Statistik Austria (2022). Bundesanstalt Statistik Österreich. Teilzeitarbeit, Teilzeitquote. https://www.statistik. at/statistiken/arbeitsmarkt/arbeitszeit/teilzeitarbeit-teilzeitquote.
• Statistik Austria (2023a). Bundesanstalt Statistik Österreich. STATcube (Statistiken/Eheschließungen, Ehescheidungen, eingetragene Partnerschaften/Eheschließungen und Begründungen eingetragener Partnerschaften). https://www.statistik.at/datenbanken/statcube-statistische-datenbank.
• Statistik Austria (2023b). https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/demographische-indikatoren-und-tafeln/demographische-zeitreihenindikatoren.
• Statistik Austria (2023c). Bevölkerungsprognose 2023. https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/demographische-prognosen/bevoelkerungsprognosen-fuer-oesterreich-und-die-bundeslaender.
• Statistik Austria (2024). Bundesanstalt Statistik Österreich. “Bevölkerungswachstum 2023 deutlich geringer als im Jahr zuvor”. Pressemitteilung: 13 339-105/24.
• Statistisches Jahrbuch (2023). Migration & Integration: Zahlen, Daten, Indikatoren. Erstellt von Statıstık Austrıa, Wien.
• Walter, W. (2005). Einführung: Fertilität – Kinderwunsch und Realität. In Zeitschrift für Familienforschung, Nr. 1, ss. 4-7.