Kırsal Emeğin Dolayımında Aracı Formlar ve Egemenlik İlişkileri: Dünya Ekonomisi’nde Hane ve Emek Tartışması

Öz

Bu çalışma geçici tarım işçiliği özelinde Hane yapılarının esnek işgücü kullandırma dinamiklerini ve örüntülerini ele almaktadır. Özellikle hanelerin gelir getirici ve risk azaltıcı planlamaları kapsamında geliştirdikleri stratejiler, Dünya Sistemi yaklaşımının sınıfsal analizi olarak somutlaştrmaya çalışıldı. Ayni ve nakdi ücret ödeme biçimlerinin koordinasyonu ile önce çıkan haneler ucuz ve esnek işgücü arzının sosyo-politik temeli olarak ele alındı. Geçici tarım işçiliği formunda görülen aracıların haneler olarak ve haneler olarak çalışma sistemleri örneklendirildi. Çalışma 2017-2019 yılları arasında Niğde ve çevresindeki geçici tarım işçileri, işverenler, aracılar ve kurum yetkilileri ile yapılan ikili görüşmelerden elde edilen verilere dayandırılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kadın Emeği
• Çocuk emeği
• Kırsal Hane
• Geçici Tarım

Kaynakça

1. Reference1 Altan, Feride. (1987). Tarımsal İşletmelerin Yeniden Tabakalandırılması Üzerine Bir Deneme. 11. Tez, Türkiye’de Tarım Sorunu. İstanbul: Uluslararası Yayıncılık, s. 35-45.
2. Reference2 Aydın, Zülküf, 2002, “The New Right, Structural Adjustment and Turkish Agriculture: Rural Responses and Survival Strategies”, The European Journal of Development Research, Vol 14, No 2, December: 183-208
3. Reference3 Benek, S. ve Ökten, Ş., (2011), Mevsimlik Tarım İşçilerinin Yaşam Koşullarına İlişkin Bir Araştırma: Hilvan İlçesi (Şanlıurfa) Örneği, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10 (2), 653 -676.
4. Reference4 Bernstein, Henry, 2009, Tarımsal Değişimin Sınıfsal Dinamikleri, İstanbul: Yordam Kitap.
5. Reference5 Boratav, Korkut, 2004, Tarımsal Yapılar ve Kapitalizm, Ankara: İmge Kitabevi.
6. Reference6 Candan, E. ve Özalp Günal, S., (2013), Tarımda Kadın Emeği, Tarım Ekonomisi Dergisi, 19 (1), 93-101.
7. Reference7 Chase-Dunn, C. (1983). The Kernel of the Capitalist World-Economy: Three Approaches. In W. Thompson (Ed.), Contending Approaches in World-System Analysis (pp. 35-78). Beverly Hills Sage.
8. Reference8 Chase-Dunn, C. (1991). Global Formation, Structures of the World-Economy. Oxford: Basil Blackwell.

