TR
EN
Nesiller Arası Travma: Kuramsal Temelleri, Aktarım Mekanizmaları, Etkileri ve Müdahale Yaklaşımları
Öz
Nesiller arası travma; travmatik deneyimlerin çeşitli mekanizmalar aracılığıyla nesiller boyunca aktarıldığı, sosyal, kültürel ve biyolojik düzeylerde işleyen çok katmanlı bir süreç olarak tanımlanmaktadır. Soykırım-lar, savaşlar, zorunlu göç ve aile içi şiddet gibi makro ve mikro düzeydeki travmatik deneyimlerin, sonraki nesiller üzerindeki görünür ve gizil etkileri, geniş bir literatürle desteklenmektedir. Araştırmacıların geliş-tirdiği farklı kuramsal modeller ve yaklaşımlar, nesiller arası travmanın çok boyutlu yapısını kavrayabilme-miz açısından önemli bir zemin sunmaktadır. Bu modeller ve çerçeveler, nesiller arası travmanın psikolojik, sosyokültürel ve biyolojik düzeylerde nasıl işlediğini anlamamıza yardımcı olmaktadır. Literatürdeki çalış-malardan yola çıkarak, bu çalışmada, nesiller arası travmanın kapsamı, aktarım yolları, psikolojik sonuçları ve müdahale yaklaşımları gözden geçirilmiş ve Türkçe literatürdeki bütüncül çerçeve eksikliğinin giderilme-si amaçlanmıştır. Bu doğrultuda nesiller arası travmanın yalnızca bireysel psikolojik etkilerle sınırlı kalma-dığı; toplumsal, kültürel ve biyolojik düzeylerde de çok yönlü sonuçlar doğurduğu ortaya konulmuştur. Ayrıca, travmatik aktarımın yalnızca kırılganlık ve psikopatolojiye yol açmadığı, uygun sosyal destek, işlev-sel aile dinamikleri ve kültürel aidiyet gibi koruyucu faktörler sayesinde dayanıklılığın da nesiller boyunca aktarılabildiği vurgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aburn G, Hoare K, Adams P, Gott M (2020) Connecting theory with practice: time to explore social reality and rethink resilience among health professionals. Int J Nurs, 26:e12893.
- Ainsworth MDS (1978) The Bowlby-Ainsworth attachment theory. Behav Brain Sci, 1:436-438.
- Alexander JC (2004) Toward a theory of cultural trauma. In Cultural Trauma and Collective Identity, (Eds JC Alexander, R Eyerman, B Giesen, NJ Smelser, P Sztompka):1-30. Berkeley, University of California Press.
- APA (2018) Disctionary of Psychology. https://dictionary.apa.org/trauma (Accessed 25.01.2025).
- Ancharoff MRM, Munroe J, Fisher L (1998) The legacy of combat trauma: clinical implications of intergenerational transmission. In International Handbook of Multigenerational Legacies of Trauma, (Ed Danieli Y):257-276. Boston, Springer.
- Asmundson GJ, Thorisdottir AS, Roden-Foreman JW, Baird SO, Witcraft SM, Stein AT et al. (2019) A meta-analytic review of cognitive processing therapy for adults with posttraumatic stress disorder. Cogn Behav Ther, 48:1-14.
- Atkinson M (2013) The Transgenerational Transmission and Poetics of Trauma: A Fictional-Conceptual Manifesto. New York, Bloomsbury.
- Auerhahn NC, Laub D, Peskin H (1993) Psychotherapy with Holocaust survivors. Psychotherapy (Chic), 30:434-442.
Ayrıntılar
Birincil Dil
İngilizce
Konular
Travma Psikolojisi
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Merve Karaburun
*
0000-0002-4589-5069
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
27 Kasım 2025
Yayımlanma Tarihi
-
Gönderilme Tarihi
7 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
8 Ağustos 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 18 Sayı: 2
