Derleme

Fibromiyalji ile İlişkili Psikolojik Faktörler ve Psikolojik Müdahale Alanları

Cilt: 14 Sayı: 2 30 Haziran 2022
PDF İndir
EN TR

Fibromiyalji ile İlişkili Psikolojik Faktörler ve Psikolojik Müdahale Alanları

Öz

Fibromiyalji, yaygın vücut ağrısı ile ağrının lokalize olduğu duyarlı noktaların varlığı ile tanımlanan, kişinin günlük yaşam aktivitelerini kısıtlayan ve yaşam kalitesini düşüren bir kas iskelet sistemi ağrı sendromudur. Fibromiyaljinin etiyolojisi belirsizdir, ancak hastalığın ortaya çıkması ve ilerleyişi hakkında çok sayıda hipotez vardır. Bunlar arasından biyopsikososyal model, fibromiyaljinin gelişiminde biyolojik, psikolojik ve sosyal mekanizmaların bir arada rol oynadığı bütüncül bir çerçeve sunmaktadır. Hastalığın etiyolojisi henüz anlaşılamadığından, tedavisine yönelik etkili yöntemler bulunamamıştır, bu nedenle müdahale yöntemleri fibromiyaljinin olumsuz etkilerini azaltmayı, psikolojik ve fizyolojik fonksiyonelliği artırmayı hedeflemektedir. Bu makalede fibromiyalji hastalarında psikolojik müdahale alanları ve yöntemlerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Literatür incelendiğinde, ağrı ile ilişkili inançlar ve kaçınma davranışları, öz-yeterlilik, fiziksel aktivite, uyku kalitesi, öz-şefkat, duygusal beceriler, baş etme stratejileri, kişilik, eşlik eden psikopatolojiler gibi faktörlerin hastalığın gelişimini, ağrı şiddetini ve hastaların tedaviye uyumunu etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, Bilişsel-Davranışçı Terapi (BDT), fiziksel aktivite ve uyku hijyeni takibi, Kabul ve Kararlılık Terapisi (KKT), şefkat odaklı terapiler, farkındalık temelli terapiler, duygu ifadesi ve düzenlenmesine yönelik teknikler, biyogeribildirim gibi yöntemlerin tedavi planlarında yer alabilecek etkili yöntemler olduğu, ancak hastalığı değerlendirme sürecinde psikososyal etmenler göz önünde bulundurularak bireyselleştirilmiş tedavi planları oluşturulmasının elzem olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Buna ek olarak, biyopsikososyal model çerçevesinde fibromiyaljinin tedavi süreçlerinde çok disiplinli çalışmanın önemi tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ablin JN, Cohen H, Neumann L, Kaplan Z, Buskila D (2008) Coping styles in fibromyalgia: effect of co-morbid posttraumatic stress disorder. Rheumatol Int, 28:649-656.
  2. Acar Sivas F, Mermerci Başkan B, Akbulut Aktekin L, Kılıç Çınar N, Gül Yurdakul F, Özoran K (2009). Fibromiyalji hastalarında depresyon, uyku bozukluğu ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi. Türkiye Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Dergisi, 55:8-12.
  3. Adler Neal AL, Zeidan F (2017) Mindfulness meditation for fibromyalgia: mechanistic and clinical considerations. Curr Rheumatol Rep, 19:1-9.
  4. Affleck G, Urrows S, Tennen H, Higgins P, Abeles M (1996) Sequential daily relations of sleep, pain intensity, and attention to pain among women with fibromyalgia. Pain, 68:363-368.
  5. Albajes K, Moix J (2021) Psychological interventions in fibromyalgia: an updated systematic review. Mediterranean Journal of Clinical Psychology, 9:1-57.
  6. Alda M, Luciano JV, Andrés E, Serrano-Blanco A, Rodero B, del Hoyo YL, Roca M et al. (2011) Effectiveness of cognitive behaviour therapy for the treatment of catastrophisation in patients with fibromyalgia: a randomised controlled trial. Arthritis Res Ther, 13:1-13.
  7. Altunören Ö, Orhan FÖ, Nacıtarhan V, Özer A, Karaaslan MF, Altunören O (2011) Fibromiyalji sendromlu kadınların depresyon ve mizaç karakter özellikleri açısından değerlendirilmesi. Nöropsikiyatri Arsivi, 48:31-38.
  8. Anch AM, Lue FA, MacLean A, Moldofsky H (1991) Sleep physiology and psychological aspects of the fibrositis (fibromyalgia) syndrome. Can J Psychol, 45:179-184.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikoloji

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2022

Gönderilme Tarihi

16 Temmuz 2021

Kabul Tarihi

24 Ekim 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 14 Sayı: 2

Kaynak Göster

JAMA
1.Kanık Tezcan RE, Yalçınkaya Alkar Ö. Fibromiyalji ile İlişkili Psikolojik Faktörler ve Psikolojik Müdahale Alanları. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2022;14:221–234.

Cited By

Creative Commons Lisansı
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Creative Commons Atıf-Gayriticari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.