Lityuma Bağlı Yan Etkiler ve Nörotoksisite: Lityum Nörotoksisitesi Demir Birikimiyle İlgili Olabilir mi?
Öz
Lityum Avustralyalı psikiyatri hekimi John Cade ve İsviçreli Baastrup ve Schou’nun öncü çalışmalarla bipolar bozukluk tedavisine kazandırdığı bir duygudurum dengeleyicidir. Güncel tedavi kılavuzlarında akut mani, depresyon ve remisyon dönemlerinde idame tedaviler için hala altın standart tedavi olarak değerlendirilmektedir. Birçok sitoprotektif ve nörotrofik etkisinin yanı sıra lityum nadiren nörotoksisiteye de neden olabilmektedir. Nörotoksisite doz bağımlı ve dozdan bağımsız biçimde görülebilmektedir. Mekanizması tam olarak anlaşılamamıştır. Olası mekanizmalardan biri lityumun tau kaskadını inhibe etmesiyle beyinde bulunan demirin beyin hücrelerinden çıkışının zorlaşmasına neden olarak demir birikimine neden olmasıdır. Demir birikimi hidroksil radikali üretiminin artmasına neden olur ve sonuçta oksidatif nörotoksisite ortaya çıkarabilir. Ancak demir birikimine karşı düzeneklerinde dikkate alınması gerekir. Bu gözden geçirme yazısında lityuma bağlı kardiyak ve metabolik yan etkiler ile birlikte lityum nörotoksisitesinin klinik özellikleri, biyokimyasal düzenekleri ve demir birikimi ile ilişkisi incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Agerbo E, Nordentoft M, Mortensen PB (2002) Familial, psychiatric, and socioeconomic risk factors for suicide in young people: nested case-control study. BMJ, 325:74-77.
- Aguilar EJ, García-Martí G, Martí-Bonmatí L, Lull JJ, Moratal D, Escartí MJ et al. (2008) Left orbitofrontal and superior temporal gyrus structural changes associated to suicidal behavior in patients with schizophrenia. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry, 32:1673–1676.
- Ahearn EP, Jamison KR, Steffens DC, Cassidy F, Provenzale JM, Lehman A et al. (2001) MRI correlates of suicide attempt history in unipolar depression. Biol Psychiatry, 50:266–270.
- Allard P, Norlén M (2001) Caudate nucleus dopamine D(2) receptors in depressed suicide victims. Neuropsychobiology, 44:70-73.
- Amen DG, Prunella JR, Fallon JH, Amen B, Hanks C (2009) A comparative analysis of completed suicide using high resolution brain SPECT imaging. J Neuropsychiatry Clin Neurosci, 21:430-439.
- Arango V, Underwood MD, Boldrini M, Tamir H, Kassir SA, Hsiung S et al. (2001) Serotonin 1A receptors, serotonin transporter binding and serotonin transporter mRNA expression in the brainstem of depressed suicide victims. Neuropsychopharmacology, 25:892-903.
- Arango V, Underwood MD, Mann JJ (1996) Fewer pigmented locus coeruleus neurons in suicide victims: preliminary results. Biol Psychiatry, 39:112-120.
- Arora RC, Meltzer HY (1989) Serotonergic measures in the brains of suicide victims: 5-HT2 binding sites in the frontal cortex of suicide victims and control subjects. Am J Psychiatry, 146:730-736.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Kurumları Yönetimi
Bölüm
Derleme
Yazarlar
İlkay Keleş Altun
*
TRABZON KANUNİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ, PSİKİYATRİ
0000-0002-4005-6127
Türkiye
Neslihan Kılıç
Bu kişi benim
ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI
0000-0003-2083-6625
Türkiye
Emrah Yıldızoğlu
Bu kişi benim
ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI
0000-0002-6978-2261
Türkiye
Murat İlhan Atagün
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Psikiyatri Anabilim Dalı, Ankara, Türkiye
0000-0002-8514-0576
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2019
Gönderilme Tarihi
26 Ocak 2018
Kabul Tarihi
9 Haziran 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 11 Sayı: 2
