Derleme

Meme Kanserli Kadınlarda Bilişsel Davranışçı Terapilerin Etkililiği: Sistematik Derleme Çalışması

Cilt: 13 Sayı: 1 31 Mart 2021
PDF İndir
EN TR

Meme Kanserli Kadınlarda Bilişsel Davranışçı Terapilerin Etkililiği: Sistematik Derleme Çalışması

Öz

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) biyolojik, psikolojik ve sosyal sıkıntı yaşayan meme kanserli kadınlar (MKK) için etkili bir psikoterapötik yaklaşım olduğu sistematik derleme ve meta-analiz çalışmalarıyla kanıtlanmıştır. Bununla birlikte BDT farklı kuşaklardan oluşmaktadır. Son yıllarda Kabul ve Kararlılık Terapisi (KKT) ve Bilinçli Farkındalık Temelli Bilişsel Terapi (BFTBT) gibi üçüncü kuşak yaklaşımlar meme kanserinde psikolojik müdahaleler olarak kullanılmaya başlandığı görülmektedir. Bu çalışmada ikinci ve üçüncü kuşak BDT’ye dayalı randomize kontrollü çalışmaların MKK’nin biyo-psiko-sosyal sıkıntıları üzerindeki etkileri sistematik olarak taranarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Alan yazın taraması Google Akademik, PubMed ve Ulakbim olmak üzere 3 elektronik veri tabanında ve İngilizce ve Türkçe terimlerle yürütülmüştür. Taramaya meme kanserli kadınlarla, ikinci ya da üçüncü kuşak BDT’lerle yürütülmüş ve araştırma desenleri randomize kontrollü olan çalışmalar dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilme kriterlerine uyan 21 çalışmaya ulaşılmıştır. Bu çalışmalardan 16’sı BDT, 3 tanesi KKT ve 2 tanesi de BFTBT temelinde uygulanan çalışmalar olarak kategorize edilmişlerdir. BDT’lerin, depresyon, uykusuzluk, bilişsel bozulma, menopoz belirtileri, yorgunluk, fizyolojik uyum, ağrı, yaşam kalitesi, psiko-sosyal uyum, öz-saygı ve cinsel işlev bozukluğunda etkili olduğu gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

yok

Proje Numarası

yok

Teşekkür

Yok

Kaynakça

  1. Andersen B L, Anderson B, de Prosse CD (1989). Controlled prospective longitudinal study of women with cancer: II. psychological outcomes. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 37 (6): 692-697.
  2. Antoni MH.(2003). Stress management intervention for women with breast cancer. Washington D.C, American Psychological Association Press.
  3. Antoni MH, Lechner S, Diaz A, Vargas S, Holley H, Phillips, K et al. (2009). Cognitive behavioral stress management effects on psychosocial and physiological adaptation in women undergoing treatment for breast cancer. Brain Behav Immun, 23(5):580-591.
  4. Aricò D, Raggi A, Ferri R (2016). Cognitive behavioral therapy for insomnia in breast cancer survivors: A review of the literature. Frontiers in Psychology, 7:1162.
  5. Atema V, van Leeuwen M, Kieffer JM, Oldenburg HSA, van Beurden M, Gerritsma MA, et al. (2019). Efficacy of ınternet-based cognitive behavioral therapy for treatment-ınduced menopausal symptoms in breast cancer survivors: Results of a randomized controlled trial. Journal of Clinical Oncology, 37(10): 809-822.
  6. Bell AC, D'Zurilla TJ (2009). Problem-solving therapy for depression: A meta-analysis. Clinical Psychology Review, 29: 348–353.
  7. Bennett KK, Compas B E, Beckjord E, Judith G G (2005). Self-blame and distress among women with newly diagnosed breast cancer. Journal of Behavioral Medicine, 28 (4): 313-3323.
  8. Bishop SR, Lau M, Shapiro S, Carlson L, Anderson ND, Carmody J et al. (2004). Mindfulness: a proposed operational definition. Clin Psychol: Sci Prac, 1: 230–241.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Biyolojik Psikoloji

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Mart 2021

Gönderilme Tarihi

28 Nisan 2020

Kabul Tarihi

10 Temmuz 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 13 Sayı: 1

Kaynak Göster

JAMA
1.Tunç A. Meme Kanserli Kadınlarda Bilişsel Davranışçı Terapilerin Etkililiği: Sistematik Derleme Çalışması. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2021;13:34–51.

Cited By

Creative Commons Lisansı
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.