9. Reference9 Daly, M. (1989) Woman and Poverty, Dublin: Attic Press.
10. Reference10 Dedeoğlu, Saniye, Çalışma ve Toplum, 2018/1 37-67 Tarımsal Üretimde Göçmen İşçiler: Yoksulluk Nöbetinde Yoksulların Rekabetine
11. Reference11 Ellis, F., 2008, Peasant Economics: Farm Households and Agrarian Development, Cambridge; New York, NY, USA: Cambridge University Press
12. Reference12 Emmanuel, A. (1972). Unequal Exchange: A study of the Imperialism of Trade. New York: Monthly Review Press.
13. Reference13 Erdoğan, G. (2010) Mevsimlik Gezici Tarım İşçilerinin Çalışma ve Sosyal Hayatlarının İyileştirlmesi Projesi (METİP) İş Sağlığı ve Güvenliği Dergisi Yıl: 10 sayı: 48
14. Reference14 Erdost, Muzaffer İlhan, 1988, Kapitalizm ve Tarım, Ankara: Onur Yayınları.
15. Reference15 Esin CANDAN¹, Semiha ÖZALP GÜNAL¹ TARIMDA KADIN EMEĞİ Tarım Ekonomisi Dergisi 2013; 19(1): 93-101
16. Reference16 Friedman, K. (1984). Household As Income -Pooling Unit. In I. Wallerstein, J. Smith, & H.-D. Evers (Eds.), Households and the World Economy (pp. 37-56). California: Sage Publications.
17. Reference17Geçgin, Ercan. (2009). Ankara-Polatlı Örneğinde Dışlanma Açısından Mevsimlik Tarım İşçiliği. Ankyra: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1 (1), s. 3-35. Reference18
18. Gülçubuk, Bülent Tarımda Çocuk Emeği Sömürüsü ve Toplumsal Duyarlılık Çalışma ve Toplum, 2012/2 75-94
19. Reference19 Güneş, Fatime MEVSİMLİK İŞÇİLİKTE KADIN EMEĞİ TÜRKİYE TOHUMCULAR BİRLİĞİ DERGİSİ 16-19 https://www.turktob.org.tr/upload/dergi16/16-19.pdf
20. ,Reference20 Hopkins, K. T. (1982a). Notes on Class Analysis and the World-System. In T. H. a. I. Wallerstein (Ed.), World System Analysis: Methodological Issues (pp. 83-91). New York: Sage publications.
21. Reference21 Hopkins, K. T. (1982b). The Study of the Capitalist World-Economy:Some Introductiory Considerations. In T. H. a. I. Wallerstein (Ed.), World System Analysis: Methodological Issues (pp. 9-39). New York: Sage publications.
22. Reference23 Hopkins, K. T., & Wallerstein, I. (1977). Patterns of Development of the Modern World-System. Review, 1, 111-145.
23. Reference24 Hopkins, e., & Wallerstein, I. (1982). Patterns of Development of the Modern World-System. In T. H. a. I. Wallerstein (Ed.), World System Analysis: Methodological Issues (pp. 41-83). New York: Sage publications.
24. Reference25 İlkaracan, I. and Tunalı, I., 2010, “Agricultural Transformation and the Rural LAbor Market in Turkey” in Karaçınar, B., Adaman, F. and Ozertan, G. Rethinking Structural Reform in Turkish Agriculture: Beyond the World Bank’s Strategy. New York: Nova Science Publishers
25. Reference26 Kılıçbay, M. A. (1985). Witold Kula ve 'Feodalizmin Ekonomk Teorisi' Üzerine In W. Kula (Ed.), Feodalizmin Ekonomk Teorisi (pp. VII-XVII). Ankara: Birey ve Toplum Yayınları.
26. Reference27 Kula, W. (1985). Feodalizmin Ekonomk Teorisi Ankara: Birey ve Toplum Yayınları.
27. Reference28 Payne, S. (1991) Women, Health and Poverty: An Introduction, Hemel Hempstead: Harvester Wheatsheaf.
28. Reference29 Ploeg, Jan Douwe van der. (2008). The New Peasantries: Struggles for Autonomyand Sustainability in An Era of Empire and Globalization. Eartscan Pub., UK-USA.
29. Referenc30 Razavi, S. (1999) "Export Oriented Employment, Poverty and Gender: Contested Accounts", Development and Change, 30: 653–683.
30. Referenc31 Ruspini, E. (1999) "The Contribution of Longitudinal Research to the Study of Women's Poverty", Quality and Quantity, 33: 323–338.
31. Referenc32 Semerci, U.P., Erdoğan, E. ve Kavak, S., (2014), Mevsimlik Tarım İşçiliği Araştırma Raporu 2014, Hayata Destek Derneği. http://hayatadestek.org/media/files/raporHDD.pdf (Erişim tarihi: 30.11.2015)
32. Referenc33 Sirman, N., (1991), Gelişme Sürecinde Kırsal Kesim Kadını Yaklaşımlar ve Sorunlar, Kırsal Kesimde Kadının Statüsü: Sorunlar ve Çözüm Önerileri, Aralık 1990, ILO-TKV Danışman Toplantısı Raporları, Ankara, 16-29.
33. Referenc34 Standing, G. (1989) "Global Feminization through Flexible Labor", World Development, 17(7): 1077–95.
34. ,Referenc35 Toksöz, G. (2012). Kalkınmada Kadın Emeği. İstanbul: Varlk Yayınları.
35. Referenc36 Tomich, D. W. (1990). Slavery in the circuit of sugar : Martinique and the world economy, 1830-1848. Baltimore: Johns Hopkins University Press.
36. Referenc37 Uysal, H.T. ve Kesim, E., (2014), Mevsimlik İşçi Örgütlenmelerinde Örgüt İçi ve Örgüt Dışı Faktörlerin İşçi Performansına Etkisi: Fındık İşçilerine Yönelik Bir Araştırma, Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Sayı 22, 152-173.
37. Referenc38 Walby, Sylvia. (1989). Theorising Patriarchy. Sage.
38. Referenc39 Wallerstein, I. (1979). The Capitalist-World-Economy. Cambridge: Cambridge University Press.
39. Referenc40 Wallerstein, I. (1982). World-Systems Analysis: Theoretical and Interpretative Issues. In T. H. a. I. Wallerstein (Ed.), World System Analysis: Methodological Issues (pp. 91-104). New York: Sage publications.
40. Referenc41 Wallerstein, I. (1984). Patterns and Prospectives of the Capitalist World-Economy. Contemporary Marxism, 9, 59-70.
41. Referenc42 Wallerstein, I. (2004). World-Systems Analysis: An Introduction. Durham: Duke University Press.
42. Referenc43 Wallerstein, I. (2016). The Itinerary of World-System Analysis; or How to Resist Becoming a Theorty. In Uncertain Worlds: World-systems Analysis in Changing Times (pp. 195-219). New York: Routledges.
43. Referenc44 Wallerstein, I., Martin, W. G., & Dickinson, T. (1982). Household Structures and Production Processes: Preliminary Theses and Findings. Review (Fernand Braudel Center), 5(3), 437-458.
44. Referenc45 Wallerstein, I., & Smith, J. (1992a). Creating and Transforming Households: The Constraints of the World-Economy. Cambridge: Cambridge University Press.
45. Referenc46 Wallerstein, I., & Smith, J. (1992b). Household as an Institution of theWorld Economy. In I. Wallerstein & J. Smith (Eds.), Creating and Transforming Households: The Constraints of the World-Economy (pp. 3-27). Cambridge: Cambridge University Press.
46. Referenc47 Wallerstein, I. M. (1974). The Rise and Future Demise of the World Capitalist System: Concepts for Comparative Analysis. Comperative Studies in Society and History, 16, 390.
47. Referenc48 Yıldırak, N., Gülçubuk, B., Gün, S., Olhan, E. ve Mehmet, K., (2009), Türkiye’de Gezici ve Geçici Kadın Tarım İşçilerinin Çalışma ve Yaşam Koşulları ve Sorunları. http://arsiv.agri.ankara.edu.tr/economy /1189_ 1205793629.pdf (Erişim Tarihi: 25.11.2015)