EMPIRICAL EVIDENCE ON THE EXISTENCE OF SPECULATIVE BUBBLES IN THE BORSA ISTANBUL IPO INDEX

Öz

In financial markets, price bubbles in various assets and investment instruments have frequently been observed throughout history, and they can create effects that may lead to crises both during their formation and in the aftermath. Furthermore, the risks created by price movements observed during price bubble periods are of great importance for individual and institutional investors in terms of portfolio management. The aim of this study is to investigate whether a price bubble has formed in the BIST IPO index, which consists of companies that have publicly offered their shares on the Istanbul Stock Exchange. In this regard, the scope of the series analysis consists of weekly observations between April 27, 2010, the date of the first calculation of the IPO index, and December 31, 2024. The Generalized Supremum Augmented Dickey-Fuller (GSADF) test was applied as the method in the study, even when multiple bubbles were present during the analysis period. The study found that price bubbles existed in the BIST IPO index during multiple periods.

Anahtar Kelimeler

• IPO index
• Speculative bubbles
• GSADF test
• BIST

BORSA İSTANBUL HALKA ARZ ENDEKSİNDE SPEKÜLATİF BALONLARIN VARLIĞINA DAİR AMPİRİK KANITLAR

Öz

Finansal piyasalarda çeşitli varlık ve yatırım araçlarında tarih boyunca sıkça gözlemlenen fiyat balonları, ortaya çıktıkları dönemde ve sonrasında krizlere varabilen etkiler yaratabilmektedir. Ayrıca, fiyat balonu dönemlerinde görülen fiyat hareketlerinin oluşturduğu riskler bireysel ve kurumsal yatırımcıların portföy yönetim süreci açısından büyük öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı paylarını Borsa İstanbul’da halka arz eden firmalardan oluşan BIST Halka Arz endeksinde fiyat balonu oluşup oluşmadığını araştırmaktır. Bu doğrultuda, halka arz endeksinin ilk hesaplanma tarihi olan 27.04.2010 ile 31.12.2024 tarihleri arasındaki haftalık gözlemlerden oluşan seri analizin kapsamını oluşturmaktadır. Çalışmada yöntem olarak analiz döneminde birden fazla balon olması durumunda da kullanılan Genelleştirilmiş Eküs ADF (GSADF-Generalized Supremum Augmented Dickey-Fuller) testi uygulanmıştır. Çalışma sonucunda BIST Halka Arz endeksinde birden fazla dönemde fiyat balonu varlığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Halka arz endeksi
• Spekülatif balonlar
• GSADF testi
• BIST

Kaynakça

1. Acharya, D. (2024). Comparative analysis of stock bubble in S&P 500 individual stocks: A study using sadf and gsadf models. Journal of Risk and Financial Management, 17(2), 59. https://doi.org/10.3390/jrfm17020059
2. Aliber, R. Z., & Kindleberger, C.P. (2015). Manias, panics and crashes: A history of financial crises. Palgrave Macmillan.
3. Anavatan, A., & Kayacan, E. Y. (2018). BİST 100 endeksinde balon etkisinin incelenmesi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(8), 124-131.
4. Anderson, K., Brooks, C., & Katsatis, A. (2010). Speculative bubbles in the S&P 500: Was the tech bubble confined to the tech sector?. Journal of Empiricial Finance, 17(3), 345-361. https://doi.org/10.1016/j.jempfin.2009.12.004
5. Afşar, M., Afşar, A., & Doğan, E. (2019). Döviz balonlarının tespitine yönelik bir analiz: Türkiye örneği. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 54, 447-460. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.461888
6. Akkaya, M. (2018). Borsa İstanbul hisse senedi getirilerinde balon oluşumu üzerine bir uygulama. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19(1), 188-200.
7. Balcilar, M., Katzke, N., & Gupta, R. (2018). Date-stamping US housing market explosivity. Economics, 12(1). 1-33. https://doi.org/10.5018/economics-ejournal.ja.2018-18
8. Brunnermeier, M.K. (2008). Bubbles. Durlauf, S.N & Blume, L.E. (Ed.), The New Palgrave Dictionary of Economics (2. Baskı, s. 578-584). Palgrave Macmillan.

