THE IMPACT OF FAILED STATES ON GLOBAL SECURITY: AFGHANISTAN, IRAQ AND SYRIA

Öz

Failed states are a complex phenomenon with significant implications for global security, governance, and development. They destabilize regions, empower non-state actors, and increase transnational threats. This study explores how failed states impact global security by analyzing the interplay between internal weaknesses and external interventions. Focusing on Afghanistan, Iraq, and Syria, it highlights how fragile institutions, sectarian divisions, and governance gaps—combined with foreign interference—worsen state failure and create global ripple effects. These states often become breeding grounds for terrorism, organized crime, and forced migration, further undermining regional stability and international governance. The study also examines the influence of global powers and regional actors in shaping these outcomes. Using comparative case studies and an interdisciplinary approach, it argues that addressing state failure is essential to maintaining global stability and calls for integrated strategies that consider both local dynamics and international responsibilities.

Anahtar Kelimeler

• Security
• Failed State
• Iraq
• Afghanistan
• Syria

BAŞARISIZ DEVLETLERİN KÜRESEL GÜVENLİĞE ETKİSİ: AFGANİSTAN, IRAK VE SURİYE

Öz

Başarısız devlet, küresel güvenlik, yönetişim ve insani kalkınma üzerinde derin etkileri olan çok boyutlu bir olgudur. Bölgeleri istikrarsızlaştırması, devlet dışı aktörlerin güç kazanmasına zemin hazırlaması ve ulusötesi tehditleri şiddetlendirmesi nedeniyle küresel güvenlik açısından ciddi riskler oluşturmaktadır. Başarısız devletlerin küresel güvenliğe etkisini Afganistan, Irak ve Suriye örnekleri üzerinden incelemeyi amaçlayan bu çalışma, başarısız devlet olgusu bağlamında sunduğu özgün analizlerle literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Başarısız devletler terörizm, ulusötesi suçlar ve zorunlu göç gibi sorunlara uygun zemin hazırlayarak küresel güvenlik tehditlerini artırırken, aynı zamanda bölgesel jeopolitiği istikrarsızlaştırmakta ve uluslararası yönetişim mekanizmalarını zayıflatmaktadır. Çalışma, zayıf devlet kurumları, mezhepsel ayrışmalar ve yönetişim boşlukları gibi içsel faktörlerin dış müdahalelerle birleşerek devlet kırılganlığını derinleştirdiğini ve küresel güvenlik üzerinde zincirleme etkiler yarattığını varsaymaktadır. Ayrıca, küresel güçlerin ve bölgesel aktörlerin başarısız devletlerin kaderini belirlemedeki rollerini sorgulamaktadır. Karşılaştırmalı vaka analizleri ve disiplinler arası bir perspektifle yürütülen bu çalışma, başarısız devletlerin uluslararası güvenliği doğrudan ve dolaylı olarak nasıl etkilediğini incelemeyi ve küresel istikrarı korumaya yönelik daha geniş bir stratejinin parçası olarak bu başarısızlıkları tartışmanın önemine dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Güvenlik
• Başarısız Devlet
• Irak
• Afganistan
• Suriye

Kaynakça

1. Alkan, H. (2020). COVID-19 Sonrasında Yönetsel Kapasite: Demokrasi Bağlamında Devletlerin Geleceği, M. Şeker, A. Özer & C. Korkut (Ed.) Küresel Salgının Anatomisi, İnsan ve Toplumun Geleceği (ss.1-20), TÜBA Yayınları.
2. Andersen, L. (2005). International engagement in failed states: Choices and trade-offs. Danish Institute for International Studies (DIIS). https://www.econstor.eu/bitstream/10419/84552/1/DIIS2005-20.pdf.
3. Aras, İ. (2017). Fransa’nın Arap Baharı Politikası. Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, 4(2), ss. 135–167.
4. Arı, T. (2005). Geçmişten Günümüze Orta Doğu: Siyaset, Savaş ve Diplomasi. Alfa Yayınları.
5. Bakkour, S. & Sahtout, R. (2023). The dimensions and attributes of state failure in Syria. Journal of Balkan and Near Eastern Studies. https://doi.org/10.1080/19448953.2023.2167337
6. BBC. (2016). BM: Suriye'de Esad Rejimi Ve IŞİD Kimyasal Silah Kullandı. https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-37190273.
7. BBC. (2021). Kabul airport attack: What do we know? https://www.bbc.com/news/world-asia-58349010.
8. Brock, L. H,. Hans S, G. & Stohl, M. (2012). Fragile States. Polity Press.

