THE VALUE OF PHILOSOPHICAL THOUGHT IN TURKISH CULTURE

Öz

Philosophy and society cannot be viewed as two separate fields. In fact, they are two different dynamic systems that are intertwined and constantly influence and shape each other. Philosophy is a system that questions the ideas that form the basis of social structure while also developing the cultural background of societies and shaping their scientific activities. In this context, by removing existing boundaries in society and enabling the scientification of culture with a new perspective, it plays an important role in defining the values, beliefs, and attitudes of scientific culture researchers. From this perspective, culture reflects not only a sociological attitude but also a society's accumulated knowledge. This accumulation must be discovered and included in the reconstruction process. Therefore, this reconstruction, which will take place under the guidance of philosophy, is of vital importance for a culture. This study will examine the role and value of philosophy in the construction of Turkish culture and society. Furthermore, while investigating the value of philosophy on Turkish identity, the positive and negative aspects of contemporary Turkish society's view of philosophy will also be discussed.

Anahtar Kelimeler

• Turkish Thought
• Turkish Culture
• Philosophical Identity
• Philosophy of Science
• Philosophy of History

TÜRK KÜLTÜRÜNDE FELSEFİ DÜŞÜNCENİN DEĞERİ

Öz

Felsefe ve toplumu, iki farklı alan olarak görmek mümkün değildir. Aslında bunlar iç içe geçmiş ve birbirini sürekli olarak etkileyen ve şekillendiren iki farklı dinamik sistemdir. Felsefe, toplumsal yapının temelini oluşturan fikirleri sorgularken toplumların kültürel arka planını geliştiren, bilimsel faaliyetlerini de şekillendiren bir sistemdir. Bu bağlamda toplumda mevcut sınırları kaldırarak ve yeni bir bakış açısıyla kültürün bilimselleşmesini sağlayarak, bilimsel kültür araştırmacılarının değerlerini, inançlarını ve tutumlarını tanımlamada önemli bir rol oynar. Bu bakış açısıyla kültür, sosyolojik bir tavrın yanı sıra bir toplumun bilgi birikimini de gösterir. Bu birikimin keşfedilip yeniden inşa sürecine dahil edilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla felsefenin rehberliğinde gerçekleşecek bu inşa, bir kültür için hayati önem taşır. Bu çalışmada, felsefenin Türk kültürünün ve toplumunun inşasındaki rolü ve değeri incelenecektir. Ayrıca, felsefenin Türk kimliği üzerindeki değeri araştırılırken, çağdaş Türk toplumunun felsefeye bakışının olumlu ve olumsuz yönleri de tartışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Türk düşüncesi
• Türk kültürü
• Felsefi kimlik
• Bilim felsefesi
• Tarih felsefesi

Kaynakça

1. Ağırman, F., & Avcı, E. (2020). Yerlilik düşüncesi temelinde Said Halim Paşa, Kemal Tahir ve Tarık Buğra'nın değerlendirilmesi. İçinde A. Öz (Haz.), Tarık Buğra kitabı: Hatırlayıp yeniden bulmak (ss. 306–320). Zeytinburnu Belediyesi Kültür Yayınları.
2. Ağırman, F. (2016). Türk düşüncesinde siyasal bakımdan birey mutluluğu. İçinde A. O. Akalan (Haz.), Uluslararası Türk Dünyası Eğitim Bilimleri ve Sosyal Bilimler Kongre Bildirileri (Cilt 5, ss. 47–53).
3. Aydın, M. (1985). Türklerin Felsefe Kültürüne Katkıları, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu.
4. Aydın, M. S. (2014). Tüklerde Felsefe. H. G. Topdemir (Haz.), Türk Düşünce Tarihi, Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
5. Beşer, A. S. (2023). Gazzali Descartes’ın Felsefesine Etki Etmiş Midir? Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, 19, 60-79. https://doi.org/10.55256/temasa.1251610
6. Çağatay, N. (1996). Türklerin Tarihteki Yeri ve Millî Özellikleri. Erdem, 8(23), 503- 528. https://izlik.org/JA45BJ89TX
7. Çift, P. & Taşağıl, A. (2022). İslamiyet Öncesi Türkler, Yeditepe Yayınları.
8. Dönmez, S. (2015). Keşfedilmeyi Bekleyen Medeniyet: Felsefenin Batı Dışı Referanslarına Eleştirel BirKatkı, Karahan Kitapevi.

9. Dönmez, S. (2007). Albertus Magnus ve Bir Bilim Olarak Etik. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), 7(1), 27-44. https://izlik.org/JA39NN52LJ
10. Duralı, Ş. T. (2009). Felsefe-Bilim Nedir? Dergâh Yayınları.
11. Erdem, G. (2013). İslam Kültür Tarihinin İlk İlimler Akademisi Beytü’l-Hikme. Dini Araştırmalar, 16(42 (17-06-2013), 57-77. https://izlik.org/JA65RL44ZR
12. Fazlıoğlu, İ. (2005). Türk Felsefe-Bilim Tarihi’nin Seyir Defteri (Bir Önsöz). Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, 18, 1-57. https://izlik.org/JA63CH97BZ
13. Fazlıoğlu, İ. (2014). Kendini Aramak, Papersense Yayınları.
14. Gökalp, Z. (1989). Türk Medeniyeti Tarihi, Toker Yayınları.
15. Gökalp, Z. (1992). Türk Ahlakı, Toker Yayınları.
16. Gürses, İ. (2007). Jung’cu Arketip Teorisi Bağlamında Tasavvufî Öykülerin Değerlendirilmesi: Sîmurg Örneği. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 16(1), 77-96. https://izlik.org/JA28PK54AG
17. Jung, C. G. (1969). The archetypes and the collective unconscious (R. F. C. Hull, Trans.; 2nd ed., Vol. 9, Part 1). Princeton University Press.
18. Kaya, M. (1992). Beytülhikme. TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/beytulhikme
19. Keklik, N. (2013). Türk-İslam Filozoflarının Avrupa Filozoflarına Etkileri Konusunda Yeni Örnekler. Felsefe Arkivi, 26. https://izlik.org/JA36PY45YT
20. Keklik, N. (1996). Türk-İslam felsefesi açısından felsefenin ilkeleri (2. bs.). İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
21. Keklik, N. (1898). Türkler ve Felsefe, Fatih Yayınevi.
22. Köseoğlu, N. (1990). Türk Dünyası Tarihi ve Türk medeniyeti Üzerine Düşünceler, Ötüken.
23. Küçük, H. (1974). Mukayeseli İslam ve Batı Felsefelerinde Sistematik Problemler, Dersaadet Yayınevi.
24. Ovacık, Z. (2015). Türkiye’de Yerli Bir Felsefe Yapmanın İmkânı Olarak Nurettin Topçu, Genç Kalemler Tarih Araştırmaları Dergisi, 1(2), 85-86.
25. Topçu, N. (1978). Yarınki Türkiye, Dergâh Yayınları.
26. Topçu, N. (1970). Kültür ve Medeniyet, Hareket Yayınları.
27. Topçu, N. (1997). Türkiye’nin Maarif Davası, Dergâh Yayınları.
28. Turhan, M. (1961). Garblılaşmanın Neresindeyiz? Bâbıâli Yayınevi.
29. Uyanık, M. (2022). Türk Düşüncesi: Türkçe Düşünmek ve Türk Felsefesi. Ihlamur Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, 14(120) ss.6-10.
30. Uygur, M. (1974). 100 Soruda Türk Felsefesinin Boyutları, Gerçek Yayınevi. Ülken, H.Z. (2007). Türk Tefekkürü Tarihi, Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık.