TR
EN
ARENDT'İN VITA ACTIVA'SI IŞIĞINDA YAPAY ZEKÂ VE SOSYAL BİLİMLER: YAYIN BASKISI BAĞLAMINDA BİR İNCELEME
Öz
Bir teknolojik devrim olarak yapay zekâ (YZ), insanın bilişsel yeteneklerini taklit ederek önceki teknolojik devrimlerden niteliksel olarak ayrılmakta ve insanı diğer varlıklardan ayıran yetilerini üstlenme potansiyeline sahip olmaktadır. Dolayısıyla bu potansiyel insan faaliyetlerini her alanda bir dönüşüm ile karşı karşıya bırakmaktadır. Bu çalışmada, söz konusu dönüşüm Hannah Arendt’in vita activa kavramı çerçevesinde analiz edilmektedir. Kavramsal analize dayalı teorik bir vaka analizi olarak tasarlanan makalede, YZ’nin etkileri 'sosyal bilimler pratiği' özelinde ele alınmaktadır. Makalenin temel tezi, YZ’nin, akademideki mevcut ‘yayınla ya da yok ol’ baskısıyla birleştiğinde, akademik faaliyeti anlam yaratan bir ‘eylem’ (action) olmaktan çıkarıp, sonu gelmeyen bir üretim-tüketim döngüsü olan ‘emek’ (labor) kategorisine indirgeme riski taşıdığıdır. Bununla birlikte YZ’nin sosyal bilimler pratiğine sağladığı avantajlar tartışılmakta ve bu bağlamda makalede çözüm önerileri sunma amacı da taşınmaktadır. Sonuç olarak çalışma, YZ tartışmasını ‘iyi’ ya da ‘kötü’ ikileminin ötesine taşıyarak, teknolojinin, insanlığın en özgün faaliyet alanlarını dahi nasıl aşındırabileceğine dair bir perspektif sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ashruf, C. (2025). Artificial intelligence through the eyes of Hannah Arendt: Fear, alienation, and empowerment. AI & Society. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s00146-025-02435-2
- Arendt, H. (1994). İnsanlık durumu (B. Taneli, Çev.). İletişim Yayınları.
- Banh, L. & G. Strobel (2023). Generative artificial intelligence. Electronic Markets, 33, 63. https://doi.org/10.1007/s12525-023-00680-1
- Bail, C. A. (2024). Can generative AI improve social science? Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 121(21), e2314021121. https://doi.org/10.1073/pnas.2314021121
- Ben-David, A., & Carmi, E. (2025). Dark cycles: Social engineering and political chatbots in Netanyahu’s 2019 election campaigns. International Journal of Communication, 19, 592–616.
- Christopher A. Bail (2024). Can generative AI improve social science? Proceedings of the National Academy of Sciences, 121(21), e2314021121. https://doi.org/10.1073/pnas.2314021121
- Coeckelbergh, M. (2025). AI and Epistemic Agency: How AI Influences Belief Revision and Its Normative Implications. Social Epistemology, 1–13. https://doi.org/10.1080/02691728.2025.2466164
- Dos Santos Araújo, A., & Bacelar, L. F. L. (2025). The Value of Work in the Age of Artificial Intelligence: Meaning, Social Contribution, and Recognition amid Productive Dehumanization. Open Journal of Social Sciences, 13, 86-99. https://doi.org/10.4236/jss.2025.137005
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Siyasal Teori ve Siyaset Felsefesi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
18 Mayıs 2026
Yayımlanma Tarihi
-
Gönderilme Tarihi
1 Ekim 2025
Kabul Tarihi
16 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication
APA
Yunus, M. A., & Akın, S. (2026). ARENDT’İN VITA ACTIVA’SI IŞIĞINDA YAPAY ZEKÂ VE SOSYAL BİLİMLER: YAYIN BASKISI BAĞLAMINDA BİR İNCELEME. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.30794/pausbed.1794628
AMA
1.Yunus MA, Akın S. ARENDT’İN VITA ACTIVA’SI IŞIĞINDA YAPAY ZEKÂ VE SOSYAL BİLİMLER: YAYIN BASKISI BAĞLAMINDA BİR İNCELEME. PAUSBED. 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.30794/pausbed.1794628
Chicago
Yunus, Muhammet Ali, ve Soner Akın. 2026. “ARENDT’İN VITA ACTIVA’SI IŞIĞINDA YAPAY ZEKÂ VE SOSYAL BİLİMLER: YAYIN BASKISI BAĞLAMINDA BİR İNCELEME”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy Advanced Online Publication. https://doi.org/10.30794/pausbed.1794628.
EndNote
Yunus MA, Akın S (01 Mayıs 2026) ARENDT’İN VITA ACTIVA’SI IŞIĞINDA YAPAY ZEKÂ VE SOSYAL BİLİMLER: YAYIN BASKISI BAĞLAMINDA BİR İNCELEME. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Advanced Online Publication
IEEE
[1]M. A. Yunus ve S. Akın, “ARENDT’İN VITA ACTIVA’SI IŞIĞINDA YAPAY ZEKÂ VE SOSYAL BİLİMLER: YAYIN BASKISI BAĞLAMINDA BİR İNCELEME”, PAUSBED, sy Advanced Online Publication, May. 2026, doi: 10.30794/pausbed.1794628.
ISNAD
Yunus, Muhammet Ali - Akın, Soner. “ARENDT’İN VITA ACTIVA’SI IŞIĞINDA YAPAY ZEKÂ VE SOSYAL BİLİMLER: YAYIN BASKISI BAĞLAMINDA BİR İNCELEME”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. Advanced Online Publication (01 Mayıs 2026). https://doi.org/10.30794/pausbed.1794628.
JAMA
1.Yunus MA, Akın S. ARENDT’İN VITA ACTIVA’SI IŞIĞINDA YAPAY ZEKÂ VE SOSYAL BİLİMLER: YAYIN BASKISI BAĞLAMINDA BİR İNCELEME. PAUSBED. 2026. doi:10.30794/pausbed.1794628.
MLA
Yunus, Muhammet Ali, ve Soner Akın. “ARENDT’İN VITA ACTIVA’SI IŞIĞINDA YAPAY ZEKÂ VE SOSYAL BİLİMLER: YAYIN BASKISI BAĞLAMINDA BİR İNCELEME”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy Advanced Online Publication, Mayıs 2026, doi:10.30794/pausbed.1794628.
Vancouver
1.Muhammet Ali Yunus, Soner Akın. ARENDT’İN VITA ACTIVA’SI IŞIĞINDA YAPAY ZEKÂ VE SOSYAL BİLİMLER: YAYIN BASKISI BAĞLAMINDA BİR İNCELEME. PAUSBED. 01 Mayıs 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.30794/pausbed.1794628