9. Brown, F. Z. (2018). Dilemmas Of Stabilization Assistance: The Case Of Syria. Carnegie Endowment for International Peace. https://carnegieendowment.org/2018/10/26/dilemmas-of-stabilization-assistance-case-of-syria-pub-77574.
10. Crisis Group. (2022). Afghanistan’s security challenges under the Taliban. https://www.crisisgroup.org/asia/south-asia/afghanistan/afghanistans-security-challenges-under-taliban .
11. Dağ, A E. (2013). Suriye Biladi Şam’ın Hazin Öyküsü. İHH İnsani Yardım Vakfı.
12. Dağ, A. E. (2015). Irak raporu Ağustos 2015. İHH İnsani ve Sosyal Araştırmalar Merkezi.
13. Dashti, Z. (2021). ABD’nin Afganistan’dan Çekilmesi ile Taliban’ın Yeniden İktidara Gelmesi. Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5 (2), ss. 195–212.
14. Eroğul, C. (2014). Devlet nedir? . Yordam Kitap.
15. Euro News. (2023, October 17). BM: Yerinden edilenlerin sayısı 110 milyona ulaşırken Türkiye'deki sığınmacılar yüzde 5 azaldı https://tr.euronews.com/2023/06/14/bm-yerinden-edilenlerin-sayisi-110-milyona-ulasirken-turkiyedeki-siginmacilar-yuzde-5-azal
16. Euro News. (2024, October 17). Suriye güncel haritası: Hangi örgüt hangi bölgeleri kontrol ediyor? https://tr.euronews.com/2024/12/08/suriye-guncel-haritasi-hangi-orgut-hangi-bolgeleri-kontrol-ediyor
17. Fanon, F. (2008,). Black Skin, White Masks (C. L. Markmann, Trans.). Pluto Press. Fragile States Index. (2024, January 17). https://fragilestatesindex.org/global-data/
18. Gözler, K. (2017). Anayasa Hukukuna Giriş: Genel Esaslar ve Türk Anayasa Hukuku. Ekin Kitabevi.
19. Gros, J. G. (1996). Towards a taxonomy of failed states in the New World Order: Decaying Somalia, Liberia, Rwanda and Haiti. Third World Quarterly, 17(3), ss. 455–472. https://doi.org/10.1080/01436599615452
20. Gul, N. (2006). Post-9/11 Afghanistan And The Regional Security Scenario. Pakistan Horizon, 59(1), ss. 45–57.
21. Hehir, A. (2016). Assessing The İnfluence Of The Responsibility To Protect On The UN Security Council During The Arab Spring. Sage Journals, 51(2), ss. 166–183. https://doi.org/10.1177/0022343316630786
22. Helman, G. B., & Ratner, S. R. (1992). Saving Failed States. Foreign Policy, (89), ss. 3–20.
23. Heywood, A. (2012). Siyasetin Temel Kavramları (H. Özler, Trans.). Adres Yayınları.
24. Hobbes, T. (2001). Leviathan (S. Lim, Trans.). Yapı Kredi Yayınları.
25. Ignatieff, M. (2002). Intervention And State Failure. Dissent, 49(1), ss. 115–124.
26. İpek, P. (2011). İşgal Sonrası Irak’ta Devletleşme Sorunlarının Kuramsal İncelemesi ve Petrol Zenginliğinin Etkileri. Ortadoğu Etütleri, 3(1), ss.61–90.
27. Khan, R. M. (2011). Afghanistan And Pakistan: Conflict, Extremism, And Resistance To Modernity. Woodrow Wilson Center Press ve Johns Hopkins University Press.
28. Kirkpatrick, D. D. (2020). Conflict with Iran threatens fight against ISIS. The New York Times. https://www.nytimes.com/2020/01/04/world/middleeast/conflict-with-iran-threatens-fight-against-isis.html
29. Knights, M. & Jaafar, J. (2015). Restoring The Iraqi Army’s Pride And Fighting Spirit. Al Jazeera. https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/restoring-iraqi-armys-pride-and-fighting-spirit
30. Lambach, D., Johais, E. & Bayer, M. (2015). Conceptualising State Collapse: An İnstitutionalist Approach. Third World Quarterly, 36(7), ss. 1299–1315. https://doi.org/10.1080/01436597.2015.1038338
31. Lawlor, K. & Davison, K. (2020). Iraq İs Fragile, Not Hopeless: How Iraq's Fragility Undermines Regional Stability. Institute for the Study of War. https://www.understandingwar.org/sites/default/files/Iraq%20is%20Fragile%2C%20Not%20Hopeless.pdf
32. Lewis, B. (2003). Ortadoğu (S. Kolay, Trans.). Arkadaş Yayınevi.
33. Liebl, V. (2007). Pashtons, tribalism, leadership, Islam and Taliban: A short view. Small Wars and Insurgencies, 18(3), ss. 492–510. https://doi.org/10.1080/09592310701400851
34. Locke, J. (1947). Two Treatises Of Government. Hafner Press Company.
