ENERJİ TÜKETİMİ, KENTSEL NÜFUS VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: BREZİLYA, ÇİN, HİNDİSTAN VE TÜRKİYE ÜZERİNE PARAMETRİK BİR ANALİZ

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 571 - 583, 20.06.2025

Atilla Ünlü

https://doi.org/10.30586/pek.1605051

Öz

Neoliberal iktisat politikalarının etkisiyle küresel ticaret hacminin artması, enerji ve kentleşme dinamiklerini güçlendirmiş ve bu üç faktör arasındaki etkileşim, küresel kalkınma stratejilerinin şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır. Bu çalışma, 1974-2023 döneminde Brezilya, Çin, Hindistan ve Türkiye örnekleri üzerinden enerji tüketimi, kentsel nüfus ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, ADF birim kök testi ile serilerin durağanlık durumu, ARDL sınır testi ile eşbütünleşme ilişkisi, Toda-Yamamoto nedensellik testi ile nedensellik ilişkileri ve parametre tahmin yöntemiyle değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkiler çözümlenmiştir. Nedensellik testinde, Brezilya'da GSYİH'nin enerji üzerinde tek yönlü, kentleşme ile GSYİH ve enerji arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi olduğu; Hindistan'da GSYİH'nin enerji üzerinde nedensel etkisi olduğu, ancak kentleşme ile bir ilişki bulunmadığı; Çin'de GSYİH'nin hem enerjiye hem de kentleşmeye nedensel etkisi olduğu, ancak enerjinin kentleşme ve GSYİH üzerinde nedensellik ilişkisi oluşturmadığı; Türkiye'de GSYİH ve kentleşmeden enerji doğru tek yönlü, kentleşme ve GSYİH arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Parametre tahmin sonuçları, tüm ülkelerde enerjinin GSYH’ye katkısının kentleşme düzeyinden daha yüksek olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Ekonomik Büyüme , Enerji Tüketimi , Kentleşme.

CAUSALITY RELATIONSHIP BETWEEN ENERGY CONSUMPTION, URBAN POPULATION, AND ECONOMIC GROWTH: A PARAMETRIC ANALYSIS OF BRAZIL, CHINA, INDIA, AND TURKEY

Öz

The increase in global trade volume under the influence of neoliberal economic policies has strengthened the dynamics of energy and urbanization, and the interaction between these three factors has played an important role in shaping global development strategies. This study aims to examine the relationship between energy consumption, urban population, and economic growth over the period 1974-2023 for Brazil, China, India, and Turkey. In this context, the stationarity of the series with ADF unit root test, cointegration relationship with ARDL bounds test, causality relations with Toda-Yamamoto causality test, and long-run relationships between variables with parameter estimation method are analyzed. In the causality test, it is found that there is a unidirectional causality relationship between GDP and energy and a bidirectional causality relationship between urbanization and GDP and energy in Brazil; in India, GDP has a causal effect on energy, but there is no relationship with urbanization; in China, GDP has a causal effect on both energy and urbanization, but energy does not create a causal relationship on urbanization and GDP; in Turkey, there is a unidirectional causality relationship between GDP and urbanization towards energy and a bidirectional causality relationship between urbanization and GDP. Parameter estimation results show that the contribution of energy to GDP is higher than the level of urbanization in all countries.

Anahtar Kelimeler

Economic Growth , Energy Consumption , Urbanization.

