İktidarın Gölgesinde Kırılgan Bedenler: Rusya Federasyonu ve Rus Ortodoks Kilise’nin İdeolojik Dansı

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 821 - 840, 20.06.2025

Yeliz Kendir-gök , Fahrettin Gök

https://doi.org/10.30586/pek.1611460

Öz

Bu makale, Rusya Federasyonu ile Rus Ortodoks Kilisesi arasındaki etkileşimi, iktidar ve ideoloji arasındaki ritmik ve uyumlu bir dans olarak değerlendirerek, bu ilişkinin sosyo-politik yansımalarını analiz etmektedir. Devlet ve kilise arasındaki simbiyotik ilişkinin, kadınları ve LGBT+ bireyleri nasıl ötekileştirdiği, toplumsal normları nasıl katılaştırdığı ve patriyarkal düzeni nasıl pekiştirdiği tartışılmaktadır. Çalışma, kadın bedeninin biyolojik yeniden üretime indirgenmesi, kadına yönelik şiddetin siyasallaştırılması ve cinselliğin heteronormatif bir çerçevede araçsallaştırılması gibi dinamikleri mercek altına almaktadır. Van Dijk’in eleştirel söylem analizi yöntemi kullanılarak, devlet-kilise ittifakının “geleneksel değerler” söylemi üzerinden toplumsal cinsiyet eşitliği ve insan hakları alanındaki baskıları nasıl meşrulaştırdığı incelenmektedir. Bulgular, bu ideolojik uyumun, kadınların annelik dışındaki rollere erişimini engelleyerek, onları biyolojik yeniden üretime zorlayan bir şiddet ortamı yarattığını, hetero-patriyarkal ve cinsiyetçi politikaların kadınlar ve LGBT+ bireyler üzerinde ciddi baskılar oluşturduğunu, toplumsal cinsiyet eşitliği ve insan hakları alanındaki reformları engellediğini ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğini derinleştirdiği göstermektedir. Bu bağlamda, feminist ve LGBT+ hareketleri ile sivil toplum inisiyatifleri arasında daha güçlü bir işbirliği geliştirilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

iktidar , ideoloji , toplumsal cinsiyet , Rusya Federasyonu , Rus Ortodoks Kilisesi

Delicate Bodies Under the Shadow of the Government in Power: The Ideological Interplay Between the Russian Federation and the Russian Orthodox Church

Öz

This article examines the interaction between the Russian Federation and the Russian Orthodox Church, assessing it as a rhythmic and harmonious dance between power and ideology and analyzing the socio-political implications of this relationship. The study aims to critically examine the impact of this ideological alliance on gender roles and human rights. The research focuses on the dynamics of the instrumentalization of women’s bodies through reproductive roles, the politicization of violence against women, and the marginalization of bodies within the context of the politicization of sexuality. Through literature review and critical analysis, the study examines how the state-church alliance shapes pressures on gender equality and human rights under the guise of preserving traditional values. The findings reveal that this ideological alignment creates a violent environment that restricts women’s access to roles beyond motherhood, forcing them into biological reproduction. Additionally, it identifies the significant pressures exerted by hetero-patriarchal and sexist policies on women and LGBT+ individuals. The article emphasizes that the ideological alignment between the Russian Federation and the Russian Orthodox Church obstructs reforms in gender equality and human rights and deepens gender inequality. In this context, the study concludes that stronger cooperation between feminist and LGBT+ movements and civil society initiatives is necessary.

Anahtar Kelimeler

The Government in Power , Ideology , Gender , The Russian Federation , The Russian Orthodox Church.

