EN
TR
Savant Sendromu: Klinik ve Nöropsikolojik Özellikleri
Öz
Savant sendromu, ağır düzeyde gelişimsel ya da zihinsel yetersizliklerin yanında çoğu insanda bulunmayan sıra dışı zihinsel becerileri olan kişileri tanımlamaktadır. Kişinin genel zeka düzeyi ortalamanın altında olmasına karşın bir ya da birden fazla alanda aşırı düzeyde bilgi sahibidir. Savant sendromu olgularının yaklaşık yarısının otistik bozukluğa bağlı, kalan yarısının da diğer tip gelişimsel bozukluklar, zeka geriliği veya merkezi sinir sistemi hastalıkları ya da yaralanmalarına bağlı olduğu kabul edilmektedir. Erkeklerde kızlara oranla altı kat daha sık görülür. Savant becerileri genellikle beş genel kategori ile sınırlıdır. Bunlar müzik becerileri, sanat becerileri; takvim hesaplama becerisi; matematik becerisi ve mekanik ya da mekansal becerilerdir. Savant olguları parçalı becerileri olan savantlar, yetenekli savantlar ve olağanüstü savantlar olarak üçe ayrılabilir. Savant sendromunda saptanan özgül becerilere hemen her zaman olağanüstü bir bellek eşlik eder. Savant sendromu konjenital ya da edinsel olabilir. Birçok savant becerisi doğumda var olan bazı gelişimsel güçlüklerin üzerine eklenerek çocuklukta ortaya çıkmaktadır. Edinsel savant becerileri sağlıklı gelişim gösteren bireylerde bebeklik, çocukluk ya da erişkinlikte geçirilen kafa travması ya da merkezi sinir sistemi travması sonrası gelişebilir. Savant becerilerinin zaman içinde kaybolması kural olmaktan ziyade istisnadır. Savantların becerileri sadece ezber belleğine dayanmamaktadır. Oldukça organize, alana özgü bilginin temsil edilme ve düzenleme becerisinin gelişmiş olduğu bilinmektedir. Savant sendromundaki nöropsikolojik profili açıklamak için birçok teorik model ortaya konmuştur. Savant olgularına olan ilgi 18. yüzyılda başlamış olmasına karşın halen ilk tanımlandığı dönemdeki gibi gizemini korumaktadır. Savant'a özgü yeteneklerin varlığı ve doğası ile ilgili birçok soru halen yanıtsız olduğundan bu konu ile ilgili araştırmalar artarak devam edecek gibi gözükmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Treffert DA. The savant syndrome: an extraordinary condition. A synopsis: past, present, future. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci 2009; 364(1522):1351-1357.
- Down J. On Some of The Mental Affections of Childhood and Youth. London, Churc- hill, 1887.
- Charness N, Clifton J, MacDonald L. Case study of a musical ‘mono-savant’: A cognitive psychological focus. In The Exceptional Brain: Neuropsychology of Talent and Special Abilities (Eds LK Obler, D Fein): 277-293. New York, Guilford, 1988.
- Treffert D. Extraordinary People: Understanding ‘Idiot Savants’. New York, Harper and Row, 1989.
- Heaton P, Wallace GL. Annotation: the savant syndrome. J Child Psychol Psychiatry 2004; 45:899-911.
- Hill AL. Idiot savants: Rate of incidence. Percept Mot Skills 1977; 44:161–162.
- Rimland, B. Savant capabilities of autistic children and their cognitive implications. In Cognitive Defects in the Development of Mental Illness (Ed G Serban): 43-65. New York, Brunner-Mazel, 1978.
- Hermelin B. Bright Splinters of the Mind: A Personal Story of Research with Autistic Savants. London, Kingsley, 2001.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
-
Yayımlanma Tarihi
1 Haziran 2010
Gönderilme Tarihi
6 Kasım 2014
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2010 Cilt: 2 Sayı: 2
