Derleme

Nesiller Arası Travma: Kuramsal Temelleri, Aktarım Mekanizmaları, Etkileri ve Müdahale Yaklaşımları

Cilt: 18 Sayı: 2 Erken Görünüm Tarihi: 27 Kasım 2025
PDF İndir
TR EN

Nesiller Arası Travma: Kuramsal Temelleri, Aktarım Mekanizmaları, Etkileri ve Müdahale Yaklaşımları

Öz

Nesiller arası travma; travmatik deneyimlerin çeşitli mekanizmalar aracılığıyla nesiller boyunca aktarıldığı, sosyal, kültürel ve biyolojik düzeylerde işleyen çok katmanlı bir süreç olarak tanımlanmaktadır. Soykırım-lar, savaşlar, zorunlu göç ve aile içi şiddet gibi makro ve mikro düzeydeki travmatik deneyimlerin, sonraki nesiller üzerindeki görünür ve gizil etkileri, geniş bir literatürle desteklenmektedir. Araştırmacıların geliş-tirdiği farklı kuramsal modeller ve yaklaşımlar, nesiller arası travmanın çok boyutlu yapısını kavrayabilme-miz açısından önemli bir zemin sunmaktadır. Bu modeller ve çerçeveler, nesiller arası travmanın psikolojik, sosyokültürel ve biyolojik düzeylerde nasıl işlediğini anlamamıza yardımcı olmaktadır. Literatürdeki çalış-malardan yola çıkarak, bu çalışmada, nesiller arası travmanın kapsamı, aktarım yolları, psikolojik sonuçları ve müdahale yaklaşımları gözden geçirilmiş ve Türkçe literatürdeki bütüncül çerçeve eksikliğinin giderilme-si amaçlanmıştır. Bu doğrultuda nesiller arası travmanın yalnızca bireysel psikolojik etkilerle sınırlı kalma-dığı; toplumsal, kültürel ve biyolojik düzeylerde de çok yönlü sonuçlar doğurduğu ortaya konulmuştur. Ayrıca, travmatik aktarımın yalnızca kırılganlık ve psikopatolojiye yol açmadığı, uygun sosyal destek, işlev-sel aile dinamikleri ve kültürel aidiyet gibi koruyucu faktörler sayesinde dayanıklılığın da nesiller boyunca aktarılabildiği vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aburn G, Hoare K, Adams P, Gott M (2020) Connecting theory with practice: time to explore social reality and rethink resilience among health professionals. Int J Nurs, 26:e12893.
  2. Ainsworth MDS (1978) The Bowlby-Ainsworth attachment theory. Behav Brain Sci, 1:436-438.
  3. Alexander JC (2004) Toward a theory of cultural trauma. In Cultural Trauma and Collective Identity, (Eds JC Alexander, R Eyerman, B Giesen, NJ Smelser, P Sztompka):1-30. Berkeley, University of California Press.
  4. APA (2018) Disctionary of Psychology. https://dictionary.apa.org/trauma (Accessed 25.01.2025).
  5. Ancharoff MRM, Munroe J, Fisher L (1998) The legacy of combat trauma: clinical implications of intergenerational transmission. In International Handbook of Multigenerational Legacies of Trauma, (Ed Danieli Y):257-276. Boston, Springer.
  6. Asmundson GJ, Thorisdottir AS, Roden-Foreman JW, Baird SO, Witcraft SM, Stein AT et al. (2019) A meta-analytic review of cognitive processing therapy for adults with posttraumatic stress disorder. Cogn Behav Ther, 48:1-14.
  7. Atkinson M (2013) The Transgenerational Transmission and Poetics of Trauma: A Fictional-Conceptual Manifesto. New York, Bloomsbury.
  8. Auerhahn NC, Laub D, Peskin H (1993) Psychotherapy with Holocaust survivors. Psychotherapy (Chic), 30:434-442.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Travma Psikolojisi

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

27 Kasım 2025

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

7 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

8 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 18 Sayı: 2

Kaynak Göster

JAMA
1.Karaburun M. Intergenerational Trauma: Conceptual Frameworks, Mechanisms of Transmission, Impacts and Intervention Approaches. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar.;18:628–646.

Creative Commons Lisansı
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.