Kaynakça

• Amnesty International (AI). (5 Mart 2003). Amnesty International Press Release. Russian Federation: Violence against women -- time to act! (Rusya Federasyonu: Kadına Yönelik Şiddet -- Harekete Geçme Zamanı!), https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2021/05/EUR460192003ENGLISH.pdf Erişim Tarihi: 14.09.2024.
• Alekserli, A. (Haz.). (2005). Rusya Federasyonu Anayasası, Erişim: https://www.anayasa.gen.tr/rusya.htm Erişim Tarihi: 16.05.2024.
• Althusser, L. (2010). İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları, çev. Alp Tümertekin, İstanbul: İthaki Yayınları.
• Arik, H., Çağatay, S., Liinason, M., & Sasunkevich, O. (2023). Unsettling the political: conceptualizing the political in feminist and LGBTI+ activism across Russia, the Scandinavian countries, and Turkey. International Feminist Journal of Politics, 25(4), 687-710.
• Bluhm, K., & Brand, M. (2018). “Traditional values” unleashed: The ultraconservative influence on Russian family policy. In New conservatives in russia and east central Europe (pp. 223-244). Routledge.
• Butler, J. (2010). Cinsiyet Belası: Feminizm ve Kimliğin Altüst Edilmesi, (2. Basım), İstanbul: Metis Yayınları.
• Chedia, B. (2009). Роль грузинской православной церкви в современных политических процессах Грузии. (Gürcistan’ın Güncel Politik Süreçlerinde Gürcistan Ortodoks Kilisesi’nin Rolü). Центральная Азия и Кавказ, 4-5(6465), 191-198.
• Chernyak, E. (2016). What Is a Woman Created for? The image of women in Russia through the lens of the Russian Orthodox church. Feminist theology, 24(3), 299-313.
• Chernyak, E., & Barrett, B. (2011). A chicken is not a bird, Is a woman a human being? Intimate partner violence and the Russian Orthodox Church. Currents, 10(1).
• Direk, Z. (2007). Cinsel Farkın İnşası: Felsefi Bir Problem Olarak Cinsiyet. İstanbul: Metis Yayınları.
• Dukhanova, D. (2018). Peter and Fevronia and the Day of family, love, and Fidelity: pronatalism and unstable gender order in contemporary Russia. State, Religion and Church, 5(2), 23-43.
• Edenborg, E. (2023). Anti-gender politics as discourse coalitions: Russia’s domestic and international promotion of “traditional values”. Problems of Post-communism, 70(2), 175-184.
• Erofeeva, L. V. (2013). Traditional Christian values and women’s reproductive rights in modern Russia—is a consensus ever possible?. American Journal of Public Health, 103(11), 1931-1934.
• Fedoseeva I. A. & Pominova O. L. (2022). “ПАРАДИГМАЛЬНЫЕ ИЗМЕНЕНИЯ СЕМЕЙНЫХ ЦЕННОСТЕЙ В ЭПОХУ ГЛОБАЛИЗАЦИИ” (Küreselleşme çağında aile değerlerindeki paradigmatik değişimler) CITISE, 321-330. doi: http://doi.org/10.15350/2409-7616.2022.1.28
• Foucault, M. (1992). Hapishanenin Doğuşu, çev. Mehmet Ali Kılıçbay, (3.basım), Ankara: İmge Kitabevi.
• Foucault, M. (2016). Cinselliğin Tarihi, çev. Hülya Uğur Tanrıöver, (7. Basım), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Garstenauer, T. (2018). Гендерные и квир-исследования в России. (Rusya’da Toplumsal Cinsiyet ve Queer Çalışmaları) Социология власти, 30(1), 160-174.
• Golovko, O. (29 Kasım 2011). Протоиерей Димитрий Смирнов: Я против всеобщего избирательного права! (Başrahip Dimitri Smirnov: Genel oy hakkına karşıyım!), Erişim: https://www.pravmir.ru/protoierej-dimitrij-smirnov-ya-protiv-vseobshhego-izbiratelnogo-prava/ Erişim Tarihi: 13.05.2024.
• Gradskova, Y. (2020). Recovering Traditions?: Women, Gender, and the Authoritarianism of ‘Traditional Values’ in Russia. Baltic Worlds 13(1), 31-36.
• Human Rights Watch. (2018). I Could Kill You and No One Would Stop Me’: Weak State Response to Domestic Violence in Russia., Erişim: https://www.hrw.org/report/2018/10/25/i-could-kill-you-and-no-one-would-stop-me/weak-state-response-domestic-violence Erişim Tarihi: 15.05.2024.
• Johnson, J. E., Novitskaya, A., Sperling, V., & Sundstrom, L. M. (2021). Mixed signals: What Putin says about gender equality. Post-Soviet Affairs, 37(6), 507-525.
• Katsikidis, Athanasios. Pussy Riot Founder Talks to Kathimerini About Russia’s ‘Military Dictatorship’ Ahead of Visit to Athens, (06.04.2024), https://www.ekathimerini.com/culture/1235652/pussy-riot-founder-talks-to-kathimerini-about-russias-military-dictatorship-ahead-of-visit-to-athens/ Erişim Tarihi: 10.05.2024.
