Araştırma Makalesi

Bankaların İş Modellerindeki Benzerliğin Sistemik Riske Etkisi: Avrupa Örneği

Cilt: 9 Sayı: 3 19 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

Bankaların İş Modellerindeki Benzerliğin Sistemik Riske Etkisi: Avrupa Örneği

Öz

Bu çalışma, Avrupa bankalarının bilançolarından türetilen üç ana unsurun sistemik risk üzerindeki etkilerini analiz etmektedir. Bu unsurlar, batmayacak kadar büyük olup olmama durumu, aktif ve pasif kalemler bazında yapılan çeşitlendirmenin düzeyleri ile iş modelinin diğer bankalarınkine benzerliğidir. Bu çerçevede araştırma, aşağıdaki temel sorulara yanıt aramaktadır: Benzerlik ve çeşitlendirme, sistemik riski nasıl etkiler ve birbirleriyle nasıl etkileşime girer? Bu ilişkiler, batmayacak kadar büyük bankalar ile diğer bankalar için nasıl farklılık gösterir? Benzerlik, çeşitlendirme ve büyüklük arasındaki etkileşimler, sistemik riski nasıl şekillendirir? 25 Avrupa ülkesinden 165 halka açık bankayı içeren panel veri seti üzerinde yapılan regresyon analizleri, bankalar arasında büyüklüğe göre yapılan sınıflandırmaların (batmayacak kadar büyük ve diğerleri) sistemik risk üzerindeki etkileşimli etkileri nasıl düzenlediğini ortaya koymaktadır. Bulgular, iş modeli benzerliğinin ve çeşitlendirme düzeylerinin tek başına etkilerinin ötesinde, bu değişkenlerin birbirleriyle ve banka büyüklüğüyle olan etkileşimlerinin sistemik risk dinamiklerini anlamada kritik rol oynadığını göstermektedir. Özellikle, batmayacak kadar büyük bankalarda benzerliğin sistemik riski artırdığı, aktif çeşitlendirmesinin azalttığı ve pasif çeşitlendirmesinin artırdığı bulunmuştur. Diğer bankalarda ise bu dinamiklerin, pasif çeşitlendirmesi hariç olmak üzere, ters yönde etkiler gösterdiği ortaya konulmuştur. Bu bağlamda, finansal istikrarın sağlanabilmesi için iş modeli benzerliği ile çeşitlendirme düzeylerinin banka büyüklüğü ve ülkeye özgü ekonomik koşullara göre optimize edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Çalışma, Basel regülasyonlarının sistemik risk bağlamında daha kapsamlı bir yaklaşımla yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmekte ve politika yapıcılar için hem mikro hem de makro düzeyde uygulanabilir öneriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acharya, V. V. (2009). A theory of systemic risk and design of prudential bank regulation. Journal of financial stability, 5(3), 224-255. https://doi.org/10.1016/j.jfs.2009.02.001
  2. Acharya, V. V., Pedersen, L. H., Philippon, T., & Richardson, M. (2017). Measuring systemic risk. The review of financial studies, 30(1), 2-47. https://doi.org/10.1093/rfs/hhw088
  3. Acharya, V. V., Pedersen, L., Philippon, T., & Richardson, M. (2009). Regulating systemic risk. Restoring financial stability: How to repair a failed system, 283-304. https://pages.stern.nyu.edu/~sternfin/vacharya/public_html/acharya_philippon_richardson_nber.pdf
  4. Acharya, V. V., & Yorulmazer, T. (2007). Too many to fail—An analysis of time-inconsistency in bank closure policies. Journal of financial intermediation, 16(1), 1-31. https://doi.org/10.1016/j.jfi.2006.06.001
  5. Adrian, T., & Brunnermeier, M. K. (2016). CoVaR. The American Economic Review, 106(7), 1705–1741. https://doi.org/10.1257/aer.20120555
  6. Allen, F., Babus, A., & Carletti, E. (2012). Asset commonality, debt maturity and systemic risk. Journal of Financial Economics, 104(3), 519-534. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2011.07.003
  7. Ayadi, R., Arbak, E., & Pieter De Groen, W. (2012). Regulation of European banks and business models: towards a new paradigm?. Centre for European Policy Studies, Forthcoming. https://www.ceps.eu/ceps-publications/regulation-european-banks-and-business-models-towards-new-paradigm/
  8. Ayadi, R., Bongini, P., Casu, B., & Cucinelli, D. (2021). Bank business model migrations in Europe: Determinants and effects. British Journal of Management, 32(4), 1007–1026. https://doi.org/10.1111/1467-8551.12437

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Avrupa Birliği Ekonomisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

13 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

19 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

26 Aralık 2024

Kabul Tarihi

29 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Öztürker, L., & Akbalık, M. (2025). Bankaların İş Modellerindeki Benzerliğin Sistemik Riske Etkisi: Avrupa Örneği. Politik Ekonomik Kuram, 9(3), 877-901. https://doi.org/10.30586/pek.1607691
AMA
1.Öztürker L, Akbalık M. Bankaların İş Modellerindeki Benzerliğin Sistemik Riske Etkisi: Avrupa Örneği. PEK. 2025;9(3):877-901. doi:10.30586/pek.1607691
Chicago
Öztürker, Lütfi, ve Murat Akbalık. 2025. “Bankaların İş Modellerindeki Benzerliğin Sistemik Riske Etkisi: Avrupa Örneği”. Politik Ekonomik Kuram 9 (3): 877-901. https://doi.org/10.30586/pek.1607691.
EndNote
Öztürker L, Akbalık M (01 Eylül 2025) Bankaların İş Modellerindeki Benzerliğin Sistemik Riske Etkisi: Avrupa Örneği. Politik Ekonomik Kuram 9 3 877–901.
IEEE
[1]L. Öztürker ve M. Akbalık, “Bankaların İş Modellerindeki Benzerliğin Sistemik Riske Etkisi: Avrupa Örneği”, PEK, c. 9, sy 3, ss. 877–901, Eyl. 2025, doi: 10.30586/pek.1607691.
ISNAD
Öztürker, Lütfi - Akbalık, Murat. “Bankaların İş Modellerindeki Benzerliğin Sistemik Riske Etkisi: Avrupa Örneği”. Politik Ekonomik Kuram 9/3 (01 Eylül 2025): 877-901. https://doi.org/10.30586/pek.1607691.
JAMA
1.Öztürker L, Akbalık M. Bankaların İş Modellerindeki Benzerliğin Sistemik Riske Etkisi: Avrupa Örneği. PEK. 2025;9:877–901.
MLA
Öztürker, Lütfi, ve Murat Akbalık. “Bankaların İş Modellerindeki Benzerliğin Sistemik Riske Etkisi: Avrupa Örneği”. Politik Ekonomik Kuram, c. 9, sy 3, Eylül 2025, ss. 877-01, doi:10.30586/pek.1607691.
Vancouver
1.Lütfi Öztürker, Murat Akbalık. Bankaların İş Modellerindeki Benzerliğin Sistemik Riske Etkisi: Avrupa Örneği. PEK. 01 Eylül 2025;9(3):877-901. doi:10.30586/pek.1607691

Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.