Yıl 2019, Cilt , Sayı 36, Sayfalar 199 - 212 2019-07-22

Bu çalışmamızda, modern felsefenin öncüllerinden olan John Locke’un felsefesinde töz problemini incelemeyi amaçladık. O, 17. yüzyılın üç büyük rasyonalist filozofu Descartes, Spinoza ve Leibniz’in aksine realist ve ampirist bir filozof olarak ön plana çıkmıştır. Locke, bir metafizikçi olmamasına rağmen, töz problemini, çağının felsefi atmosferinin ve özellikle de epistemolojisinin bir sonucu olarak tartışmıştır. Bu bağlamda o, töz idesini, bilginin kaynağı, ölçütü, kapsamı, sınırları ve gerçekle olan bağıntısını belirmek için araştırmıştır. Locke’a göre, Descartes, Spinoza ve Leibniz gibi filozofların iddia ettiği gibi, zihnimizde doğuştan töz idesi yoktur. Töz fikri zihnimizde sonradan basit idelerin bileşmesiyle oluşmuştur. O, töz tartışmasında Descartes’ın ontolojisinden ayrılmasına rağmen, onun üçlü töz öğretisini benimsemiştir. Locke’da da birincil nitelikte töz ve ikincil nitelikte töz olmak üzere üç tür töz vardır. Birincil nitelikte töz Tanrı, ikincil nitelikte tözler ise ruh ve maddedir. Zihinde her üç töz idesi de doğuştan değildir. Tanrı idesine duyularımız, algılarımız, aklımız, ideler, çıkarım ve özellikle ahlak kurallarından hareketle ulaşırız. Tanrı, “yokluktan varlık ve varoluş üretilemez” ilkesinin bir sonucu olarak, ilksiz-sonsuz ve zorunlu bir varlık olarak vardır. Tinsel bir varlık olan ruh töz idesi, zihnimizde, düşünme, anlama, isteme, bilme gibi basit idelerin bileşimi sonucu oluşmuştur. Ruh töz idesinin özellikleri düşünme, hareket ettirme gücü ve özgürlüktür. Madde töz idesi ise duyusuz, algısız, düşünemeyen ve kendiliğinden hareketi olmayan bir tözdür. Maddeye düşünme ve hareket etme gücünü veren Tanrı’dır. Maddi töz idesinin özelliği ise yer kaplamadır. Maddede, düşünme, duyumsama, algılama, irade ve özgürlük yoktur. Böylelikle Locke, töz probleminin çözümüne rasyonalizmin aksine realist ve ampirik bir bakış açısı getirmiştir.
John Locke, İde, Nitelik, Töz, Tanrı, Ruh, Madde, Plüralizm
  • Aristoteles (1996) Metafizik (Çeviren: Ahmet Arslan), İstanbul: Sosyal Yayınlar.
  • Aristoteles (1997) Fizik (Çeviren: Saffet Babür), İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Babuççu, Ali Han (2018) “Töz”. A. Kadir Çüçen (Editör), Metafizik, Bursa: Sentez Yayıncılık.
  • Bravo, Hamdi (2008) “Locke ve Berkeley’de Birincil ve İkincil Nitelikler Meselesi”, Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 5 (Bahar), Yıl: 2008, s. 59–76.
  • Bréhier, Émile (2014) Histoire de la philosophie, Paris: Presses Universitaires de France.
  • Cevizci, Ahmet (2013) 17. Yüzyıl Felsefesi, İstanbul: Say Yayınları.
  • Çetin, İsmail (1995) John Locke’da Tanrı Anlayışı, Ankara: Vadi Yayınları.
  • Çetin, İsmail (2009), “John Locke’un Cevher Görüşüyle İlgili Bazı Yanlış Anlamalar”, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 18, Sayı: 1, 2009, s. 149–158. Çevikbaş, Sebahattin (1998) Töz Sorununa Eleştirel Bir Bakış, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Locke, John (1996) İnsan Anlığı Üzerine Bir Deneme (Çevire: Vehbi Hacıkadiroğlu), İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
  • Locke, John (1999) Tabiat Kanunu Üzerine Denemeler (Çeviren: İsmail Çetin) İstanbul: Paradigma Yayınları.
  • Locke, John (2017) Hoşgörü Üstüne Bir Mektup (Çeviren: Melih Yürüşen), Ankara: Liberte Yayınları.
  • Locke, John (2018) Kelimelerin Suistimali (Çeviren: Büşra Erdurucan), İstanbul: Tefrika Yayınları.
  • Öktem, Ülker (2003), “John Locke ve George Berkeley’in Kesin Bilgi Anlayışı, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Dergisi, Sayı: 43 (2), 2003, s. 133–149.
  • Ülken, Hilmi Ziya (2014) Varlık ve Oluş, Ankara: Doğu Batı Yayınları.
  • Zelyut Hünler, Solmaz (2003) Dört Adalı: Hobbes-Locke-Berkeley-Hume, İstanbul: Paradigma Yayınları.
Birincil Dil tr
Konular Felsefe
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-3754-1858
Yazar: Hüseyin AYDOĞDU (Sorumlu Yazar)
Kurum: ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 22 Temmuz 2019

Bibtex @araştırma makalesi { pausbed530325, journal = {Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, issn = {1308-2922}, eissn = {2147-6985}, address = {Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kınıklı Yerleşkesi 20070 Kınıklı – DENİZLİ / TÜRKİYE}, publisher = {Pamukkale Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {}, pages = {199 - 212}, doi = {10.30794/pausbed.530325}, title = {JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ}, key = {cite}, author = {AYDOĞDU, Hüseyin} }
APA AYDOĞDU, H . (2019). JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , (36) , 199-212 . DOI: 10.30794/pausbed.530325
MLA AYDOĞDU, H . "JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ". Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2019 ): 199-212 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/pausbed/issue/47232/530325>
Chicago AYDOĞDU, H . "JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ". Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2019 ): 199-212
RIS TY - JOUR T1 - JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ AU - Hüseyin AYDOĞDU Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.30794/pausbed.530325 DO - 10.30794/pausbed.530325 T2 - Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 199 EP - 212 VL - IS - 36 SN - 1308-2922-2147-6985 M3 - doi: 10.30794/pausbed.530325 UR - https://doi.org/10.30794/pausbed.530325 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ %A Hüseyin AYDOĞDU %T JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ %D 2019 %J Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi %P 1308-2922-2147-6985 %V %N 36 %R doi: 10.30794/pausbed.530325 %U 10.30794/pausbed.530325
ISNAD AYDOĞDU, Hüseyin . "JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ". Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 36 (Temmuz 2019): 199-212 . https://doi.org/10.30794/pausbed.530325
AMA AYDOĞDU H . JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ. PAUSBED. 2019; (36): 199-212.
Vancouver AYDOĞDU H . JOHN LOCKE’DA TÖZ PROBLEMİ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2019; (36): 212-199.