• Kirill. (29 Ocak 2016). Слово Святейшего Патриарха Кирилла на открытии IV Рождественских парламентских встреч в Совете Федерации (Federasyon Konseyi’nde Gerçekleştirilen IV Noel Parlamento Toplantıları’nda Kutsal Patrik Kirill’in Açılış Konuşması), Erişim: http://www.patriarchia.ru/db/text/4362065.html Erişim Tarihi: 27.01.2024.
• Kondakov, A. A. (2017). Преступления на почве ненависти против ЛГБТ в России (Rusya’da LGBT’lere karşı nefret suçları) Автономная некоммерческая организация Центр независимых социологических исследований (Özerk kar amacı gütmeyen kuruluş Bağımsız Sosyolojik Araştırmalar Merkezi).
• Kovalskaya K. V. (2014). Русская православная церковь и гендер: дифференциализм или равенство полов? (Rus Ortodoks Kilisesi ve cinsiyet: Diferansiyelizm mi yoksa cinsiyet eşitliği mi?) İçinde, Социология религии в обществе Позднего Модерна: материалы Четвертой Международной научной конференции (Geç Modern Toplumda Din Sosyolojisi). (ss. 51-57).
• Lunkin, R. N. (2018). ЦЕРКОВЬ И ВНЕШНЯЯ ПОЛИТИКА: ОТ «РУССКОГО МИРА» К ГЛОБАЛИЗАЦИИ (Kilise ve Dış Politika: “Rus Dünyası”ndan Küreselleşmeye). Via in tempore. История. Политология 45(1), 165-175.
• Makarychev, A. (2018). Beyond Geopolitics: Russian Soft Power, Conservatism, and Biopolitics. Russian Politics, 3(1), 135-150.
• Mason, J. (2018). Pussy provocations: feminist protest and anti-feminist resurgence in Russia. Feminist Encounters: A Journal of Critical Studies in Culture and Politics, 2(1), 1-14.
• Mikhailovna, P. E., & Igorevna, T. K. (2021). Роль Русской Православной Церкви в формировании семейной политики Российской Федерации (Rus Ortodoks Kilisesi’nin Rusya Federasyonu’nun Gençlik Politikasının Oluşumu ve Uygulanmasındaki Rolü), Социальная политика и социо- логия. 20(3), 191-199.
• Organisation for Economic Co-Operation and Development (OECD). (2021). Education at a Glance 2021: OECD Indicators, Erişim: https://www.oecd-ilibrary.org/sites/7659c2a2-en/index.html?itemId=/content/component/7659c2a2-en#:~:text=In%20the%20Russian%20Federation%2C%2069,and%2039%25%20among%20young%20men Erişim Tarihi: 13.05.2024.
• Özel Ö. & Merve S. (25 Mayıs 2012). Putin’in Siyasal Askerleri, Erişim: https://21yyte.org/tr/merkezler/bolgesel-arastirma-merkezleri/rusya-slav-arastirmalari-merkezi/nashiler-putinin-siyasal-askerleri Erişim Tarihi: 20.05.2024.
• Özkazanç, A. (2019). Cinsellik, Şiddet ve Hukuk: Feminist Yazılar. Ankara: Dipnot Yayınları.
• Pasternak, B. L. (1946). Гамлет (Hamlet). Erişim: https://ruverses.com/boris-pasternak/hamlet/8980/ Erişim Tarihi: 04.12.2024.
• Paul, J. (2015). ‘Homosexual propaganda’laws in the Russian Federation: are they in violation of the European Convention on Human Rights?. Russian Law Journal, 3(2), 37-61.
• Popkova, L. (2005). Political Empowerment of Women in Russia: Discourses and Strategies. Sociologija. Mintis ir veiksmas, (01), 96-109.
• Rivkin-Fish, M. (2018). ‘Fight abortion, not women’: The moral economy underlying Russian feminist advocacy. Anthropological Journal of European Cultures, 27(2), 22-44.
• Rosstat. (2016). Zhenshiny i muzhchiny Rossii. 2016: Stat sb. (Rusya’nın Kadınları ve Erkekleri. 2016. İstatistiksel Rapor). Moscow: Rosstat.
• Russkikh, S. (2022). The Role of the Russian Orthodox Church in the State’s Promotion of the “Traditional” Family as Part of Family Policy. Мир России, 31(1), 183-202.
• Solovey, V. M. (2021). On the squares and in the comments sections: The feminist movement in Russia between contentious and discursive politics. Journal of International Women’s Studies, 22(11), 16-30.
• Sperling, V. (2014). Sex, politics, and Putin: Political legitimacy in Russia. Oxford University Press.
• Sphere. Защищаем права ЛГБТ+ (LGBT+ haklarını koruyoruz) (t.y.). Erişim: https://spherequeer.org Erişim Tarihi: 04.05.2024.
• Stepanova, E. A. (2023). “Everything good against everything bad”: traditional values in the search for new Russian national idea. Zeitschrift für Religion, Gesellschaft und Politik, 7(1), 97-118.
• Stoeckl, K. (2023). Traditional values, family, homeschooling: The role of Russia and the Russian Orthodox Church in transnational moral conservative networks and their efforts at reshaping human rights. International Journal of Constitutional Law, 21(1), 224-242.
• Van Dijk, T. A. (2008). Discourse and context. A sociocognitive approach. Cambridge: Cambridge University Press.
• World Economic Forum (WEF). (2021). Global Gender Gap Report 2021. Geneva: World Economic Forum. Erişim: https://www3.weforum.org/docs/WEF_GGGR_2021.pdf Erişim Tarihi: 13.05.2024.