Kaynakça

• charya, R. H., & Sadath, A. C. (2019). Energy poverty and economic development: Household-level evidence from India. Energy and Buildings, 183, 785-791. https://doi.org/10.1016/j.enbuild.2018.11.047.
• Ahmat, N., Christopher, S., Saputra, J., Sukemi, M. N., & Nawawi, M. N. (2024). The Impact of Energy Consumption, Economic Growth, and Non-Renewable Energy on Carbon Dioxide Emission in Malaysia. International Journal of Energy Economics and Policy, 15(1), 143-152.
• Ay, Ş., & Çelik, S. (2024). A cyclical analysis of the relationship between income tax and unemployment: Empirical evidence for Turkey. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14(4), 1479-1489.
• Bakirtas, T., & Akpolat, A. G. (2018). The relationship between energy consumption, urbanization, and economic growth in new emerging-market countries. Energy, 147, 110-121. https://doi.org/10.1016/j.energy.2018.01.011.
• Bakari, S., & El Weriemmi, M. (2024). What drives Tunisian economic growth: urbanization or rural development?. Theoretical & Applied Economics, 31(2).
• Bloom, D. E., Canning, D., & Fink, G. (2008). Urbanization and the wealth of nations. Science, 319(5864), 772-775.
• Çalışkan, H., & Öztürk, S. (2019). Kentleşme gelişiminin ekonomik büyüme üzerine etkisi: Türkiye örneği. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (17), 677-694.
• Çelik, S., Künç, S., & Acar, S. (2020). Elektrik tüketimi ve ekonomik büyüme ilişkisinin analizi: Türkiye üzerine ampirik bir inceleme. Güncel Makroekonomik Sorunlar, Editör; Şebnem Taş, Gazi Kitabevi, Ankara.
• Efeoğlu, R., & Pehlivan, C. (2018). Türkiye’de Enerji Tüketimi ve Cari Açığın Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisi. Politik Ekonomik Kuram, 2(1), 103-123. https://doi.org/10.30586/pek.418280
• Friedberg, Rachel M., and Jennifer Hunt (1995). The Impact of Immigrants on Host Country Wages, Employment and Growth (in Symposia: Immigration), The Journal of Economic Perspectives, 9(2), 23-44.
• Hayaloğlu, P., Artan, S., & Demirel, S. K. (2019). Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Panel Eşanlı Model. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 5(2), 405-417.
• Hovhannisyan, V., & Asci, S. (2024). Urbanization and economic growth in China: empirical evidence based on a SIVQR approach. China Agricultural Economic Review.
• Jemiluyi, O. O., & Jeke, L. (2024). The role of human capital development in urbanization-economic growth nexus: A new insight on Nigeria. Sustainable Futures, 8, 100266.
• Karakaş, A. (2014). OECD ve OECD Dişi Ülkelerde Elektrik Tüketimi, Nüfus ve Gelir İlişkisi: 1990-2011 Dönemi İçin Bir Panel Veri Analizi. Electronic Turkish Studies, 9(2).
• Kasman, A., & Duman, Y. S. (2015). CO2 emissions, economic growth, energy consumption, trade and urbanization in new EU member and candidate countries: a panel data analysis. Economic modelling, 44, 97-103. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2014.10.022
• Liu, Y. (2009). Exploring the relationship between urbanization and energy consumption in China using ARDL (autoregressive distributed lag) and FDM (factor decomposition model). Energy, 34(11), 1846-1854. https://doi.org/10.1016/j.energy.2009.07.029
• Milin, I. A., Mungiu Pupazan, M. C., Rehman, A., Chirtoc, I. E., & Ecobici, N. (2022). Examining the relationship between rural and urban populations’ access to electricity and economic growth: a new evidence. Sustainability, 14(13), 8125.
• Narayan, P. K., & Narayan, S. (2005). Estimating Income and Price Elasticities of Imports for Fiji in a Cointegration Framework. Economic Modelling, 22(3), 423-438. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2004.06.004.
• Ngounou, B. A., Tekam Oumbe, H., Ongo Nkoa, B. E., & Noubissi Domguia, E. (2024). Inclusive growth in the face of increasing urbanization: What experience for African countries?. Review of Development Economics, 28(1), 34-70.
• Olaoye, O. (2024). Environmental quality, energy consumption and economic growth: evidence from selected African countries. Green and Low-Carbon Economy, 2(1), 28-36.
• Özçağ, M. (2022). Enerji Tüketimi Üzerine Bir Nedensellik Analizi. Presentation Type, 389.
• Öztürk, Y. K., & Çelik, B. (2023). Yeni sanayileşen ülkelerde (n11) enerji yoksulluğu ve ekonomik büyüme ilişkisi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (64), 47-51.
• Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bound testing approaches to the analysis of long run relationships. Journal Of Applied Econometrics, Special Issue, 16(3), 289-326. https://doi.org/10.17863/CAM.5093.
• Shaban, A., Kourtit, K., & Nijkamp, P. (2024). Reverse causality between urbanization and economic growth: a global test on the validity of urbanization-led economic growth. The Annals of Regional Science, 1-28.
• Shahbaz, M., Sbia, R., Hamdi, H., & Ozturk, I. (2014). Economic growth, electricity consumption, urbanization and environmental degradation relationship in United Arab Emirates. Ecological indicators, 45, 622-631. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2014.05.022.
• Sulaiman, C. (2014). The causality between energy consumption, CO2 emissions and economic growth in Nigeria: An application of Toda and Yamamoto Procedure. Adv Nat Appl Sci, 8(8), 75-82.
• Toffler, A. (2008). Üçüncü Dalga, Çeviren: Selim Yeniçeri, Koridor Yayıncılık, İstanbul.
• Ülger, M., Uçar, M., Atamer, M. A., Apaydın, Ş. (2024). Kentleşme, Yenilenebilir Enerji ve İnovasyon ile Ekonomik Büyüme ve Ekolojik Ayak İzi Arasındaki Nedensellik İlişkileri: Çok Yüksek İnsani Gelişme Düzeyindeki Ülkeler Örneği. Politik Ekonomik Kuram, 8(2), 449-462. https://doi.org/10.30586/pek.1485357
• Wang, Q., Su, M., Li, R., & Ponce, P. (2019). The effects of energy prices, urbanization and economic growth on energy consumption per capita in 186 countries. Journal of cleaner production, 225, 1017-1032.
• Yıldız, B. (2019). E7 ülkelerinde CO2 emisyonu, enerji tüketimi, ekonomik büyüme ve kentleşme arasındaki ilişki. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 8(3), 283-297.
• Zou, Z., Zhang, Y., Liu, X., Li, X., & Wang, M. (2024). Yenilenemeyen enerji tüketimi, ekonomik büyüme ve CO2 emisyonu arasındaki dinamik bağ: Başlıca yayıcılar arasında bir karşılaştırma analizi. Enerji ve Çevre, 35(8), 4339-4360. https://doi.org/10.1177/ 0958305X231180700
• World Bank. (2024). World Bank Data. Retrieved from https://www.worldbank.org/ext/en/home.
• U.S. Energy Information Administration. (2024). EIA Data. Retrieved from https://www.eia.gov/