35. Logan, J. & Preble, C. (2006). Failed States And Flawed Logic: The Case Against A Standing Nation-Building Office. Policy Analysis, 560. https://www.cato.org/sites/cato.org/files/pubs/pdf/pa560.pdf
36. Lucas, S. (2018). Syria: Who’s involved, and what do they want? The Conversation. http://theconversation.com/syria-whos-involved-and-what-do-they-want-95002
37. Machiavelli, N. (1992). Hükümdar, (S. S. Baykal Trans.). Sosyal Yayınlar.
38. MacKinnon, C. (2015). Feminist Bir Devlet Kuramına Doğru. (T. Yöney & S. Yücesoy Trans.) Metis Yayınları.
39. Mann, M. (2011). Devletler, Savaş ve Kapitalizm: Politik Sosyoloji İncelemeleri. (S. D. Çiftçi Trans.). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
40. Marx, K. & Engels, F. (2009). Komünist Manifesto. (N. Satlıgan Trans.). Bilim ve Sosyalizm Yayınları.
41. McNally, L. & Bucala, P. (2015). The Taliban Resurgent: Threats To Afghanistan’s Security. Middle East Institute. https://www.jstor.org/stable/resrep07934.1
42. Meisel, J. H. (1962). The Myth Of The Ruling Class: Gaetano Mosca And Elite. University of Michigan Press.
43. Mercan, M. H. (2010). Beşar Esed Dönemi Suriye Dış Politikasında Süreklilik ve Değişim. Akademik Ortadoğu, 4(2), ss. 113–130.
44. Mir, A. (2020). Afghanistan's terrorism challenges the political trajectories of Al-Qaeda, the Afghan Taliban and the Islamic State. Middle East Institute. https://www.mei.edu/sites/default/files/2020-10/Afghanistan%27s%20Terrorism%20Challenge.pdf
45. Nuruzzaman, M. (2009). Revisiting The Category Of Fragile And Failed States İn İnternational Relations. International Studies, 46(3), ss. 271–294. https://doi.org/10.1177/002088170904600304
46. Nguyen, M. (2005). The question of failed states. Uniya: Jesuit Social Justice Centre, 1-12.
47. Orhan, O. (2014). Suriye İç Savaşı ve Ortadoğu’da Güvenlik. Ortadoğu Analiz, 6(63), ss. 1–10.
48. Polk, W. (2007). Irak’ı Anlamak (N. Elhüseyni Trans.). NTV Yayınları.
49. Rahimi, R. (2008). Afghanistan: Exploring The Dynamics Of Sociopolitical Strife And The Persistence Of The İnsurgency (Occasional Paper No. 2). Pearson Peacekeeping Centre.
50. Rotberg, R. (2002). The New Nature Of Nation-State Failure. The Washington Quarterly, 25(3), ss. 85–96. https://doi.org/10.1162/01636600260046253
51. Rotberg, R. (2003). State Failure And State Weakness İn A Time Of Terror. Brookings Institution Press.
52. Rotberg, R. (2004). When States Fail: Causes And Consequences. Princeton University Press.
53. Rousseau, J. (2011). Toplum Sözleşmesi. (V. Günyol Trans.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
54. Said, E. W. (1978). Orientalism. Vintage Books.
55. Tamer, C. (2017). 2011 Sonrası İran’ın Irak Politikası. ANKASAM Bölgesel Araştırma Dergisi, İran Özel Sayısı, ss. 1–20.
56. Torun, Y. (2011). Siyaset Felsefesi Tarihinde Devlet. Orion Kitabevi.
57. Turan, Ö. (2004). Medeniyetlerin Çatıştığı Nokta Orta Doğu. Acar Matbaacılık.
58. UNHCR. (2023 January 12). Afghan Refugee Crisis Report https://www.unrefugees.org/news/afghanistan-refugee-crisis-explained/
59. UNODC. (2023 January 21). Afghanistan opium survey 2023: Cultivation and production after the ban—Effects and implications. https://www.unodc.org/documents/cropmonitoring/Afghanistan/Afghanistan_opium_survey_2023.pdf
60. Vázquez del Pino, T. (2011). Afghanistan: The failed state as status quo? European View, 10(2), ss. 187–194. https://doi.org/10.1007/s12290-011-0181-3
61. Warnock, J. W. (2008). Creating A Failed State. Fernwood Publishing.
62. Weber, M. (1986). Sosyoloji Yazıları. (T. Parla Trans.). Hürriyet Vakfı Yayınları.
63. Weber, M. (2012). Ekonomi ve Toplum (2 Cilt). Yarın Yayınları.
64. Yeşilbursa, B. (2009). Geçmişten Günümüze Irak Meselesi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29 (Özel Sayı-II), ss. 1–20.
65. Yousif, B. & El-Joumayle, O. (2022). The dynamics of protest movements in Iraq: An institutional approach. Economic Research Forum.https://erf.org.eg/app/uploads/2022/08/1661171143_557_725631_1563.pdf
66. Zartman, W. (1995). Collapsed States: The Disintegration And Restoration Of Legitimate Authority. Lynne Rienner Publishers.