9. Blanchard, O.J., & Watson, M.W. (1982). Bubbles, rational expectations, and financial markets (NBER Working Paper No: 945). https://doi.org/10.3386/w0945
10. Borsa İstanbul. (2025). Halka arzın faydaları ve halka arza karar verme. https://www.borsaistanbul.com/sirketler/halka-arz-ve-borsada-islem-gorme/halka-arzin-faydalari-ve-halka-arza-karar-verme
11. Borsa İstanbul. (2024). Borsa İstanbul Data Store. https://datastore.borsaistanbul.com/
12. Bozoklu, Ş., & Zeren, F. (2013). Türkiye hisse senedi piyasasında rasyonel köpükler: Saklı eş bütünleşme yaklaşımı. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 5(9), 17-31.
13. Capelle-Blancard, G., & Raymond, H. (2004). Empirical evidence on periodically collapsing stock price bubbles. Applied Economics Letters, 11(1), 61-69. https://doi.org/10.1080/1350485042000187480
14. Caspi, I. (2017). Rtadf: Testing for bubbles with EViews. Journal of Statistical Software, 81(1), 1–16. https://doi.org/10.18637/jss.v081.c01
15. Chiu, C. L., & Chou, K. H. (2022). The Soft commodities multiple bubbles tests: Evidence from the New York Futures Markets. Applied Economics Letters, 29(3), 206-211. https://doi.org/10.1080/13504851.2020.1861195
16. Chang, T., Gil-Alana, L., Aye, G. C., Gupta, R., & Ranjbar, O. (2016). Testing for bubbles in the BRICS stock markets. Journal of Economic Studies, 43(4), 646-660. https://doi.org/10.1108/JES-07-2014-0128
17. Corbet, S., Lucey, B., & Yarovaya, L. (2018). Datestamping the bitcoin and ethereum bubbles. Finance Research Letters, 26, 81-88. https://doi.org/10.1016/j.frl.2017.12.006
18. Çağlı, E. Ç., & Mandacı, P. E. (2017). Borsa İstanbul’da rasyonel balon varlığı: Sektör endeksleri üzerine bir analiz. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, 54(629), 63-76.
19. Çağlı, E. Ç., & Evrim Mandacı, P. (2018). Detecting multiple bubbles in international stock markets with recursive flexible Windows. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 19(2), 193-200. https://doi.org/10.24889/ifede.452513
20. Çelik, İ., Akkuş, H. T., & Gülcan, N. (2019). Investigation of rational bubbles and volatility spillovers in commodity markets: Evidences from precious metals. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty, 6(3), 936-951. https://doi.org/10.30798/makuiibf.586527
21. Doğru, E. (2024). Pay senedi piyasalarında fiyat balonu: Mali kuruluşlar üzerine bir uygulama. Oğuzhan Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 229-242. https://doi.org/10.55580/oguzhan.1602922
22. Eteman, V. (2024). Speculative bubbles in artificial ıntelligence ınvestments: Analysis of the “magnificent seven” technology stocks and volatility spillover effects. Ekonomi ve Finansal Araştırmalar Dergisi, 6(2), 198-220. https://doi.org/10.56668/jefr.1574019
23. Evans, G. W. (1991). Pitfalls in testing for explosive bubbles in asset prices. The American Economic Review, 81(4), 922-930.
24. Fama, E. F. (1970). Efficient capital markets: A review of theory and empirical work. Journal of Finance, 25(2), 383-417. https://doi.org/10.2307/2325486
25. Finnet Hisse Expert. (2025). https://www.finnet.com.tr/
26. Gülcan, N., Boyacıoğlu, N., & Özdemir Höl, A. (2021). Investigation of speculative bubbles in financial markets: The example of foreign exchange market. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 12(29), 176-187. https://doi.org/10.21076/vizyoner.729647
27. Gürkaynak, R. S. (2008). Econometric tests of asset price bubbles: Taking stock. Journal of Economic Surveys, 22(1), 166-186.
28. Işıldak, M. S. (2022). Kripto para piyasasında spekülatif balonlar: Bitcoin’den kanıtlar. Business Economics and Management Research Journal, 5(3), 209-219.
29. Jirasakuldech, B., Emekter, R., & Rao, R. P. (2008). Do Thai stock prices deviate from fundamental values?. Pacific-Basin Finance Journal, 16(3), 298-315. https://doi.org/10.1016/j.pacfin.2007.01.001
30. Kartal, G. (2022). Konut piyasasında çoklu balon oluşumu: Türkiye geneli ve TR71 bölgesinden ampirik deliller. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(2), 343-360. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1002825
31. Kılıç, Y. (2020). Finansal piyasalarda balon varlığının test edilmesi: BRICS-T ülkeleri örneği. Bankacılık ve Sermaye Piyasası Araştırmaları Dergisi, 4(9), 11-22.
32. Koy, A. (2018). Multibubbles in emerging stock markets. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, 637, 95-109.
33. Kutlu, M., & Çakır, M. (2024). Borsa İstanbul banka endeksi ve hisse fiyatlarında balon oluşumu ve belirleyicileri. Journal of Emerging Economies and Policy, 9(Special Issue), 308-321.
34. Li, Z. Z., Tao, R., Su, C. W., & Lobonţ, O. R. (2019). Does bitcoin bubble burst?. Quality & Quantity, 53(1), 91-105.
35. Liaqat, A., Nazir, M. S., & Ahmad, I. (2019). Identification of multiple stock bubbles in an emerging market: Application of gsadf approach. Economic Change and Restructuring, 52(3), 301-326.
36. Mert Sarıtaş, M., & Ural, M. (2025). Finansal baloncukların tespiti ve tahminlenmesi. İzmir İktisat Dergisi, 40(1), 272-293. https://doi.org/10.24988/ije.1554683
37. Phillips, P. C. B., Shi, S., & Yu, J. (2015). Testing for multiple bubbles: Historical episodes of exuberance and collapse in the S&P 500. International Economic Review, 56(4), 1043-1078. https://doi.org/10.1111/iere.12132
38. Phillips, P. C. B., & Yu, J. (2011). Dating the timeline of financial bubbles during the subprime crisis. Quantitative Economics, 2(3), 455–491. https://doi.org/10.3982/QE82
39. Phillips, P. C. B., Wu, Y., & Yu, J. (2011). Explosive behavior in the 1990s NASDAQ: When did exuberance escalate asset values. International Economic Review, 52(1), 201-226.
40. Reza, B. S. M. (2010). Literatures about asset price bubbles and monetary policies. In proceedings of international conference on applied economics, 695-703.
41. Smith, M. H., & Smith, G. (2006). Bubble, bubble, where's the housing bubble?. Brookings Papers on Economic Activity, 2006(1), 1-50.
42. Ural, M. (2021). Analyzing multiple bubbles in the usdkzt exchange rate using the gsadf test. Eurasian Research Journal, 3(2), 7-18.
43. Ural, M. (2022). Varlık fiyatlarında spekülatif fiyat baloncuklarının sağ kuyruklu adf yöntemiyle analizi. İzmir İktisat Dergisi, 37(1), 189-205.
44. Özgür, Ö., Yılancı V., & Özbuğday, F. C. (2021). Detecting speculative bubbles in metal prices: Evidence from gsadf test and machine learning approaches. Resources Policy, 74(August):102306.
45. Özbey, F., Sanlı, E., & Kandır, S. Y. (2024). BİST teknoloji endeksinde covid-19 döneminde oluşan spekülatif balonların belirlenmesi: Gsadf yaklaşımı. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1), 43-59. https://doi.org/10.53443/anadoluibfd.1229012
46. Samur, C. (2011). Finansal kabarcıklar teorisi ve finansal krizler. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 61(1), 117-176.
47. Tarkun, S., & Çınar, M. (2024). Bubble spillover of assets: Evidence from the exchange rates of some newly industrialized countries. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, 41, 22-33. https://doi.org/10.26650/ekoist.2024.41.1418412
48. Yıldırım, H., Akdağ, S., & Alola, A. A. (2022). Is there a price bubble in the exchange rates of the developing countries? The Case of BRICS and Turkey. Journal of Economics, Finance and Administrative Science, 27(54), 247–61. https://doi.org/10.1108/JEFAS-04-2021-0025
49. Yılmaz, T. (2022). Kripto paralarda fiyat balonu keşfi: COVID-19 pandemi dönemi üzerine bir araştırma. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 7(17), 90-103. https://doi.org/10.25204/iktisad.1024037
50. Yu, J.-S., & Hassan, M. K. (2010). Rational speculative bubbles in mena stock markets. Studies in Economics and Finance, 27(3). 247-264. https://doi.org/10.1108/10867371011060054
51. Yurtoğlu, Y. (2022). Pay senedi piyasalarında balon varlığının test edilmesi: MIST ülkeleri örneği. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(1), 410-427.
52. Zeren, F., & Yılancı, V. (2019). Are there multiple bubbles in the stock markets? Further evidence from selected countries. Ekonomika, 98(1), 81-95. https://doi.org/10.15388/Ekon.2019.1.5